www.khabarnama.com  {Punjabi Newspaper Khabarnama Toronto} email: editor@khabarnama.com 


 

ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ  ਫਾਂਟ ਇੱਥੋਂ ਡਾਊਂਨਲੋਡ ਕਰ

 

 

Click here  to download Punjabi font to read Khabarnama

ਸੰਭਾਵੀ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਵਾੜੇ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਲਈ ਸੂਝਵਾਨ ਆਗੂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ!

ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਮੰਦੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਵਾੜੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਨਗੋਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮੰਦਵਾੜਾ ਸਾਲ 2008 ਦੇ ਮੰਦਵਾੜੇ ਨਾਲੋਂ ਗਹਿਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਸੁਬਾਈ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਸਿਵਿਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ/ਅਰਧ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰੇ ਗਹਿਰੇ ਵਿੱਤੀ ਘਾਟੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਟੈਕਸ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਗਰੀਬ ਦੇਸ਼ ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਂਨੇਟਰੀ ਫੰਡ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਅੰਦਰ ਖਸਮਾਣ-ਚੌਧੇ ਮੱਚੀ ਹੋਏ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ 'ਰਫਰੈਂਡਮ' ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਸਹਿਮਤੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜ ਸਕੀ। ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ ਸੰਭਾਵੀ ਮੰਦੀ ਤੋਂ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਆਰਥਿਕਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਰਥਿਕ ਪਸਾਰ ਦੀ ਦਰ ਜੋ 5 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 8-9% ਸੀ ਅੱਜ 5% ਤੋਂ ਹੇਠ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੈ।

ਚੀਨ ਨੂੰ ਮੰਦੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਵਿਵਾਦ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮੰਦੀ ਹੋਰ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੀਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਛੁਪੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਸਲ ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਅਸਲ ਜੀਡੀਪੀ ਗ੍ਰੋਥ ਬਾਰੇ ਜਾਨਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਚੀਨ ਸਰਕਾਰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਜਾਨਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰੰਸੀਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਿੱਤੀ ਬਜ਼ਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਜਾਂ ਘਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਚੀਨ ਦਾ ਪੰਥ ਨਿਰਾਲਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਚੀਨ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਨੁੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਚੀਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਖੜਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧ ਵਿਗੜ  ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਟੈਕਸ ਵਧਦਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਤ ਏਨੇ ਬੁਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਲੋਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਿਕਦਾਰ (ਜਾਂ ਵਪਾਰ) 16% ਘਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੀਨ ਵਲੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਿਕਦਾਰ 22% ਘਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦੁਵੱਲਾ ਸਾਲਾਨਾ ਵਪਾਰ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ $659.8 ਬਿਲੀਅਨ (ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ 16% ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ 22% ਦੀ ਕਮੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਕੈਨੇਡਾ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੈਣਾ ਹੈ।

ਕੈਨੇਡਾ ਨਾਲ ਚੀਨ ਦੀ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਖੜਕ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਚੀਨ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ  ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦ ਲੈਣੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਕਨੇਡੀਅਨ ਅਰਥਚਾਰੇ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ।

ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ 21 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਦੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਵਿਗੁਲ ਵੱਜ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪੇਨ ਬਕਾਇਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਪੁੱਛਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਰ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ 'ਰੀਕਾਰਡ ਘੱਟ' ਹੈ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਜਟ ਘਾਟਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ $20 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਘਾਟਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਨਾਲੋਂ ਹਰ ਸਾਲ $20 ਬਿਲੀਅਨ ਵੱਧ ਖਰਚਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਰ ਸਾਲ $20 ਬਿਲੀਅਨ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਖਰਚਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹੁਣ ਵਿਆਜ਼ ਵੀ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ $80 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇਸ਼ ਸਿਰ ਕਰਜ਼ਾ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੂਦ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ ਹੈ। ਕਰਜ਼ਾ ਤਾਂ ਕਰਜ਼ਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚੰਗੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੌਕੇ ਕਰਜ਼ਾ ਮੋੜਨ ਦੀ ਥਾਂ ਹੋਰ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਹ ਜਦ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ ਆਈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੀ ਕਰੇਗੀ?

ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ ਦੇ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਬੰਨ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਵਧਾਏ ਗਏ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜਦ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਉਭਾਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਇਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਧ ਗਈਆਂ। ਪਰ ਹੁਣ ਜਦ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮੱਠੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਵੀ ਕੈਨੇਡਾ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਡਾਲਰਾਂ ਦੇ ਛੱਟੇ ਦਿੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚੇ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ "ਬਜਟ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪੇ ਬੇਲੰਸ" ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟਰੂਡੋ ਸਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਨੇਡੀਅਨ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਸਿੰਗਾਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਚੰਗੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਸਿਰ $80 ਬਿਲੀਅਨ ਕਰਜ਼ਾ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਸੰਭਾਵੀ ਮੰਦੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਟਰੂਡੋ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਆਸ ਰੱਖਣਾ ਮੂਰਖਤਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੰਭਾਵੀ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦਵਾੜੇ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਸੂਝਵਾਨ ਆਗੂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਚੋਣ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ 2019 ਵਿੱਚ ਬਜਟ ਬੈਲੰਸ ਕਰ ਦੇਣਗੇ ਜਦਕਿ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ 'ਕੁੱਲ $20 ਬਿਲੀਅਨ' ਘਾਟੇ ਵਾਲਾ ਬਜਟ ਰੱਖਣਗੇ। ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਇਹ ਚੋਣ ਵਾਅਦਾ ਤੋੜਿਆ ਹੈ। $20 ਬਿਲੀਅਨ ਘਾਟੇ ਦੀ ਥਾਂ $80 ਬਿਲੀਅਨ ਬਜਟ ਘਾਟਾ ਪਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਬਜਟ ਬੈਲੰਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

- ਬਲਰਾਜ ਦਿਓਲ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1042, ਸਤੰਬਰ 13-2019

 


ਅਖੇ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ 'ਟੀਚਰ' ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚਾਹੀਦੈ!!

ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਮੀਆਂ ਮਿੱਠੂ ਬਣਦਿਆਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ 'ਟੀਚਰ' ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚਾਹੀਦੈ। ਓਨਟੇਰੀਓ ਦੇ ਚੋਣ ਕੰਪੇਨ ਵਰਗੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਅਗਰ ਕਨੇਡੀਅਨ ਲੋਕ 'ਪਬਲਿਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ' ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ 'ਟੀਚਰ' ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਟਰੂਡੋ ਮੁਤਾਬਿਕ 'ਪਬਲਿਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ' ਕੋਈ ਸੋਸ਼ਲ ਜਾਂ ਨੈਤਿਕ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇੱਕ 'ਠੋਸ ਆਰਥਿਕ' ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਜੋ ਓਨਟੇਰੀਓ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਡੱਗ ਫੋਰਡ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਕੰਸਰਵਟਵ ਆਗੂ ਐਂਡਰੂ ਸ਼ੀਅਰ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ 'ਨਵੇਸ਼' ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ 'ਟੀਚਰ' ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਚੁਨਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਟੀਚਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਨਾਬ ਟਰੂਡੋ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਚੰਗੇ ਡਰਾਮੇਬਾਜ਼ ਹਨ। 2015 ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰਲ ਸਰਕਾਰ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਕੁੱਲ 20 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਘਾਟੇ ਦਾ ਬਜਟ ਲਿਆਵੇਗੀ ਤਾਂਕਿ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਸਾਲ ਭਾਵ 2019 ਵਿੱਚ ਬਜਟ ਸੰਤੁਲਤ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਕੀਤਾ ਕੀ ਹੈ? ਚੌਥਾ ਸਾਲ 2019 ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਬਜਟ ਵੀ $20 ਬਿਲੀਅਨ ਘਾਟੇ ਦਾ ਬਜਟ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਰੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ $20 ਬਿਲੀਅਨ ਘਾਟੇ ਦੇ ਬਜਟ ਦੀ ਥਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਤਕਰੀਬਨ $20 ਬਿਲੀਅਨ ਘਾਟੇ ਦਾ ਬਜਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ $80 ਬਿਲੀਅਨ ਘਾਟੇ ਦਾ ਬਜਟ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਵਿਆਜ਼ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਰਜ਼ਾ ਹੋਰ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਇੱਕ ਅਜੇਹਾ 'ਟੀਚਰ' ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 20 ਅਤੇ 80 ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਦਾ ਵੀ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਗਰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਬਜਟ ਘਾਟਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਚੋਣ ਵਆਦੇ ਦੇ ਕੁਝ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਉਂਝ ਇਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਬਜਟ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪੇ ਹੀ ਬੈਲੰਸ (ਸੰਤੁਲਤ) ਕਰ ਲਵੇਗਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਡਰਾਮਾ ਟੀਚਰ ਬਜਟ ਦੀ ਇਸ 'ਮੈਜਿਕ ਪਾਵਰ' ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਜਟ ਨੇ ਆਪੇ ਬੈਲੰਸ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਅਗਰ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਫਿਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ 'ਖਜ਼ਾਨਾ ਮੰਤਰੀ' ਦਾ ਮਹਿਕਮਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ 'ਖਰਚਾ ਮੰਤਰਾਲਾ' ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਖੁੱਲ ਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੈਲੰਸ ਹੋਣ ਵਾਸਤੇ ਖੁੱਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਫੈਡਰਲ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵਾਸਤੇ 'ਪਬਲਿਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ' ਨੂੰ ਮੁੱਦਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫੈਡਰਲ ਮੁੱਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਤੋਂ ਗਰੇਡ 12 ਤੱਕ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਬਾਈ ਸਬਜੈਕਟ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਬਾਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿਵਿਕ ਸਰਕਾਰਾਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀਆਂ 'ਤੇ 'ਵਿਦਿਆ ਟੈਕਸ' ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸੁਬਾਈ ਵਿਦਿਆ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਸੂਬੇ ਦਾ ਪਬਲਿਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਦਾ ਹੈ।

ਜਨਾਬ ਟਰੂਡੋ ਸੁਬਾਈ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਫੈਡਰਲ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੀ ਕਿਉਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ? ਕੀ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਫੈਡਰਲ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ  ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਜਿੱਤਣ ਜੋਗੀ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੰਬਲਬੂਸੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸੁਬਾਈ ਮੁੱਦੇ ਉਭਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ? ਟਰੂਡੋ ਦੇ ਕਈ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੰਤਰੀ ਵੀ ਸੁਬਾਈ ਮੁੱਦੇ ਉਭਾਰਨ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਰੈਂਪਟਨ ਵੈਸਟ ਤੋਂ ਲਿਬਰਲ ਐਮਪੀ ਕਮਲ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਇੱਕ ਦੇਸੀ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ (ਹਸਪਤਾਲ ਬੈੱਡਾਂ) ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਡੱਗ ਫੋਡਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੋਸਿਆ। ਖਹਿਰਾ ਇਹ ਭੁੱਲ ਗਈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿਸ ਅਧੀਨ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 3 ਕੁ ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 2-3 ਲੱਖ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ ਹਨ। ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ 2 ਕੁ ਲੱਖ ਲੋਕ ਤਾਂ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰੇ ਹੀ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਮਲੀ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਅਬੋਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਮੁਫ਼ਤ ਹਨ ਅਤੇ ਖਰਚਾ ਸੂਬੇ ਸਿਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਡੱਗ ਫੋਰਡ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਅਸਾਨ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਬਜਟ ਘਾਟੇ ਨਾਲ ਜੁਝ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਵਿਆਜ਼ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਕ ਹੋਰ ਟੈਕਸ ਦੇਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਹੋਰ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਧਰ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਕੈਸ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲੀ ਛੁੱਟੀ ਦੇਈ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਜਾਅਲੀ ਜਾਬ ਲੈਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਅਲੀ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵੀਜ਼ਾ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੀਆਰ ਲੈਣੀ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।  ਅਗਰ ਫੋਰਡ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫੋਰਡ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਜੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਅਤੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਹੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 15 ਸਾਲ ਸੁਬਾਈ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਨਾ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਹਸਪਤਾਲ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਨਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਤ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਕ ਰਿਕਾਰਡਤੋੜ ਕਰਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਹਨ। ਜਨਾਬ ਟਰੂਡੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ/ਸੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਵਿਤੀ ਹਾਲਤ, ਵਧ ਰਹੇ ਬਜਟ ਘਾਟੇ, ਵਧ ਰਹੇ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਫਰਾਡ, ਕਰਾਈਮ/ਪਬਲਿਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲੜਖੜਾ ਰਹੇ ਕੈਨੇਡਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੁਬਾਈ ਮੁੱਦੇ ਸੁਬਾਈ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਛੱਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ 'ਪਬਲਿਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ' ਦਾ ਫਿਕਰ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਫੋਕਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਆਪ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਹਿੰਗੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮੋਟੀਆ ਫੀਸਾਂ ਵਸੂਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵੀ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਇਲੀਟ ਪ੍ਰਾਈਵਟ ਸਕੂਲ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਆਟਵਾ ਦੇ ਜਿਸ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕ਼ੁਲ ਵਿੱਚ ਆਪ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਹੈ ਉਹ ਇੱਕ ਮਹਿੰਗਾ ਇਲੀਟ ਪ੍ਰਾਈਵਟ ਸਕੂਲ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਸਲੇਬਸ ਵੀ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਦੇ ਇਲੀਟ ਪ੍ਰਾਈਵਟ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵੱਲ ਆਮ ਆਦਮੀ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਪਰ 'ਪਬਲਿਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ' ਦੇ ਫਿਕਰ ਵਾਲੇ ਬਿਆਨ ਦਾਗੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ ਜਿਸ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ (ਵੈਸਟ ਪੁਆਇੰਟ ਗਰੇਅ ਐਕਡਮੀ) ਵਿੱਚ ਟੀਚਰ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਟਿਊਸ਼ਨ ਫੀਸ $23,490 ਹੈ। ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਫੀਸ $300 ਹੈ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਸਟੂਡੈਂਟ ਇਨਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ $3000 ਵੱਖਰੀ ਫੀਸ ਹੈ। ਲਿਬਰਲ ਖਜ਼ਾਨਾ ਮੰਤਰੀ ਬਿੱਲ ਮੋਰਨੋ ਦੀ ਬੇਟੀ ਅਜੇਹੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਫੀਸ $33,850 ਹੈ ਅਤੇ $8,500 ਦੀ ਇਨਰੋਲਮੈਂਟ ਫੀਸ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਓਲਟ ਐਂਡਰੂ ਸ਼ੀਅਰ ਅਤੇ ਡੱਗ ਫੋਰਡ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੂੰ ਪਬਲਿਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਮੈਗਾ ਪਬਲਿਕ ਸੈਕਟਰ ਟੀਚਰਜ਼ ਯੁਨੀਅਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਅਤੇ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਫਿਕਰ ਹੈ। ਇੰਝ ਇਸ ਨੂੰ 'ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੱਜ ਆਪਣਾ ਰੱਝ' ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

-ਬਲਰਾਜ ਦਿਓਲ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1041, ਸਤੰਬਰ 06-2019

 


ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ!!

21 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਦੀਆਂ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਮਹੌਲ ਭਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਹਿਮ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੁੱਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਇਸ 'ਤੇ ਖੁੱਲੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਭੱਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ-ਪੱਖੀ' ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਹੱਥ ਪੈਰ ਮਾਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਕਸਿਮ ਬਰਨੀਏ ਦੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਅਜੇਹੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸਟੈਂਡ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣ  ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ 'ਸੇ ਨੋ ਟੂ ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ' (ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਾਂਹ ਆਖੋ) ਦੇ ਬਿੱਲ ਬੋਰਡਾਂ ਨੂੰ ਐਡ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿੱਲ ਬੋਰਡ ਇਮੀਗਰੰਟਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਨਫਰਤ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੂਕੂਲ ਨਹੀਂ।

ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ "ਮਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨਾਂਹ ਆਖੋ" ਦੇ ਬਿੱਲ ਬੋਰਡ ਇਮੀਗਰੰਟਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਨਫਰਤ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗਰਦਾਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੇ 'ਵੋਟਾਂ' ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 'ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਕੁਰੈਟਨੈੱਸ' (ਰਾਜਨੀਤੀ ਪੱਖੋਂ ਸਹੀ ਨੀਤੀ) ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਮੀਗਰੰਟ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਬਟੋਰਨ ਵਾਸਤੇ 'ਗਰਕ' ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ 'ਗਰਕ' ਕਰਨ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੁੱਖਧਾਰਾ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਪੋਰਟਾਂ ਆ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਦੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਫਰਾਡ ਦੇ ਬੋਲਬਾਲੇ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਈਲਟਸ ਫਰਾਡ, ਐਲਐਮਆਈਏ ਫਰਾਡ, ਪੀਐਨਪੀ ਫਰਾਡ, ਮੈਰਿਜ ਫਰਾਡ, ਸਟੂਡੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ, ਵਿਜ਼ਟਰ ਵੀਜ਼ਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ, ਪੀਆਰ ਵਾਸਤੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵੇਚਣਾ, ਜਾਅਲੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਿਸਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵੀਜ਼ਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਭੰਗ ਕਰ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਵੱਧ ਘੰਟੇ ਅਤੇ ਕੈਸ਼ ਤਨਖਾਹ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਇਹਨਾਂ ਰਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜੇਹੀਆਂ ਰਪੋਰਟਾਂ ਛਾਇਆ, ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਅਤੇ ਬਰਾਡਕਾਸਟ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਇਹਨਾ ਬੇਕੈਦਗੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕੰਨ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੱਦਾਂ ਹੇਠ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਕਾਰਨ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੜਕਾਂ ਭਰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸੁੰਗੜ ਰਹੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ (ਸਟੈਂਡਰਡ ਆਫ਼ ਲਾਈਫ) ਲਗਾਤਾਰ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।

28 ਅਗਸਤ ਦੇ ਬਰੈਂਪਟਨ ਗਾਰਡੀਅਨ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰਪੋਰਟ ਦੀ ਹੈੱਡਲਾਈਨ ਹੈ, "ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ 25 ਬੱਚੇ"। ਸੂਝਵਾਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਅਗਰ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸਟੂਡੈਂਟ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿਣਗੇ? ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟੂਡੈਂਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਰਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕੌਂਸਲਰ ਢਿਲੋਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੈਰੇਡਨ ਕਾਲਜ ਦੇ ਬਰੈਂਪਟਨ, ਮਿਸੀਸਾਗਾ ਅਤੇ ਓਕਵਿੱਲ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿੱਚ 75% ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਹਨ। ਇਹ ਬਿੱਲਕੁਲ ਸਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਸ ਸੱਚ ਤੋਂ ਵਾਕਿਫ਼ ਹਨ। ਕੌਂਸਲਰ ਮਾਈਕਲ ਪਲੈਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਅਜੇਹੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੜਕਾਏ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 15-17 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸੱਭ ਸੱਚ ਹੈ।

ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਬਰੈਂਪਟਨ ਸਿਟੀ ਦੇ ਇਨਫੋਸਮੈਂਟ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸੈਮੀ-ਡੀਟੈਚ ਘਰ ਵੱਲ ਦਵਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚੈੱਕ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਘਰ ਵਿੱਚ 15 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਇਸ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇੱਕ 2400 ਸਕੁਏਅਰ ਫੁੱਟ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਜਦ ਚੈਕਿੰਗ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ 28 ਸਟੂਡੈਂਟ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ।

ਮਾਲਟਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਘਰ 6 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟੂਡੈਂਟਾਂ ਨੂੰ 2500 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਗਵਾਂਡੀ ਸ਼ਕਾਇਤਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਮਾਲਕ ਮਕਾਨ ਨੇ ਜਦ ਛਾਣਬੀਣ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ 26 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਟੂਡੈਂਟ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਆਏ ਸਟੂਡੈਂਟਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆਂ ਕਿ ਉਹ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਏਥੇ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ $500-$500 ਕਿਰਾਇਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲੇ 6 ਸਟੂਡੈਂਟ ਨਵੇਂ ਆਇਆਂ ਨੂੰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਪਿੱਕ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ $500-$500 ਮਹੀਨਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਕਿਰਾਏ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜਗਾ੍ਹ ਲੱਭਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਨਵੇਂ ਆਏ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਚਾਦਰ ਸੁੱਟੇ ਕੇ ਸੌਣ ਵਾਸਤੇ ਵੀ $500 $500 ਕਿਰਾਇਆ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਾਸਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।

ਹਫ਼ਤਾ ਕੁ ਪਹਿਲਾਂ ਜਗਦੀਸ਼ ਗਰੇਵਾਲ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਖ਼ਬਰਸਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (770 ਏਐਮ) ਵਿੱਚ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬੱਲ ਨੇ ਸਟੂਡੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਭਰਪੂਰ ਰਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨੁਕਸਦਾਰ ਨੀਤੀ ਦੱਸਿਆ। ਬੱਲ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜੇਹੇ ਸਟੂਡੈਂਟ ਕੇਸ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਏਜੰਟ ਰਾਹੀਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਫੀਸ ਭਰ ਕੇ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਵੀਜ਼ਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕਾਲਜ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਾਲਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਖਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਫੀਸ ਵਸੂਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਕੇਸ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਿਸ਼ਨ ਜਾਅਲੀ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਦਾਖਲੇ ਦੀ ਵੈਰੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸਮਰਥ ਹਨ ਜਾਂ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।

16 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਂਕੀ ਇੰਗਲੈਂਡੀਆ ਦਾ ਇਕ ਲੇਖ "ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਲੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਲੁਟਾ ਰਹੀ ਹੈ" ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਇੱਕ ਲੇਖ ਛਪਿਆ ਜੋ ਇੰਡੋ ਕਨੇਡੀਅਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ 22 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਛਾਇਆ ਕੀਤਾ। ਜੋਗਿੰਦਰ ਬਾਸੀ ਨੇ ਜਦ ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ ਰੇਡੀਓ (1610 ਏਐਮ) ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਿੰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਸਿਧ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਸੁਰੇਸ਼ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਇਸ ਲੇਖ ਦੇ ਮਸੌਦੇ ਨੂੰ 100% ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ।

29 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਬਾਸੀ ਨੇ ਜਦ ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਕੰਸਲਟੈਂਟ ਸੀਮਾ ਬਿਆਨਾ ਤੋਂ ਐਲਐਮਆਈਏ ਫਰਾਡ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਸੀਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਾਸੀ ਸਾਹਿਬ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।"

ਬਹੁਤ ਅੱਛਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? ਕੈਨੇਡਾ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਪਸਰ ਚੁੱਕੇ ਫਰਾਡ ਤੋਂ ਬਿੱਲਕੁੱਲ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਫਰਾਡ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਰੌਂਅ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਸ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪਰਦੇ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਇੱਕ ਸੀਰੀਅਨ ਰਫੂਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਘਰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੈਣ ਆਇਆ ਜੋ ਨੋਵਾ ਸਕੋਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਮੂਵ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਲਕ ਮਕਾਨ ਨੇ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮੰਗਿਆ ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ 'ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ' ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਤਸਦੀਕ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੰਜ ਜੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕੁੱਲ $9000 ਮਹੀਨਾ ਬੈਨੀਫਿਟਸ (ਕੁੱਲ ਬੰਡਲ) ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਏੇਨੇ ਡਾਲਰ ਮਿਲਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਦੇਸ਼ ਕਰਜਾਈ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਰਾਈਮ ਵੱਧ, ਫਰਾਡ ਵੱਧ, ਨੌਕਰੀਆਂ ਘਟ, ਕੈਸ਼ ਕੰਮ ਵਧ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸੁੰਗੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਸੁੰਗੜ ਰਹੇ ਟੈਕਸ-ਬੇਸ ਨੂੰ ਮੋਟਾ ਟੀਕਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।

-ਬਲਰਾਜ ਦਿਓਲ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ 1040, ਅਗਸਤ 30-2019

 


ਓਨਟੇਰੀਓ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸੈਕਸ ਕਰੀਕੁਲਮ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ 'ਕੁਝ' ਸੁਣੀ ਗਈ

ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲਤ ਕੁਝ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਸੈਕਸ ਕਰੀਕੁਲਮ' ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲੋਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਥਾਂ 'ਇਨਡਾਕਟਰੀਨੇਸ਼ਨ' (ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ) ਭਾਵਨਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੂਬੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪੀੜ੍ਹਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ, ਵਿਦਿਅਕ ਢਾਂਚੇ, ਹਿਊਮਿਨ ਰਾਈਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਅਜੇਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦਿਅਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ 'ਸੌੜੇ' ਮੁਫਾਦਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਤ ਹੁਣ ਏਨੇ ਵਿਘੜ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ ਕੇ ਲਿਖਣਾ, ਬੋਲਣਾ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਵਿਖ ਬਾਰੇ ਫਿਰਕਮੰਦੀ ਜਾਹਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਰਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਮਾਪੇ ਹੀ ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 'ਟੀਚਰ' ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਓਨਟੇਰੀਓ ਦੀ ਕੈਥਲਿਨ ਵਿੰਨ ਲਿਬਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਕਤਰਫ਼ਾ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਇਕ ਰੈਡੀਕਲ 'ਸੈਕਸ ਕਰੀਕੁਲਮ' ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਪਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਰਕ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ 'ਸੈਕਸ ਕਰੀਕੁਲਮ' ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਲਿਬਰਲਾਂ ਦੇ 'ਸੈਕਸ ਕਰੀਕੁਲਮ' ਬਾਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁਖ ਇਤਰਾਜ਼ ਸਨ। ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਉਮਰ ਅਨੂਕੂਲ (ਏਜ਼ ਅਪਰੋਪਰੀਏਟ) ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਸੈਕਸ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਇਹ 'ਇਨਡਾਕਟਰੀਨੇਸ਼ਨ' ਦਾ ਸਾਧਨ ਸੀ। ਮਾਪੇ ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਇਤਰਾਜ਼ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਗ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ 'ਆਪਟ-ਆਊਟ' ਦਾ ਹੱਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲਿਬਰਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ੁਬਾਨੀ-ਕਲਾਮੀ ਇਹ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਆਪਟ-ਆਊਟ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ ਪਰ ਜਦ ਬਹੁਤੇ ਮਾਪੇ ਇਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡਾਂ ਨੇ ਰੰਗ ਬਦਲ ਲਏ। 'ਆਪਟ-ਆਊਟ' ਅਜੇਹੀ ਵਿਧੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਣਚਾਹੀ ਕਲਾਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੈਕਸ ਸਿਖਿਆ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਏਬੀਸੀ ਅਤੇ ਦੋ ਜਮਾਂ ਦੋ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਸੈਕਸ ਵਿਦਿਆ ਠੋਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੂਬੇ ਦਾ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਸਿਸਟਮ ਗਰਕ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਆਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਸਿਸਟਮ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ। ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਸਿਸਟਮ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਖਰਚਾ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਓਨਟੇਰੀਓ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਿਸਟਮ ਸੱਭ ਤੋਂ  ਵੱਧ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਸਿਸਟਮ ਦੂਜਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਰਚੇ ਵਾਲਾ ਮਹਿਕਮਾ ਹੈ। ਸੂਬੇ ਦਾ 65-70% ਦੇ ਕਰੀਬ ਬਜਟ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਟੈਕਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਟੈਕਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਆਪਣੇ ਕਿਰਾਏ ਰਾਹੀਂ ਸਕੂਲ ਟੈਕਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਮਲਟੀ-ਮੰਜ਼ਲੀ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਇਮਾਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੇਸਮੈਂਟ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਹੋਵੇ, ਮਾਲਕ ਕਿਰਾਇਆ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਮੌਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਖਰਚੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਟੈਕਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਗਾ ਪਬਲਿਕ ਸੈਕਟਰ ਯੂਨੀਅਨਵਾਦ ਏਨਾ ਭਾਰੂ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ। ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਸਿਸਟਮ ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਹਨ ਜਿਸ 'ਤੇ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਟੂਡੈਂਟਾਂ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਆਪਣੀ 'ਸੇਵਾ' ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਤੱਤਪਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸਾਲ 2018 ਦੀ ਸੁਬਾਈ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੱਗ ਫੋਰਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪੀਸੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਹ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਹ ਲਿਬਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦਾ 'ਸੈਕਸ ਕਰੀਕੁਲਮ' ਰੱਦ ਕਰ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਪਿੱਛੋਂ ਨਵਾਂ ਕਰੀਕੁਲਮ ਬਣਾਉਣਗੇ। ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 'ਸੈਕਸ ਕਰੀਕੁਲਮ' ਨੂੰ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਨਰੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੱਗ ਫੋਰਡ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਵਾਅਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਲਿਬਰਲਾਂ ਦਾ 'ਸੈਕਸ ਕਰੀਕੁਲਮ' ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡ, ਟੀਚਰ ਯੂਨੀਅਨਾਂ, ਐਨਡੀਪੀ, ਐਲਜੀਬੀਟੀਕਿਊਆਰ ਸਮਰਥਕ ਆਦਿ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦ ਫੋਰਡ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਵਾਸਤੇ 'ਟੈਲੀ ਟਾਊਨ ਹਾਲਾਂ' ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਵੈਸਟਡ ਇੰਟਰੈਸਟ ਗਰੁੱਪਾਂ' ਨੇ ਹਾਈਜੈਕ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ ਏਨੀ ਹੈ ਕਿ 'ਟੈਲੀ ਟਾਊਨ ਹਾਲਾਂ' ਮੌਕੇ ਫੋਨ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਦ ਮੌਕੇ ਮਿਲਿਆ 'ਪ੍ਰੀ-ਸਕਰੀਨ' ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੁੰ ਬੋਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੀ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਹੱਡਬੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦ 'ਟੈਲੀ ਟਾਊਨ ਹਾਲ' ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਕਾਲ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਕ ਔਰਤ ਨੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ 'ਟੈਲੀ ਟਾਊਨ ਹਾਲ' ਤੋਂ ਤੋੜ ਕੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇਣੇ ਹਨ? ਜਦ ਉਹ ਜਾਣ ਗਈ ਕਿ ਕਾਲਰ ਲਿਬਰਲਾਂ ਦੇ ਰੈਡੀਕਲ 'ਸੈਕਸ ਕਰੀਕੁਲਮ' ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ ਤਾਂ ਏਨਾ ਸਮਾਂ ਉਲਝਾਈ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਲੇਖਕ ਵਿਚਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਬੇਅਰਥ।

ਮੈਗਾ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਾਵੀ ਲਾਬੀ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ/ਕੰਬਦਿਆਂ ਡੱਗ ਫੋਰਡ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 21 ਅਗਸਤ ਦਿਨ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ 'ਸੈਕਸ ਕਰੀਕੁਲਮ' ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਡੀਟੇਲ ਅਜੇ (22 ਅਗਸਤ ਤੱਕ) ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਵੀ ਉਪਲਭਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬੱਸ ਮੁਖ ਨੁਕਤੇ ਦੀ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਲਿਖਣ/ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਡੀਟੇਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਨੁਕਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਪਲਭਦ ਹੈ, ਉਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਨਵੇਂ ਸੈਕਸ ਕਰੀਕੁਲਮ ਨੂੰ 'ਉਮਰ ਅਨੂਕੂਲ' (ਏਜ ਅਪਰੋਪਰੀਏਟ) ਕਰਨ ਵੱਲ ਕੁਝ ਕਦਮ ਪੁੱਟੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ 'ਜੈਂਡਰ ਅਡੈਂਟਟੀ' ਜੋ ਲਿਬਰਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਕੁਲਮ ਵਿੱਚ 6 ਗਰੇਡ ਵਿੱਚ ਪੜਾ੍ਹਈ ਜਾਣੀ ਸੀ ਉਹ ਹੁਣ 8 ਗਰੇਡ ਵਿੱਚ ਪੜਾ੍ਹਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੁਝ ਹੈਡਿੰਗ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। 'ਵੇਪਿੰਗ ਤੇ ਭੰਗ ਦੇ ਅਸਰ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ' ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨੁਕਤਾ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀਕਰਨ ਕਾਰਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਗਰੇਡ 1 ਤੋਂ ਗਰੇਡ 8 ਤੱਕ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਪੇ ਅਤੇ ਮਾਹਰ ਸੈਕਸ ਵਿਦਿਆ ਵਾਸਤੇ ਕਚੇਰੀ ਉਮਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ 'ਆਪਟ-ਆਊਟ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਟ-ਆਊਟ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ, ਫੰਡ ਦੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਸਕੂਲ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਾਸਤੇ ਹਨ, 'ਇਨਡਾਕਟਰੀਨੇਸ਼ਨ' ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ। 'ਇਨਡਾਕਟਰੀਨੇਸ਼ਨ' ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਸਤੇ ਕੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸ ਕਰੀਕੁਲਮ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ, ਸਿਰ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ (ਕਨਕਸ਼ਨਜ਼), ਵੇਪਿੰਗ ਅਤੇ ਭੰਗ, ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ (ਸਮੇਤ ਬੁਲਿੰਗ ਆਦਿ), ਸਿਹਤਮੰਦ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਰੀਕਰਕ ਅਕਸ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਰਿਸ਼ਤੇ (ਸਹਿਮਤੀ ਸਮੇਤ) ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਓਨਟੇਰੀਓ ਦੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਸੈਕਸ ਕਰੀਕੁਲਮ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ 'ਕੁਝ' ਸੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਤੱਰਕ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

- ਬਲਰਾਜ ਦਿਓਲ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1039, ਅਗਸਤ 22-2019

 


ਆਓ ਆਪਣਾ ਝੰਡਾ ਝੁਲਾਓ

ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਡੰਡਾ ਵੀ ਅਸੀਂ ਦੇਵਾਂਗੇ!

ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਮਲਟੀਕਲਚਰਲਇਜ਼ਮ ਬਹੁਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਲਟੀਕਲਚਰਲਇਜ਼ਮ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਗਰਾਂਟਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਇਸ ਹੇਠ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਹਾਨੇ ਹੇਠ ਪਬਲਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਛਿੱਕੇ 'ਤੇ ਟੰਗਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਮਲਟੀਕਲਚਰਲਇਜ਼ਮ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ 'ਜਥੇਬੰਦਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ' ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਕੁਝ ਚੁਸਤ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਲਾਭ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਥਿਤ ਮਲਟੀਕਲਚਰਲਇਜ਼ਮ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੇ ਇਮੀਗਰੰਟ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਕੱਟੜਤਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਪੁੱਜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਊ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਤਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਦ ਏਥੇ ਵੱਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਕਥਿਤ      ਮਲਟੀਕਲਚਰਲਇਜ਼ਮ ਦਾ ਸਾਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸਿਆਸਤ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਜਮਾਉਣ ਦੀ ਕਵਾਇਦ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਫਿਰਕੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖਿੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਧੱਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਰੈਂਪਟਨ ਵੱਲ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸੰਸਦੀ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਕਾਬਜ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸੁਬਾਈ ਸੀਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਕਾਬਜ਼ ਹਨ। ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜਿਹੜੇ ਹਰਬੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ, ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਗੁਟਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਦਬਦਬਾ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਰਿਹੰਦਾ ਹੈ।

ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬਸਤੀਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਕੁਝ ਖਾਸ ਫਿਰਕੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਹੂਦੀ ਵੱਧ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ, ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਇਟਾਲੀਅਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ। ਇੰਝ ਕੈਨੇਡਾ ਹੁਣ ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਅਣ-ਐਲਾਨੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਖਿਤੇ ਵਿੱਚ ਭੰਗ ਵੱਧ ਵਿਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸੀ ਦਾਰੂ ਆਮ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਈਨ ਵੱਧ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ 'ਫੂਡ ਸੁਰੱਖਿਆ' ਨਿਜਮਾਂ ਅਤੇ 'ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ' ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਪਾਰਕਿੰਗ ਲਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਹ ਕੇ ਜਿਹਬਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਹਰ ਫਿਰਕਾ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ ਮਨਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਪਬਲਿਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਰੇਡਾਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਝੰਡੇ ਝੁਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਫਿਰਕੇ ਜਾਂ ਸੰਗਠਨ ਤਾਂ ਸੰਭਾਵੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵੀ ਪਬਲਿਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਝੁਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਸੁਬਾਈ ਅਸੰਬਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰਕਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ 'ਮਹੀਨੇ' ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਟੇਬਲ ਥਪਥਪਾ ਕੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਲ ਦੇ 12 ਮਹੀਨੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਪਹਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮੱਲ ਲਏ ਹਨ, ਬਾਕੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਹੁਣ 365 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੀਕਾਂ ਹੀ ਮੱਲਣ ਨੂੰ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡੇਢ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਫਾੜੀਆਂ ਹੁਣ ਛੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਝੰਡੇ ਝੁਲਾਉਣ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੁਣ ਵਧ ਰਹੀ। ਅਗਰ ਕੋਈ ਸੰਗਠਨ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਅਦਾਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹਾਲ ਵਗੈਰਾ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਮਨਾਏ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਪਰ ਗੱਲ ਪਬਲਿਕ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਕਥਿਤ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ, ਸ਼ੋਭਾ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਆਦਿ ਵੀ ਇਸ ਕੈਟਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ।

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਅਗਰ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵੱਲ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਵਧ ਰਹੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। 14 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਬਰੈਂਪਟਨ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਵਿਖੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਝੰਡਾ ਝੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੇਅਰ ਪੈਟਰਿਕ ਬਰਾਊਨ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਗਾਊਂ ਆਪਣੀ ਫੇਸਬੁੱਕ 'ਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਪਰੈਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮੰਥ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਜੋ ਝੰਡਾ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਵਿਖੇ ਝੁਲਾਇਆ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਝੰਡਾ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸ਼ਕਲ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਹੀ ਝੰਡਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਸਰ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਪ੍ਰੋਟੈਸਟਾਂ ਮੌਕੇ ਝੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਸ ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਖਾਲਿਸਤਾਨ' ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਹੈਰੀਟੇਜ ਮੰਥ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਧਦੇ ਹੀ ਜਾਣਗੇ। ਸਾਬਕਾ ਮੇਅਰ ਲਿੰਡਾ ਜਾਫ਼ਰੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਮੌਕੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤੂਤੀ ਬੋਲਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਪੈਟਰਿਕ ਬਰਾਊਨ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸੱਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰੱਖਣ ਦੀ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਇਹ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੱਭ ਨੂੰ ਅਪੀਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, "ਆਓ ਆਪਣਾ ਝੰਡਾ ਝੁਲਾਓ, ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਡੰਡਾ ਵੀ ਅਸੀਂ ਦੇਵਾਂਗੇ!

-ਬਲਰਾਜ ਦਿਓਲ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1038, ਅਗਸਤ 16-2019

 


ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆਉਣ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖ਼ਸਤਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਹੋਰ ਕਰਜ਼ਾ ਮੰਗਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਨੇ ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਕੁਰਸੀ ਸੰਭਾਲੀ ਹੈ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਠੂਠਾ ਲੈ ਕੇ ਗੇੜਾ ਮਾਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮਦਦ ਦੇਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨ ਤਾਂ ਪਾਕਿ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਬਣ ਕੇ ਸੱਭ ਕੁਝ ਹੜੱਪ ਕਰਨ ਦੀ ਠਾਣੀ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਚੀਨ ਨੇ ਵਪਾਰ ਕੋਰੀਡੋਰ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਜੋ ਪੈਸਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਜੇਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਪਾਕਿ ਹੁਣ ਕਸੂਤਾ ਫਸਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਰੀਡੋਰ ਨਾਲ ਚੀਨ ਨੂੰ ਗਵਾਦਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੱਕ ਰੱਸਾਈ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਨਾਲ ਚੀਨੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵੀ ਅਦਾ ਕਰਨੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਈ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸਾਸ਼ਤਰੀ ਵੀ ਲਿਖ ਅਤੇ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਭੈਅ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੋਨੇਟਰੀ ਫੰਡ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਡੀਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ੇ ਮੰਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਗੋਂ ਇਹ ਅਦਾਰੇ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੋਨੇਟਰੀ ਫੰਡ ਨੇ ਤਾਂ ਅਜੇਹੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਕਰਜ਼ੇ ਨਾਲ ਚੀਨ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਦੇਣਾ ਸਭੰਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਜੋ 1947 ਵਿੱਚ  ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ ਅੱਜ ਅੱਧੀ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਕਿ ਵਿੱਚ ਆਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਏਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਧ ਗਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਗੂ ਇਸਲਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿ ਡਿਕਟੇਟਰ ਜ਼ਿਆਉੱਲ ਹੱਕ ਨੇ ਤਾਂ ਪਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਆ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੀਪਬਲਿਕ ਆਫ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੁੰਨੀ-ਵਹਾਬੀ ਕੱਟੜਵਾਦ ਦਾ ਅੱਡਾ ਬਨਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।  ਇਸ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਮਤ ਤਾਂ ਆਉਣੀ ਹੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਹਿਮਦੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ। ਪਾਕਿ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਖਿਲਾਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਵਧ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਡਾਲਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ, ਅਫਗਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਨੇ 10 ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਪਿੱਛੋਂ ਜਦ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਪਾਕਿ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਵਾਂਗ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਕਿ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਕਾਬੁਲ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਲ ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਆਗੂ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦਿਨ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅੱਡਾ ਬਣਾ ਲਿਆ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅੱਖ ਕਸ਼ਮੀਰ ਉੱਤੇ ਸੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵੱਲ ਅੱਤਵਾਦੀ ਭੇਜਣ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਅਤੇ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦਿਨ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਸਨ ਪਰ ਓਸਾਮਾ ਦੀ ਅੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਖਲੀਫਤ ਕਾਇਮ ਕਰਨ 'ਤੇ  ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਾਸਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ 'ਨਿਊਟਰਲ' ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਅਮਰੀਕਾ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ 9/11 ਦੇ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦ ਹਮਲੇ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੱਝਾ ਜਿਸ ਦੇ ਜੁਵਾਬ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਅਤੇ ਓਸਾਮਾ ਨੂੰ ਖਦੇੜਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦਿਨ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਮਾਰਿਆ।

ਇਸਲਾਮਿਕ ਕੱਟੜਾਦ ਦੇ ਜਿਸ ਸੱਪ ਨੁੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਜਵਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਾਬੂ ਤੋਂ  ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਆਤਮਘਾਤੀ ਧਮਾਕੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਕਈ ਧੜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਘੜਨ ਲੱਗੇ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਕ ਕਿਸਮ ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖਲਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਕਿਸਮ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਖਲਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁੱਧ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਹੀ ਪਿਆਇਆ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਪਾਕਿ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਈ ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨੀ ਪਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਅਤੇ ਏਅਰਫੋਰਸ ਵਰਤੀ ਗਈ। ਤੋਪਾਂ, ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਰਤੇ ਗਏ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਪਾਕਿਸਤਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਫੌਜ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ।

ਭਾਰਤ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਰਤਣ ਵਾਸਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਜੇ ਵੀ 'ਤਾਲਿਬਾਨ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ' ਨੂੰ ਦੁੱਧ ੋਿਪਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਹਮਲੇ ਲਈ ਵੀ ਪਾਕਿ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦੱਧ ਪਿਆਉਣ ਦਾ ਆਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਿਆ ਕਿ ਜੋ ਖੜੱਪੇ ਹੋਰਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਰਤਣ ਵਾਸਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੂੰ ਡੱਸਣ ਵੀ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ।

-ਬਲਰਾਜ ਦਿਓਲ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1037, ਅਗਸਤ 09-2019

 

 


ਨਰਸ ਵੈਟਲਾਉਫਰ ਕਾਂਡ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਰਅਜ਼ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਚਣੌਤੀਆਂ!

ਔਸਤ ਉਮਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੀਨੀਅਰਜ਼ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਦਲ ਰਹੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਕਦਰ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ  ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ (ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਡਿਸਏਬਲ) ਨਾਲ ਮੋਹ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਛਿਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ (ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ) ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬਜ਼ੁਰਗ ਤੰਗ ਹਨ ਪਰ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇਹੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਭ ਅੱਛਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਨਰਸ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਵੈਟਲਾਉਫਰ ਕਾਂਡ ਇਸ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਲੌਂਗ-ਟਰਮ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਨਰਸ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਵੈਟਲਾਉਫਰ ਨੇ ਸਾਲ 2007 ਤੋਂ 2016 ਦਰਮਿਆਨ ਕਈ ਉਹਨਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲਈ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲਦੀ ਸੀ। ਯਾਦ ਰਹੇ  ਲੌਂਗ-ਟਰਮ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਸੀਨੀਅਰਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੁਝ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਅਪਹਾਜ਼ ਗੈਰ-ਸੀਨੀਅਰਜ਼ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਨਰਸ ਵੈਟਲਾਉਫਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਰਸ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਇਲਾਜ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। 2017 ਵਿੱਚ ਉਸ   ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ 8 ਫਸਟ ਡਿਗਰੀ ਕਤਲ ਕਰਨ, 4 ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ 2 ਹਿੰਸਕ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਕਬੂਲ ਲਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਪਰਾਧ ਵੁੱਡਸਟੌਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨਰਸਿੰਗਹੋਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਂਝ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਅਗਰ ਉਹ ਖੁਦ ਇਹਨਾਂ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਨਾ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਕਰਾਈਮ ਸ਼ਾਇਦ ਫੜਿਆ ਹੀ ਨਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਪਰੋਕਤ ਉਸ ਨੇ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਨਰਸ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਵੈਟਲਾਉਫਰ ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਹੁਣ 52 ਸਾਲ ਹੈ, ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 25 ਸਾਲ ਪਰੋਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਂਝ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਠ ਉਮਰ ਕੈਦਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹੀ ਭੁਗਤਣੀਆਂ ਹਨ।

ਨਰਸ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਵੈਟਲਾਉਫਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਓਪੀਆਡਜ਼' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਦਰਦਮਾਰੂ ਦਵਾਈਆਂ ਸੀਨੀਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਟੀਕੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਆਦਤ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਅਜੇਹੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਚੋਰੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੀਨੀਅਰਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਸਤੇ ਇਨਸੁਲਿਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੁਰਾਕ ਵਰਤਦੀ ਸੀ। ਸ਼ੂਗਰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇਨਸੁਲਿਨ ਉਹ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਪਲਭਦ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਦ ਇਸ ਦਾ ਵਡਾ ਟੀਕਾ ਲਗਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਹ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਅਪਰਾਧ ਮਿਰਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਟਾਪਸੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਸਕਿਆ।

ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਨਰਸ ਵੈਟਲਾਉਫਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀਆਂ ਕਾਰਨ 'ਡਸਿਪਲਿਨਰੀ ਐਕਸ਼ਨ' ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਨਰਸਾਂ ਦੀ ਯੂਨੀਅਨ 'ਓਨਟੇਰੀਓ ਨਰਸਜ਼ ਅਸੋਸੀਏਸ਼ਨ' ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। 'ਡਸਿਪਲਿਨਰੀ ਐਕਸ਼ਨ' ਵਿੱਚ ਸਸਪੈਂਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫਾਇਰੰਗ ਤੱਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਰਸ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਵੈਟਲਾਉਫਰ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ 'ਲਾਂਗ ਟਰਮ ਕੇਅਰ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਪੋਲ ਖੋਹਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਾਹਾਕਰ ਮਚ ਗਈ ਸੀ। 1 ਅਗਸਤ 2017 ਨੂੰ ਓਨਟੇਰੀਓ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 'ਲੌਗ-ਟਰਮ ਕੇਅਰ ਹੋਮਜ਼ ਪਬਲਿਕ ਇਨਕੁਇਰੀ' ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਈਲੀਨ ਈ. ਗਿਲੀਸ ਨੂੰ ਇਨਕੁਇਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਥਾਪਿਆ ਸੀ। ਜਸਟਿਸ ਈਲੀਨ ਈ. ਗਿਲੀਸ ਨੂੰ 31 ਜੁਲਾਈ 2019 ਤੱਕ ਰਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 31 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਜਸਟਿਸ ਈਲੀਨ ਈ. ਗਿਲੀਸ ਨੇ ਆਪਣੀ 1500 ਸਫਿਆਂ ਦੀ ਫਾਈਨਲ ਰਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 91 ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤਾਂਕਿ ਅਜੇਹੀ ਘਟਨਾ ਮੁੜ ਨਾ ਵਾਪਰੇ।

ਜਸਟਿਸ ਈਲੀਨ ਈ. ਗਿਲੀਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਇਹ ਮਨ ਕੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਕਿ ਨਰਸ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਵੈਟਲਾਉਫਰ ਦੇ ਸਲਾਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਲਾਂਗ-ਟਰਮ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲੈ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਟਲ਼਼ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਹੁਣ ਲੌਂਗ-ਟਰਮ ਕੇਅਰ ਸਿਸਟਮ ਬਾਰੇ ਫਿਕਰ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਭਾਲ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?"

ਆਪਣੀਆਂ 91 ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਸ ਈਲੀਨ ਈ. ਗਿਲੀਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਤਰਾਣਾ ਇਹ ਸਟੱਡੀ ਕਰਵਾਏ ਕਿ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ, ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਟਾਫ਼ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਬਾਰੇ 31 ਜੁਲਾਈ 2020 ਤੱਕ ਰਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਇਹ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲਾਂਗ-ਟਰਮ ਕੇਅਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਸਮਾਂਬੰਦ ਐਕਸ਼ਨ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰੇਗੀ। ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਰਸ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਵੈਟਲਾਉਫਰ ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕਲੌਤੀ ਨਰਸ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੇਅਰ ਹੇਠ 99 ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਪਰ ਓਵਰਸਾਈਟ ਓਕਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲਾਂਗ-ਟਰਮ ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਰਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸੀਨੀਅਰਜ਼ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਡਿਸਏਬਲ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਚਣੌਤੀ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀਨੀਅਰਜ਼ ਜਾਂ ਡਿਸਏਬਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੇਅਰ ਵਿੱਚ ਘੋਰ ਖਾਮੀਆਂ ਦੇ ਕੇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਟਮਾਰ, ਗੰਦਗੀ ਸਾਫ਼ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਰੇਪ ਅਤੇ ਕਤਲਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਿੱਸੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੇਅਰ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਏ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੀੜ੍ਹਤ ਬੀਮਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਪਤਾ ਲੈਣ ਦਾ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੱਭ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਛੱਡਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

-ਬਲਰਾਜ ਦਿਓਲ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1036, ਅਗਸਤ 02-2019

 


ਗਰਕ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਹਨ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ!

ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਗਰਕ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫਰਾਡ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤੇ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹੌਲ ਐਸਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 'ਢੁਕਵੀਂ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ' ਘੜਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਵੀ ਪਾਪ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਆਗੂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੂਜੀ ਕੈਟਾਗਰੀ ਦੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪਸਰ ਰਹੇ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਫਰਾਡ ਦਾ ਕੋਈ ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਆਗੂ ਇੰਝ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਫਰਾਡ ਨਾਮ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ੈਅ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੀਡੀਆ ਰਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

90ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲਿਬਰਲ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੋਣ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਰੈੱਡ ਬੁੱਕ' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਕਨੇਡੀਅਨ ਅਬਾਦੀ ਦੇ 1% ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇਮੀਗਰੰਟ ਲੈਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਪਿੱਛੋਂ ਯਾਂ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ 4 ਨਵੰਬਰ 1993 ਤੋਂ 12 ਦਸੰਬਰ 2003 ਤੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ ਪਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵੀ 1% ਇਮੀਗਰੰਟ ਨਹੀਂ ਲਏ। ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਪਿੱਛੋਂ ਯਾਂ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਨੂੰ 'ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤਾਂ' ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖਿਆ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਅਬਾਦੀ ਦੇ 1% ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਰ ਸਾਲ ਇਮੀਗਰੰਟ ਲੈਣ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਠੋਸ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਾਂਟਾਂ ਨਾਲ ਪਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਲਾਬੀ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ।

ਸੀਨੀਅਰ ਟਰੂਡੋ (ਪੀਅਰ ਐਲੀਅਟ ਟਰੂਡੋ) ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕਰੈਡਿਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨੇ 70ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਆਰ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਇਕ ਵਾਰ ਆਗਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਰੀਸੈਸ਼ਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪੀਅਰ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਸਾਲਾਨਾ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ 90 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭੋਰਾ ਵੀ ਸੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤੀ। ਸੀਰੀਅਨ ਰਫੂਜੀ ਲੈਣ 'ਤੇ $2 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਚ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪਾਂ ਹੇਠ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਰੀਅਨ ਲੈ ਲਏ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੋਕ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਧੜਾ ਧੜ ਬਾਰਡਰ ਟੱਪ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਟੱਪ ਗਈ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਫੈਮਲੀ ਕਲਾਸ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਸੀਮਤ ਕਰੀ ਬੈਠੀ ਹੈ ਪਰ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਕੈਟਾਗਰੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਖੋਹਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ 4 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦੇ 1% ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਇਮੀਗਰੰਟ ਲਏ ਹਨ। ਰਫੂਜੀ, ਫੈਮਲੀ ਕਲਾਸ, ਸਕਿਲ ਕੈਟਾਗਰੀ, ਆਰਜ਼ੀ ਕਾਮੇ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੂਡੈਂਟ ਅਤੇ ਨੈਨੀ ਵਗੈਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚਾਰ ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਢਾਈ-ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਕੈਨੇਡਾ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਲਾ ਧੰਨ ਵੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਿੱਟਾ ਸੱਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਵਾਸਤੇ ਘਰ ਲੈਣਾ ਸੰਭਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਮਰਾ ਲੈਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 2 ਬੈੱਡਰੂਮ ਦੀ ਬੇਸਮੈਂਟ ਦਾ ਕਿਰਾਇਆ $1800 ਮਹੀਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਜਨਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨੌਕਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਪਾਸੇ $8-$9 ਕੈਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। 10-10 ਸਾਲ ਮਲਟੀਪਲ ਵਿਜ਼ਟਰ ਵੀਜ਼ਾ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੈਸ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿਜ਼ਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਵੀਜ਼ੇ ਲੈ ਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਲੋਕ ਧੜਾ ਧੜ  ਰਫੂਜੀ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪ੍ਰਾਸੈੱਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਰ ਕੇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਪੀਲਾਂ - ਦਲੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀ ਲੰਘਣ ਵਾਸਤੇ 5 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਪ੍ਰਸਿਧ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਤਪਾਲ ਜੌਹਲ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਅਜੀਤ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ਬਰ ਛਾਇਆ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਮਾਨ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅੰਮ੍ਰਿਸਤਰ) ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਫੂਜੀ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਲ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਚਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਬਰ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਫੇਰੀ 'ਤੇ ਆਏ ਮਾਨ ਦਲ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਰਾਈਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ 4 ਲੱਖ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਦਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਰਫੂਜੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਨ ਦਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਨ ਦਾ ਡਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਫ ਦਾ ਖ਼ਤ ਦੇਣਾ ਨਿਰਾ ਫਰਾਡ ਹੈ।

ਇਹ ਤਾਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਅਜੇਹੇ ਫਰਾਡ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਭਰ 'ਚੋਂ ਆਨੇ-ਬਹਾਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਟਰੂਡੋ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ 'ਤੇ ਜੂੰ ਨਹੀਂ ਸਰਕਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਨਲਾਇਕ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਮੰਤਰੀ ਅਹਿਮਦ ਹੁਸੇਨ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰਾਂ ਮਾਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

ਓਨਟੇਰੀਓ ਦੀ ਫੋਰਡ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਰੈਂਪਟਨ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਲਾਂਗ-ਟਰਮ ਕੇਅਰ ਵਾਸਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਫੰਡ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂਕਿ ਕੁਝ ਬੈੱਡ ਹੋਰ ਉਪਲਭਦ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ। ਇਹ ਕਦਮ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ ਪਰ ਧੜਾ ਧੜ ਹੋ ਰਹੀ ਇਮੀਗਰੇਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨਾਲ ਬਹਤਾ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ। ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਟੈਕਸ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਮੈਕਸਮ ਬਰਨੀਏ ਨੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਕੰਮ ਦੀ ਕਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵੈਲਫੇਅਰ ਸਟੇਟ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ।

- ਬਲਰਾਜ ਦਿਓਲ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1035, ਜੁਲਾਈ 26-2019

 


ਹਾਰਪਰ ਦੇ ਬਿਆਨ ਪਿੱਛੋਂ ਅਚਾਨਕ ਕਥਿਤ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖ ਪਾੜੇ ਦਾ ਰੌਲਾ ਕਿਉਂ?

ਪਿਛਲੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਟੀਵਨ ਹਾਰਪਰ ਦੇ 5 ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਇਸ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤੋੜਮਰੋੜ ਕੇ 'ਸਿੱਖ' ਵਿਰੋਧੀ ਆਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦਕਿ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ 'ਸਿੱਖ' ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਹਾਲਤ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅੱਪੜ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਬਾਤ ਦਾ ਬਤੰਗੜ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਰਪਰ ਦੇ ਇਸ ਬਿਆਨ ਪਿੱਛੋਂ ਅਚਾਨਕ ਕਥਿਤ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖ ਪਾੜੇ ਦਾ ਰੌਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਖੇ ਸਿਆਸਦਾਨ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਈ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਟਾਕ-ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਓਨਟੇਰੀਓ ਦੀ ਸੁਬਾਈ ਚੋਣ ਵਾਸਤੇ ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨਾਂ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਆਰਐਸਐਸ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਓਨਟੇਰੀਓ ਦੀਆਂ ਸਿਵਿਕ ਚੋਣਾਂ ਮੌਕੇ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੇਅਰ ਲਿੰਡਾ ਜਾਫ਼ਰੀ ਨੂੰ ਜਿਤਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਸਿਰ ਧੜ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਡਰੈਕਸ਼ਨ ਹੇਠ ਲਿਬਰਲ, ਟੋਰੀ ਅਤੇ ਐਨਡੀਪੀ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਐਮਪੀ ਅਤੇ ਐਮਪੀਪੀਜ਼ ਲਿੰਡਾ ਜਾਫ਼ਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਖੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਪਰ ਲਿੰਡਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ। ਫੈਡਰਲ ਚੋਣਾਂ ਵਾਸਤੇ ਕੰਸਰਵਟਵ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਕੁਝ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਦੌੜ ਕਾਫੀ ਸਖਤ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੀ ਖੜੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਜਿੱਤ ਵੀ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਕੰਸਰਵਟਵ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣਾ 'ਗੋਤ' ਸਿੰਘ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਅਫਵਾਹ ਫੈਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ 'ਸਿੰਘ' ਐਵੇਂ ਵਰਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਪਰੋਕਤ ਤਿੰਨ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖ ਪਾੜੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹੋਰ ਪਿਛੇ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਗੂੜ੍ਹੀ ਸਾਂਝ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਘੱਟ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਓਨਟੇਰੀਓ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ 90ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। 99% ਸਿੱਖ ਹੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।  ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1984 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਤੱਤੀ-ਤਾਸੀਰ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। 1985 ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਿਆਂ ਅਜੈਬ ਸਿੰਘ ਬਾਗੜੀ ਨੇ 50,000 ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰਕੇ 'ਬਲੂਅ ਸਟਾਰ' ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾ ਅਤੇ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਦਾ ਮੁਖ ਕਾਰਨ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜ ਤੋਂ 'ਅਜ਼ਾਦੀ' ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਜਗਾਰ ਹੀ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਰਵਟ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਮਾਈਗਰੇਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਭਾਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਹਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਾਖੁਸ਼ ਹਨ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਸਗੋਂ ਗੈਰ-ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਸਿੱਖ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਨਾਹਰਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼ ਹਨ। ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤੇ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆ 'ਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਕਬਜ਼ੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਸਿੱਖ ਤਾਕਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਇਸ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਮਰੋੜਦੇ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪਾਲਿਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਰੈਂਪਟਨ ਦੇ ਪੰਜ ਦੇ ਪੰਜ ਸੰਸਦੀ ਹਲਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਐਮ ਪੀ ਹਨ ਜਦਕਿ ਪੰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਹਲਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਐਮਪੀਪੀ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨੇੜਤਾ ਵਾਲਾ ਸਬੰਧ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਜਾਣਕਾਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।

ਪਿਛਲੀਆਂ ਫੈਡਰਲ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 18 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਿੱਖ ਐਮਪੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਮੋਦੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਫੜ ਵੀ ਬਚਗਾਨਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਸੀ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵੀ 9 ਐਮਪੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਕਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਖਾਸ ਕਰ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਪੱਖੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਚੋਖੀ ਸਾਂਝ ਹੈ।

ਡੈਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਵੀ ਹੁਣ ਰਾਜਸੀ ਸਰਗਰਮੀ ਵਿਖਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਾਮੀਨੇਟ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜ਼ੋਰ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜੇਹੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਸਾਜ਼ਗਾਰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਡੈਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਨਵੀਂ ਚਣੌਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀਆਂ ਪੱਖੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਨਾਉਣ ਨਾਲ ਰਾਜਸੀ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੱਸ ਇਸ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਪਾੜੇ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਗਰ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉਣ ਤਾਂ ਇਹ ਕਥਿਤ ਪਾੜਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਘਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਿਸੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣਾ ਹੁਣ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਾਜਨੀਤੀ "ਅਡਜਸਟਮੈਂਟ" ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਨੇਡੀਅਨ ਹਿੰਦੂ ਹੁਣ ਧੱਕੜ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ (ਖਾਸ ਕਰ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ) ਵਾਂਗ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਤੇ ਸਿੱੱਖ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ ਮੌਕੇ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਓਸੇ ਤਰ ਹੁਣ ਹਿੰਦੂ ਵੀ ਮੰਦਰਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਰਾਜਸੀ-ਦਬਾਅ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਨਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਚਿੱਬ-ਖੜਿਬਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਕਥਿਤ ਮਲਟੀਕਚਰਲਇਜ਼ਮ ਹੁਣ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਖੱਖੜੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਦੁਰ-ਓਪਜੋਗ ਨਾਲ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸਿਆਸਤ 'ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕਨੇਡੀਅਨ ਵੀ ਫਿਕਰਮੰਦ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ ਕਿ ਅਗਰ ਉਹ ਚੁੱਪ ਬੈਠੇ ਰਹੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਧੱਕੜ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਤੀਨੀ ਵਿੱਚ ਖੁੰਜੇ ਲਗਾ ਦੇਣਗੀਆਂ।

ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਹਿੰਦੂ ਸਿੱਖ ਪਾੜੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਖੱਖੜੀਆਂ ਹੋ ਰਹੇ ਕਨੇਡੀਅਨ ਸਮਾਜ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਕੁਰੱਪਸ਼ਨ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਖੰਭ ਲਗਾ ਕੇ ਉਡਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਾਟੀਆਂ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਨਾਮੀਨੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਸੁਧਾਰਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਤੱਤ-ਫੱਟ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਾ ਹੋੋਵੇ। ਰਾਜਸੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ।

-ਬਲਰਾਜ ਦਿਓਲ, ਖ਼ਬਰਨਾਮਾ #1034, ਜੁਲਾਈ 19-2019

 


hfrpr ny KfilsqfnIaF bfry kuJ vI nvF nhIN ikhf

          kYnyzf dy sfbkf pRDfn mMqrI stIvn hfrpr ny brYNptn ivwc 5 julfeI nMU kYnyzf ieMzIaf PfAuNzysLn (sIafeIaYP) dy gflf iznr nMU sMboDn kIqf. Auh ies smfgm ivwc muwK mihmfn sn aqy sIafeIaYP vloN AuhnF nMU snmfinq vI kIqf igaf. afpxy BfsLx ivwc hfrpr ny ikhf ik AuhnF dI srkfr aqy pfrtI dI ieh vwzI pRfpqI hY ik Bfrq nMU vMzx dI cfhq rwKx vfly KfilsqfnIaF aqy horF nMU kdy nyVy nhIN lwgx idwqf. hfrpr ny ikhf ik AuhnF nMU ies `qy mfx hY aqy ieh jfrI rwiKaf jfxf cfhIdf hY. AuhnF pRDfn mMqrI modI aqy pRDfn mMqrI sLIar (sMBfvI) ivckfr kVI df kMm krn df sMkyq vI idwqf.

          hfrpr dy ies ibafn df KfilsqfnI sPF aqy Kfilsqfn pwKI mIzIaf ivwc sKLq pRqIkrm hoieaf. ivsLv iswK sMgTn dy iewk numfieMdy ny ies nMU Bfrq qoN af rhy ‘nYryitv’ dI akstYNsLn (lVI) dwisaf. bhuqy KfilsqfnIaF ny hfrpr dy ies ibafn df Esy qrF ivroD kIqf ijs qrF AuhnF ny ‘pbilk sikAUrtI rport 2019’ df kIqf sI. Bfv ies nMU sfry iswKF `qy hmlf krfr idwqf. nf qF ‘pbilk sikAUrtI rport 2019’ sfry iswKF `qy koeI hmlf sI aqy nf hfrpr df ieh ibafn hY. ‘pbilk sikAUrtI rport 2019’ kYnyzf dIaF pRoPYsLnl sikAUrtI eyjMsIaF dI asYsmYNt sI ijs nMU KfilsqfnIaF dy dbfa hyT ilbrl srkfr ny bhuq gYr vfijb ZMg nfl bdl idwqf sI. hux ies rport ivwc gwl gol kr idwqI geI hY pr ies df mqlb pihlF vflf hI inkldf hY. sfbkf pRDfn mMqrI hfrpr dy ies ibafn ivwc vI sfry iswK BfeIcfry bfry kuJ nhIN ikhf igaf isrPL gwl KfilsqfnIaF aqy ajyhy horF dI kIqI geI hY jo Bfrq dy tukVy tukVy krnf cfhuMdy hn. pr KfilsqfnI sfry iswKF df ‘Jwgf’ pf ky rfjsI lfB AuTfAux df Xqn kr rhy hn ijs dI AuhnF nMU afdq pY geI hY.

          kuJ KfilsqfnI afK rhy hn ik hfrpr ny Bfrq PyrI dOrfn iewk pwqrkfr dy svfl dy juvfb ivwc ikhf sI ik kYnyzf ivwc bolx dI ajLfdI hY aqy Auh iksy nMU Kfilsqfn dI mMg krn qoN rok nhIN skdy pr hux Eltf bol rhy hn. KfilsqfnIaF ny ies ibafn nMU bhuq sfl rwJ ky pRcfiraf hY. hfrpr ny Es smyN vI KfilsqfnIaF nfl koeI hmdrdI pRgt nhIN sI kIqI bws bolx dI ajLfdI df ijLkr hI kIqf sI. awj vI hfrpr ny iksy dI bolx dI ajLfdI Kohx dI gwl nhIN kIqI isrPL ajyhy lokF nfl nyVqf nf rwKx dI gwl afKI hY aqy Bfrq nMU mhfn dysL afiKaf hY.

          Xfd rwKx vflI gwl ieh hY ik ilbrl srkfr dy pRDfn mMqrI jsitn trUzo ny vI afpxI Bfrq PyrI dOrfn iewk qoN vwD vfr ikhf sI ik AuhnF dI srkfr Bfrq dI eykqf df smrQn krdI hY. ies nfl KfilsqfnI nrfjL nhIN sn hoey. AuNJ ilbrl srkfr aMdr keI mMqrI aqy sMqrI Kfilsqfn pwKI Jukfa rwKdy hn. aYnzIpI afgU jgmIq isMG df sbMD KfilsqfnIaF nfl irhf hY aqy ajy vI nyVqf hY. jgmIq dI aYnzIpI afgU vjoN ijwq ivwc vI KfilsqfnIaF dI pRmuwK BUimkf rhI hY. pr afgU bnx ipwCoN kOmI mIzIaf aqy aYnzIpI dy aMdrly dbfa hyT jgmIq isMG nMU afpxI phuMc bdlxI peI. Aus ny jsits jOhn myjr dI eyar ieMzIaf rport nMU vI pRvfn kr ilaf ijs ivwc qlivMdr isMG prmfr nMU bMb kFz df mfstr-mfeINz ikhf igaf sI aqy Kfilsqfn dI mMg qoN vI ieh afK ky dUrI bxf leI ik ieh AuWQy dy vsnIkF df afpxf mfmlf hY.

          agr sfbkf pRDfn mMqrI hfrpr dy 5 julfeI dy ibafn df mulFkx krIey aqy ies nMU hfrpr vloN pRDfn mMqrI vjoN 23 jUn 2010 nMU eyar ieMzIaf bMb kFz dI 25vIN vryHgMZ mOky idwqy ibafn nfl imlf ky vyKIey qF dovyN ibafn qkrIbn ieko ijhy hn.

          hfrpr ny 23 jUn 2010 nMU ieMJ ikhf sI, “myry nfl dy hr ivcfrDfrf dy rfjsI afgUE ieh sfzf sfiraF df PrjL hY ik asIN AuhnF lokF dy nyVy nf jfeIey, sgoN AuhnF nMU KUMjy lgfeIey (mfrjnlfeIjL), iDafn nfl aqy ivDIvD (isstymYitk) ZMg nfl KUMjy lgfeIey, AuhnF awqvfdIaF nMU jo Bfrq dy BUq dIaF lVfeIaF eyQy ieMport krnf cfhuMdy hn aqy iPr vfps Es mhfn aqy agFh vwl vyK rhy dysL nMU aYksport krdy hn.”

          ieh trFto ivwc lyk iknfry bxy eyar ieMzIaf bMb kFz mYmorIal ivKy pRDfn mMqrI hfrpr dy BfsLx df Cotf ijhy ihwsy dI pMjfbI tRFslysLn hY. hfrpr dy ies BfsLx mOky kYnyzf dIaF iqMn pRmuwK rfjsI pfrtIaF dy subfeI aqy PYzrl afgUaF qoN ielfvf EntyrIE dy pRImIar zfltn mgMtI, torFto dy myar, izplomYitk kor dy keI numfieMdy aqy kOmI/kOmFqrI mIzIaf hfjLr sI.

          Auprokq ibafn ivwc KfilsqfnI sLbd nhIN hY pr awqvfdI hY aqy ieh eyar ieMzIaf bMb kFz dy hvfly nfl hY ijs df mfstr mfeINz jsits jOhn myjr kimsLn muqfibk KfilsqfnI afgU qlivMdr isMG prmfr sI. ies ivwc AuhnF awqvfdIaF nMU mUMh nf lgfAux jF dUr rihx aqy ivDIvD ZMg nfl KUMjy lgfAux dI gwl afKI geI hY jo “mhfn aqy agFh vwl vyKdy Bfrq” dIaF purfxIaF lVfeIaF eyQy ilafAuNdy hn aqy iPr vfps Bfrq nMU Byjdy hn. sMkyq KfilsqfnIaF vwl hI sI. ieh TIk hY ik sfry KfilsqfnI awqvfdI nhIN hn pr keI hn ijhnF ivwc eyar ieMzIaf bMb kFz vfly vI hn jo 331 kqlF (329+2 jpfn vfly) dy dosLI hn.

          pRDfn mMqrI hfrpr ny ies ibafn ivwc ieh vI mMn ilaf sI ik ieh awqvfdI BfrqI dI lVfeI eyQy ilafAuNdy hn qy iPr vfps Bfrq nMU aYksport krdy hn. ies arQ ieh vI inkldf hY ik Bfrq ivwc awqvfd df smrQn krdy hn. 2010 df ieh ibafn Gwt sKLq nhIN sI aqy hux hfrpr ny KfilsqfnIaF bfry kuJ vI nvF nhIN ikhf.

-blrfj idEl

not :- hyT pRDfn mMqrI hfrpr dy 23 jUn 2010 dy ibafn df Auprokq ihwsf aMgryjLI ivwc hUbhU hY jo srkfrI irkfrz df ihwsf hY. ies df hr pfTk afp pMjfbI qrjmf kr ky vyK skdf hY.

“my fellow political leaders of every stripe: it is incumbent upon us all, not to reach out to, but rather to marginalize, to carefully and systematically marginalize, those extremists who seek to import the battles of India's past here and then to export them back to that great and forward-looking nation.

-blrfj idEl, KLbrnfmf #1033, julfeI 12-2019

 


brYNptn kONsl aqy puils srivs borz df pfKMz!

afpxy sLihrIaF nMU nOkrIaF dy nhIN skdy pr ikbYWk vfsIaF nMU swdy!

          ikbYWk sUby dI nYsLnl asMblI ny ipCly idnIN srkfrI syvfvF dyx vfly krmcfrIaF AuWqy Dfrimk icMnHF pihnx `qy pfbMdI lgfAux df kfnMUn pfs kIqf sI ijs nMU ‘sYkUlriejL kfnMUn’ vI ikhf jFdf hY. trUzo smyq kOmI afgU aqy pfrtIaF ies bfry qkrIbn KfmosL hn jF qr `qy lUx Gsf ky cuwp kr geIaF hn. votF btorn vfsqy ijs qrF kYnyzf dy Gwt igxqI BfeIcfiraF nMU Brmfieaf jFdf hY, Esy qrF ikbYWk vfsIaF dIaF votF lYx vfsqy ies kfnMUn df iqwKf ivroD krn df koeI vI isafsI pfrtI hIaf nhIN kr skdI ikAuNik ikbYWk ivwc ies kfnMUn df coKf smrQn hY.

          hYrfnI dI gwl hY ik brYNptn istI kONsl aqy pIal puils srivjL borz ny mqy pfs kr ky ikbYWk ivwc ies kfnMUn dI mfr hyT afAux vfly lokF nMU brYNptn ivwc nOkrIaF afPLr kr idwqIaF hn. ies kMm vfsqy brYNptn istI kONsl ny ikbYWk dy mIzIaf ivwc aYzF dyx df mqf vI pfs kIqf hY. brYNptn iewk sLihr hY ijs kol afpxIaF bhuq smwisafvF hn aqy pIal puils iewk rIjnl puils hY jo afpxy Kyqr ivwc krfeIm kfbU krn ivwc asPLl rhI hY ijs vfsqy pIal rIjn dy lok ies puils Pors nMU qnKfhF idMdy hn. afpxy afpxy Kyqr ivwc lokF dI syvf krn dI QF istI kONsl aqy puils srivsjL borz kYnyzf dy iewk hor sUby dI aMdrUnI isafsq ivwc kuwd pey hn. ieh afpxIaF muZlIaF ijLMmyvfrIaF pRqI kuqfhI hY. agr iehnF dovF sMgTnF ny subfeI jF kOmI isafsq ivwc kuwdxf hY qF iehnF nMU brYNptn istI aqy puils srivsjL nMU pOVI bxf ky vrqx dI afigaf nhIN idwqI jf skdI.

          ikbYWk dy ies nvyN kfnMUn nfl ajy qwk iewk bMdy dI nOkrI vI nhIN KuwsI. sgoN ies kfnMUn ivwc ivvsQf hY ik jo lok awj srkfrI adfiraF dI srivs ivwc hn aqy Dfrimk icMnH pihndy hn, AuhnF `qy ieh kfnMUn lfgU nhIN hovygf. agr Auh afpxI jfb bdlxgy qF AuhnF `qy ieh kfnMUn lfgU hovygf. dUjy pfsy keI kwtVpMQI Dfrimk sMgTnF (mohrI muslmfn) ny ies kfnMUn nMU adflqI cxOqI dy idwqI hY. qIjf agr iksy `qy ies df asr huMdf hY (nOkrI KusdI hY) qF Es ivakqI kol ikbYWk dy kfnMUnF muqfibk kMpnsysLn, sYvrYNs aqy hor Bwqy mMgx df hwk hY. brYNptn istI kONsl aqy puils srivsjL borz ny ibnF mqlb jI ‘mOjy’ lfh ley hn. ieh inrf aqy GtIaf pfKMz hY.

          brYNptn kONsl aqy pIal puils srivs borz ajy qwk afpxy sLihrIaF nMU nOkrIaF dy brfbr mOky nhIN sky pr ikbYWk vfsIaF nMU swdy idwqy jf rhy hn. keI Gwt igxqI BfeIcfiraF dy nOjvfn pIal puils ivwc BrqI hox vfsqy keI keI sfl gyVy kwZdy rihMdy hn pr sPLlqf nhIN imldI. afm lok smJdy hn ik puils ivwc nOkrIaF df ZoNg hI rcfieaf jFdf hY, idwqIaF nhIN jFdIaF. iehI hflq istI afP brYNptn ivwc hY. eyQoN qwk ik “Plfvr istI” ivBfg ivwc smr nOkrIaF ivwc vI Gwt igxqI BfeIcfiraF dy nOjvfnF nMU nyVy nhIN Zukx idwqf jFdf. dUjy pfsy PYzrl aqy subfeI isafsq ivwc ‘nfmInysLn’ isstm nMU hfeIjYWk krky brYNptn dy pMjfbIaF ny hor sfry BfeIcfiraF dy lokF nMU qkrIbn isafsq ivcoN bfhr kr idwqf hY. Drm, Dfrimk adfry, Dfrimk lfbI, pYsf aqy afpxy afpxy df rOlf pf ky isafsq df hulIaf hI ivgfV idwqf hY. istI kONsl aqy puils borz nMU afpxy ikbYWk bfry mqy vfps lYxy cfhIdy hn.                       

 -blrfj idEl, KLbrnfmf #1032, julfeI 05-2019

 


glob aYNz myl ny trUzo srkfr dy ‘stUzYNt vIjLf Prfz’ df BFzf BMinaf

          kYnyzf dy nYsLnl aKLbfr glob aYNz myl ny 27 jUn idn vIrvfr nMU pRkfsLq kIqI geI iewk ivsqrq qPqIsLI rport ivwc jsitn trUzo ilbrl srkfr dy ‘aMqrrfsLtrI stUzYNt vIjLf Prfz’ df iewk vfr iPr BFzf BMn idwqf hY. Xfd rhy ies qoN pihlF vI aKLbfr ies ivsLy `qy kuJ rportF Cfieaf kr cuwkf hY ijhnF dI coKI crcf hoeI hY. ilbrl srkfr dI GtIaf iemIgrysLn nIqI kfrn Bfrq smyq vwK vwK dysLF ivwc lflcI eyjMtF df jflL ivC igaf hY jo ies gorK DMdy ivwcoN motI kmfeI kr rhy hn.  kYnyzf dy ividak adfry ivdysLI stUzYNt rkrUt krn vfilaF nMU PIs ivwcoN 20-25% kimsLn dy rhy hn jdik eyjMt ies qoN ielfvf hor vI keI ZMgF nfl pYsf vsUl rhy hn. kYnyzf ivwc vI iemIgrysLn vpfr kOVI vyl vFg  vD irhf hY aqy inXmF dIaF DwjIaF AuzfeIaF jf rhIaF hn. drasl hux inXm nfm dI koeI sLYa bcI hI nhIN hY aqy hr pfsy luwt peI hoeI hY.

          aKLbfr glob aYNz myl ny afpxI rport ivwc keI nvyN aqy sfbkf ieMtrnYsLnl stUzYNtF nfl hoeI gwlbfq dy hvfly vI idwqy hn jo smJdy sn ik jo pVfHeI Auh kYnyzf krn afey hn, pUrI huMdy sfr hI AuhnF nMU nOkrI dy aDfr `qy iemIgrysLn iml jfvygI. pr hux nOkrIaF ivkx lwg peIaF hn ikAuNik iehnF nOkrIaF dy aDfr `qy iemIgrysLn imldI hY. kYnyzf srkfr dUhrI bolI bol rhI hY aqy trUzo dy nlfiek iemIgrysLn mMqrI nMU spsLt gwl krnI hI nhIN afAuNdI. kdy kiQq rPUjIaF dI vkflq krdf hY, kdy amrIkf qoN afey gYr kfnMUnIaF nMU jfiejL dwsdf hY, kdy afriQk rPUjI lYx dI gwl krdf hY, kdy pyNzU ielfikaF `c nvyN iemIgrMt  vsfAUx dI PV mfrdf hY aqy kdy aMqrrfsLtrI stUzYNt pRogrfm nMu 15 iblIan zflr df ibjLnYWs dwsdf hY. sux ky ieMJ jfpdf hY ik trUzo dI srkfr moty zflrF dy nfm `qy iksy idn aMqrrfsLtrI zrwg qskrI krn dI vkflq vI kr skdI hY. vpfr vwzf hY, nFh ikAuN krnI hY? trUzo dy iemIgrysLn mMqrI dI ipwT `qy 15 iblIan df rwuK Aug ipaf hY aqy Auh ies dI CF mfnxI cfhuMdf hY, knyzIan lokF nMU vI iehI slfh dy irhf hY.

          ies srkfr dI iemIgrysLn nIqI nfl hr pfsy Prfz df bolbflf ho igaf hY aqy aMqrrfsLtrI stUzYNt progrfm qF hY hI lIrF dI Kuwdo ijs nMu ProilaF lIrF (Prfz) hI inkldf hY. kimAUntI kflj vI ies DMdy ivwc dfgI hn pr nfl hI QF QF pRfeIvyt kflj/skUl Kuwl gey hn jo ies vpfr ivwc mflfmfl ho rhy hn. vIjLf dvfAux leI eyjMtF rfhIN motIaF PIsF vsUldy hn. keIaF ny qF ies kMm vfsqy mltIpl vpfr Kohly hoey hn. afeilts, rkrUt krn dI dlflI, eyjMtI df kMm, jfalI kfljF dy cflk, jfalI aYlaYmafeIey, jfalI pIaYnpI, jfalI nYnI rkrUitMg aqy vIjLf kYtfgrI qbdIlI dy vpfr afid. Bfrq smyq keI hor dysLF  ivwc hr rojL kYnyzf dy aMqrrfsLtrI stUzYNt pRogrfm nMU pRomot krn vfsqy keI keI sYmInfr cldy rihMdy hn.

          aKLbfr glob aYNz myl ny iliKaf hY ik kYnyzf ivwc pRfeIvyt kflj iewk vwzf vpfr bx gey hn jo aMqrrfsLtrI stUzYNtF nMU BrqI kr rhy hn. ieh sfry pRfiPt kmfAux vfly adfry hn aqy subfeI inXmF hyT afAuNdy hn. ieh kimAUmtI kfljF aqy XUnIvrstIaF qoN bhuq Coty hn ijs kfrn lokF dIaF njLrF ivwc nhIN pYNdy. AuntyrIE ivwc ies smyN 476 ajyhy pRfeIvyt kflj rijstr ho cuwky hn aqy bIsI ivwc 256 hn. motI PIs dy ky iehnF ivwc dfKl lYx nfl stUzYNt vIjLf iml jFdf hY aqy iPr kYnyzf af ky aslIaq df sfhmxf krnf pYNdf hY. sfl 2015 ivwc kYnyzf ny 219,195 stUzYNt vIjLy idwqy sn jo hr sfl vDdy hI gey hn aqy 2018 ivwc 358,190 qwk awpV gey sn. ieh 2018 sfl dI igxqI hY aqy 2015 qoN 2019 qwk kuwl stUzYNt vIjLf qF iewk imlIan qoN vwD hoxgy. iPr ieh srkfr stUzYNtF dy mfipaF nMU 10-10 sfl dy ivjLtr vIjLy jfrI krI jf rhI hY. hflq ieh bx geI hY ik hux rihx vfsqy apfrtmYNt lwBxf qF dUr dI gwl hY, sflm bysmYNt vI nhIN lwBdI. hux bysmYNtF ivwc Gurny (isMgl mYtirs jogI QF) df ikrfieaf vI $400 mhInf ho igaf hY. kYsL lybr dI bhuqfq hox jfx kfrn hux knyzIan bwcy vI pRysLn ho rhy hn.

          pRfeIvyt kfljF kol stUzYNt vIjLf dvfAuxXog kors qF hn pr izgrIaF nhIN hn ijhnF nfl iemIgrysLn iml skdI hovy. aKLbfr glob aYNz myl ny keI ajyhy kfljF dy hvfly idwqy hn ijhnF dy stUzYNt hux pRysLfn ho rhy hn. smF af igaf hY ik ies pRogrfm nMU muV ivcfiraf jfvy aqy pRfeIvyt kfljF dy dfKly dy bhfny vIjLy nf idwqy jfx. kimAUntI kfljF ivwc vI ivdysLI stUzYNtF dI igxqI inrDfrq kIqI jfvy. sbjLbfg ivKfAux vfly eyjMtF aqy adfiraF iKlfPL kfrvfeI kIqI jfvy.    

-blrfj idEl, KLbrnfmf #1031, jUn 28-2019

 


afnMd kfrj vI hux iPlmI aMdfjL ivwc hox lwg pey hn!

          kdy smF sI jd pMjfb ivwc afnMd kfrj mOky sfrf BfeIcfrf iml bYTf sI aqy afnMd kfrj dI rsm sfdI huMdI hoeI vI pRBfvsLflI huMdI sI. kwtVvfd dy pRBfv hyT jfrI kIqy gey hukmnfmy nfl pMjfb ivwc afnMd kfrj dI rsm df hulIaf hI ivgV igaf.  ieh hukmnfmf pfrtI hflF ivwc Dfrimk kfrjF AuWqy ‘mirXfdf’ dy nfm `qy pfbMdI lgfAux leI jfrI kIqf igaf sI. gurdvfiraF dy lMgr hflF ivwc kursIaF aqy tybl rwKx dI mnfhI vI smyN nMU Eltf gyVf dyx dI koisLsL krn vflI sI jo smF pfky Pyhl ho geI hY. ivdysLF ivwc jo ‘sMgq aqy pMgq’ dy nfm `qy tyblF aqy kursIaF `qy pfbMdI dI proVqf krdy sn awj afp kursIaF aqy tyblF `qy bYT ky lMgr Ckx lwg pey hn. pMjfbI dI khfvq hY “zuwbI qwd jd sfh nf afieaf”. jd iehnF jhfdI iksm dy lokF dy afpxy gozy juvfb dy gey qF iehnF ny afpxy suwK leI kursIaF aqy tyblF nMU pRvfn kr ilaf. awj bhuq sfry gurdvfiraF dy lMgr hflF ivwc kuJ kursIaF aqy tyblF df pRbMD hY.

          kursIaF aqy tyblF dy mukfbly ‘afnMd kfrj dI rsm df hulIaf’ ivgVdf hI jf irhf hY. sLfied ies leI ik ies df goizaF nfl koeI sbMD nhIN hY. pMjfb ivwc kOVI vyl vFg psr cuwky mYirj pYilsF aqy hwdoN vwD mihMgy ivafhF ny afnMd kfrj dI rsm df muV ky BfeIcfrk rUp ivwc prqx dI sMBfvnf hI KLqm kr idwqI hY. ijs iksm dy ‘ruKy’ afnMd kfrj hux pMjfb ivwc huMdy hn, Auh swB jfxdy hn.

          ivdysLF `c pfrtI hflF dI hoNd aqy kwtVvfd qoN pRyrq hukmnfmy dy bfvjUd afnMd kfrj dI rsm awj qwk iksy hwd qwk afnMdmeI bxI rhI hY. pr hux ivdysLF ivwc vI ies rsm nMU ‘afnMdmeI’ rwKxf iewk cxOqI bxdf jf irhf hY. ipCly kuJ dhfikaF qoN ivdysLF ivwc ivafh mfipaF dI kmr qoVn vfly bxdy jf rhy sn. kuJ amIr aqy smglr mYgf-ivafhF `qy lwKF zflr Krc skdy hn pr hux afm lok vI awzIaF cuwky ky Pfhf lYx lwg pey hn. sfdgI KMB lgf ky AuzdI jf rhI hY aqy ivafhF ivwc keI byhUdf rsmF joV idwqIaF geIaF hn. Tfkf, rokf, mMgxI, cuMnI, pgVI, lyzIjL sMgIq, jfgo, afnMd kfrj aqy iPr mYgf-pfrtI ijs ivwc sLrfb df diraf vgdf hY. hnImUn aqy zYstInysLn vYizMg df irvfj vI vDx lwg ipaf hY. jo lok iswKI nMU pRxfey hoey dwsdy hn Auh vI iswKI dI sfdgI nMU Buwl ky afp zYstInysLn vYizMgjL krn / krvfAux lwg pey hn.

          vwK vwK rsmF vfsqy Gr, pfrtI hfl aqy gurdvfry dy hfl hux mihMgy Bfa pRoPYsLnl zYkorytrjLL vloN isLMgfry jFdy hn ijhnF dI kmFz vYizMg plYnrjL dy hwQ huMdI hY. afnMd kfrj vI hux iPlmI aMdfjL ivwc hox lwg pey hn ijhnF dI vIzIEgRfPI iksy iPlm dI sLUitMg qoN Gwt nhIN huMdI.  mihMgy vYizMg plYnrj lVky aqy lVkI vfilaF vfsqy vwKry rMg dIaF pwgF, vwKry rMg dy isr Zwkx vfly rumfl, vwKry rMg dy kot ivwc tMgx vfly Puwl, imlxI afid vfsqy vwKry rMg dy hfr aqy dovF KyimaF dy pRmuwK mrdF - aOrqF vfsqy vwKry vwKry sLfhI sUt-bUt inrDfrq krdy hn. afnMd kfrj vfsqy ivafh vflf lVkf aqy lVkI (guldsiqaF vflIaF mMzlIaF smyq) gurdvfry dy hfl ivwc ieMJ dfKl huMdy hn ijs qrF purfxy simaF ivwc rfjy mhfrfjy afpxy rfj isMGfsn `qy bYTx afieaf krdy sn. Poto aqy vIzIE vfilaF dIaF tImF ies qrF kMm krdIaF hn ijvyN koeI aMqrrfsLtrI isKr sMmyln kvr kIqf jf irhf hovy. Es mOky mirXfdf vfly vI gfieb ho jFdy hn jd vIzIE ivwc ivGn pYx dy zroN lyt afAux vfilaF nMU mwQf tykx qoN vI vrj idwqf jFdf hY. sfrI rsm hI iPlmI aMdfjL ivwc ho rhI huMdI hY ijs ivwc ‘ivGn’ dI koeI guMjfisL nhIN huMdI.

          iPlmI aMdfjL iks hwd qwk vDdf jf irhf hY ies df anumfn EntyrIE Kflsf drbfr izksI gurdvfry dy pRbMDkF nMU pysL afeIaF kuJ musLklF qoN lgfieaf jf skdf hY. ajyhIaF musLklF df hor gurdvfiraF dy pRbMDkF nMU vI sfhmxy krnf ipaf hovygf jF BivK ivwc hovygf. pRbMDkF qoN imlI jfxI muqfibk gurdvfry ivwc keI hfl hn ijhnF ivwc vwK vwK smfgm cwldy rihMdy hn. iewk hfl ivwc afnMd kfrj mOky cfr lFvF dy pfT mOky hr lFv ipwCoN qfVIaF aqy sItIaF vwjx dIaF avfjLF suxIaF geIaF.  pRbMDkF nMU pqf lwgf qF AuhnF ajyhf krn qoN vrijaf. eysy qrF pwlf PVfAux dI rsm df vI iPlmIkrn kr idwqf igaf. pwlf PVfAux dI QF PuwlF df hfr PVfieaf igaf ijs dy PuwlF dy rMg, lVkf aqy lVkI dy pihrfvy dy rMgF nfl mYc krn leI vYizMg plYnrjL vloN cuxy gey sn.

          ipCly hPLqy hwd hI ho geI jd iewk afnMd kfrj ivwc sLfml kuJ nOjvfnF ny mIt vflf pIjLf afrzr kr ilaf. zilvrI puwjx qoN pihlF pRbMDkF nMU jfxkfrI iml geI aqy AuhnF ny zilvrI nMU gurdvfry dI hwd ivwc pwujx qoN pihlF hI rok ky vfps kr idwqf.  ivafh vfly pirvfr dy ijMLmyvfr ivakqI vI ies qoN axjfx sn ik iksy ny mIt vflf pIjLf afrzr kIqf hoieaf hY aqy AuhnF ny ies hrkq dI muafPLI vI mMgI. pRbMDkF ny mIt vflf pIjLf afrzr krn vfly nOjvfn vI qlfsL ley aqy AuhnF nMU ZukvIN nsIaq vI idwqI geI. izksI gurdvfry dy pRbMDkF ny hux ieh lfjLmI kr idwqf hY ik agr iksy pirvfr ny vYizMg plYnr hfier kIqf hoieaf hY qF ivafh qoN Gwto Gwt do idn pihlF gurdvfry dy dPLqr nfl mIitMg kIqI jfvy. pRbMDkF vloN 14 nukiqaF vflI iek ilKqI jfxkfrI-sLIt vI iqafr kIqI geI hY ijs dy iewk pfsy pMjfbI aqy dUjy pfsy aMgryjLI ivwc 14 nukqy drj kIqy hoey hn. iehnF ivwc afnMd kfrj dI rsm dy hr pihlU mOky kI kIqf jf skdf hY aqy kI nhIN kIqf jf skdf, drj hY.

          pRbMDkF vloN cuwikaf igaf ieh kdm sLlfGfXog hY ijs nMU hor gurdvfry vI apxf skdy aqy hor kfrgr bnfAux vfsqy loV muqfibk soiDaf vI jf skdf hY. ies dy nfl hI afnMd krj dI rsm nMU iPlmI aMdfjL qoN mukq krn dy Auprfly vI kIqy jfxy cfhIdy hn.

- blrfj idEl, KLbrnfmf #1030, jUn 21-2019

 


trUzo df ‘kfrbn tYks’ hor vDx dy afsfr!!

          trUzo srkfr ny sfl 2019 leI $20 pRqI tMn (sIE-2) kfrbfn tYks lgfieaf hoieaf hY ijs nfl EntyrIE sUby ivwc ptrol kImq 4[3 sYNt pRqI iltr vD geI hY. albrtf dI jysn kynI srkfr ny subfeI kfrbn tYks htf idwqf sI ijs dy juvfb ivwc trUzo srkfr ny albrtf invfsIaF `qy vI eysy ryt nfl kfrbn tYks lgf idwqf hY. bIsI ivwc qF kfrbn tYks ryt ies qoN vwD hY. trUzo srkfr df kfrbn tYks ryt hr sfl vDdf jfxf hY aqy 2022 ivwc $50 pRqI tMn (sIE-2) ho jfxf hY ijs df mqlb hY ik ptrol (hor blx vfly qylF smyq) `qy pRqI iltr kiQq kfrbn tYks ZfeI guxf ho jfvygf jo aMdfjLn 11 sYNt dy krIb pRqI iltr bxdf hY. lok ies tYks qoN nrfjL hn aqy EntyrIE smyq keI sUby ies tYks dy iKlfPL adlqF ivwc gey hoey hn.

          hux pqf lwgf hY ik trUzo df kfrbn tYks ryt ies qoN duwgxf ho jfx dI sMBfvnf hY. kYnyzf dy bjt afPIsr ny 13 jUn nMU ikhf hY ik mjUdf krbn tYks ryt nfl gujLfrf nhIN hovygf ikAuNik ies nfl trUzo srkfr df tIcf pUrf nhIN hovygf. trUzo srkfr ny sfl 2030 qwk sIE-2 eIimsLn 732 mYgftMn qoN Gtf ky 513 mYgftMn krn df tIcf imiQaf hoieaf hY. ies vfsqy kfrbn tYks vDfAuxf pvygf. aMdfjLf idwqf igaf hY ik kfrbn tYkt $102 pRqI tMn (sIE-2) eIimsLn krnf pvygf ijs nfl ptrol (zIjLl vgYrf vI) dI kImq ivwc 23 sYNt pRqI iltr vfDf hovygf jF afLK lE ik ptrol `qy 23 sYNt pRqI iltr kfrbn tYks ho jfvygf jo awj EntyrIE ivwc 4[3 sYNt pRqI iltr hY. hor sUibaF ivwc vI ies iksm df kImq vfDf hovygf. ies nfl afm lokF `qy iswDf Bfr vDygf aqy vpfrk adfiraF df Krcf vI vDygf ijs nfl hr qrF dIaF kImqF vDxgIaF.

          ipCly cfr sflF qoN jsitn trUzo ny kiQq qOr `qy vD rhI qpsL (grmI ivwc vfDf) nMU hI afpxI vfqfvrx nIqI bxfieaf hoieaf hY pr kdy pfxI aqy DrqI `qy vD rhy pRdUsLx dI gwl nhIN kIqI. kuJ lok kfrbn tYks df smrQn eys BulyKy ivwc kr rhy hn ik ies nfl sfrf vfqfvrx (anviermYNt) sLuD ho jfvygf jd ik ies df sfry vfqfvrx nfl bhuqf lYxf dyxf nhIN hY aqy ieh kiQq qOr `qy vD rhI qpsL nfl nijwTx vfsqy hI hY. pfxI dy sroqF ivwc kUVf, plfsitk kUVf aqy kYmIkl kUVf vD irhf hY jo ik ikqy vwzf KLqrf hY. ies dy nfl hI DrqI aqy imtI ivwc vI keI qrF df kUVf (pRdUsLx) vD irhf hY ijs nMU GtfAux df kdy ies srkfr ny ijLkr qwk nhIN kIqf. ies hPqy pihlI vfr jsitn trUzo ny ‘isMgl XUjL’ (iewk vfr vrqI jfx vflI) plfsitk `qy pfbMdI lgfAux dI gwl kIqI hY pr koeI ivsQfr nhIN idwqf ik ieh ikhVI plfsitk hY aqy tIcf kI hY? afpxI afdq muqfibk trUzo ny isMgl XUjL plfsitk `qy sMBfvI bYn nMU  [[[af[[[af[[[ vflIaF keI brYkF lgf ky dwisaf hY.

-blrfj idEl, KLbrnfmf #1029, jUn 14-2019

 

luwt lE ijMnf luwt huMdf hY!

brYNptn ivwc vhIkl iensLorYNs AuntyrIE sUby ivwc swB qoN vwD hY. lokF ny bhuq rOlf pfieaf hY pr iksy vI srkfr ny ajy qwk lokF dI nhIN suxI. aYnzIpI vfly aYzF clf rhy hn ik Auh qIjf hspqfl ilafAux aqy iensLorYNs ryt Gwt krn vfsqy lV rhy hn. lV pqf nhIN iks nfl rhy hn ajy qwk asr qF kuJ nhIN hoieaf. iensLorYNs kMpnIaF kihMdIaF hn ik brYNptn ivwc Prfz bhuq huMdf hY aqy aYksIzYNt vI vwD huMdy hn ijs kfrn ryt vwD hY. lok afKdy hn ik sfzy nfl postl koz ivqkrf ho irhf hY. hux pqf lwg irhf hY ik iewk vKry iksm df Prfz cwl irhf hY. iensorYNs ryt Gwt krvfAux vfsqy kuJ lok pMjfb df ‘jfalI’ zrfieivMg qjrbf vrq rhy hn. ies iksm dy dlfl iPrdy hn jo pMjfb df jfalI lsMs motI PIs lY ky bxf idMdy hn. pMjfb dy trFsport ivBfg df rYPrYNs lYtr vI jfalI bxf idMdy hn ijs `qy swB mohrF lwgIaF huMdIaF hn. eyjMtF dy dlfl kfljF aqy zrfeIivMg tYst kyNdr kol mMzlfAuNdy iPrdy hn. ies bfry hor jfxkfr hfsl krn dI koisLsL jfrI hY.       

- blrfj idEl, KLbrnfmf #1029, jUn 14-2019

 


EntyrIE ivwc Gwto Gwt qnKfh 14 zflr pRqI GMtf nhIN sgoN 7-8 zflr kYsL ho geI hY!!

          kYnyzf dy kOmI pwDr dy aKbfr glob aYNz myl ivwc 31 meI nMU ieMtrnYsLnl stUzYNt pRogrfm bfry iek ivsqrq rport Cfieaf hoeI hY. ies qoN pihlF aKbfr glob aYNz myl ny aprYl ivwc vI iewk ies iksm dI rport Cfieaf kIqI sI. iehnF rportF ivwc aKbfr ny kuJ ieMtrnYsLnl stUzyNts smyq keI lokF dy hvfly nfl iemIgrysLn Prfz dy Kulfsy kIqy hn. aYlaYmafeIey Prfz, pIaYnpI Prfz, kYsL nOkrIaF, kYsL irsLvqF aqy ikwk-bYWk dy keI hvfly idwqy gey hn. rport muqfibk bhuq sfry ibjLnYs adfry ‘iemIgrysLn Prfz’ df sfeIz ibjnYWs krn lwg pey hn ijs ivwc iemIgrysLn kMnsltYNts vI sLfml hn. pIafr hfsl krn vfsqy jfalI nOkrIaF aqy suprvfeIjLrI pujIsLnF pYdf kIqIaF jFdIaF hn. pI afr dy aiBlfsLI ieMtrnYsLnl stUzYNts qoN motIaF kYsL rkmF vsUl kIqIaF jFdIaF hn. kYsL nOkrIaF dy mfmly ivwc vI motIaF irsLvqF vsUlIaF jFdIaF hn aqy Gwto Gwt pRqI GMtf qnKfh qoN vI awDI qnKfh idwqI jFdI hY. aKbfr qF kuJ hvfly dy ky ieh vI ilK igaf hY ik jsitn trUzo dI PYzrl srkfr aqy keI mMqrI ies Prfz qoN pUrI qrF vfkPL hn pr ies nMU rokx vfsqy kuJ vI krn nMU iqafr nhIN hn. ies dI rOsLnI ivwc ieh afKxf gLLlq nhIN hovygf ik trUzo srkfr ny jfxidaF hoieaF vI ies vwzy Prfz vwl awKF mIcIaF hoeIaF hn.

          ipCly kuJ smyN qoN trUzo srkfr df iemIgrysLn mMqrI aihmd husyn aYQink mIzIaf ivwc ieMtrivAUjL dyx vfsqy Bwjf iPrdf hY. bhuqy mIzIafkfr iksy mMqrI-sMqrI nMU ajyhf svfl puwCx nMU iqafr hI nhIN huMdy ijs nfl sbMiDq mMqrI-sMqrI jF srkfr nrfjL ho jfvy. ies afs ivwc bwly bwly vflIaF gwlF krIaF jFdIaF hn qFik kwl nMU agr iksy ‘Pyvr’ dI loV hovy qF rsqf sfPL kr ilaf jfvy. BrosyXog sroqF qoN pqf lwgf hY ik mMqrI df dPLqr vI ‘smUd ieMtrivAU’ vfsqy afpxy vloN sMBfvI svfl Byjdf hY.  iPr vI kuJ hOsly vfly mIzIafkfrF ny aKbfr glob aYNz myl dy hvfly nfl ieMtrnYsLnl stUzYNt pRogrfm ivwc mcIaF DFdlIaF bfry kuJ svfl puwC ley. aihmd husyn nMU eyzf vwzf Prfz ivKfeI hI nhIN idMdf Aus muqfibk ies pRogrfm ivwc swB awCf hY. aihmd husyn df dfavf hY ik ies pRogrfm nfl $15 iblIan afAuNdf hY. ies nlfiek mMqrI nMU Prfz ivKfeI nhIN idMdf aqy nf ieh smJ hY ik $15 iblIan ilafAux vfly pVHn afAuNdy hn, ibnF afigaf kYsL kMm krn nhIN afAuNdy. aKbfr glob aYNz myl ny vI ieMtrnYsLnl stUzYNt pRogrfm ivwc psry Prfz bfry iliKaf hY, sfry pRogrfm nMU gLlq nhIN afiKaf.

          bhuq sfry pRfeIvyt ividak adfry ies DMdy ivwc pYsf bxfAux vfsqy Kuwl gey hn. keI ajyhy lok hn ijhnF ny kYnyzf ivwc pReIvyt kflj - skUl Kohly hoey hn aqy ivdysLF ivwc afeIilts qy rkrUitMg sYNtr Kohly hoey hn. dysL-ivdysL ivwc iemIgrysLn kMnsltYNsI vI ies DMdy df ihwsf bfxfeI hoeI hY. aihmd husyn jF qF swB awCf afK irhf hY aqy jF Prfz vfsqy kuJ iemIgrysLn kMnsltYNts nMU ijLMmyvfr dws irhf hY. jdik asl smwisaf trUzo srkfr dIaF gLlq nIqIaF hn jo iemIgrysLn Prfz nMU lgfqfr AusLfhq kr rhIaF hn.

          EntyrIE ivwc Gwto Gwt qnKfh $14 pRqI GMtf hY pr prYkits ivwc Gwto Gwt qnKfh 14 zflr pRqI GMtf nhIN sgoN 7-8 zflr kYsL pRqI GMtf ho geI hY. bhuq sfry ibjLnYWs adfry hux ieMtrnYsLnl stUzYNts nMU nOkrIaF dyx nMU qrjIh idMdy hn ikAuNik Auh 7-8 zflr pRqI GMtf Jwt pRvfn kr lYNdy hn aqy aYlaYmafeIey jF pIaYnpI KRIdx vfsqy sMBfvI gfhk vI ho skdy hn. ieMJ iewk pfsy ieMtrnYsLnl stUzYNts df sosLx ho irhf hY aqy dUjy pfsy ieMtrIlYvl dIaF nOkrIaF df afm pRqI GMtf ryt vI izwg ipaf hY. Gitaf qnKfh ryt hux ieMtrnYsLnl stUzYNts qwk sImq nhIN irhf sgoN ivafpk pwDr `qy ieMtrIlYvl-jObF `qy lfgU ho igaf hY. hflq bIsI smyq hor sUibaF ivwc vI eysy iksm dI hY. pr subfeI lybr ivBfg, iemIgrysLn ivBfg aqy sIbIaYsey ny awKF bMd kIqIaF hoeIaF hn.

          jd EntyrIE dI zwg Porz srkfr ny jnvrI 2019 ivwc Gwto Gwt pRqI GMtf qnKfh `c iewk zflr df vfDf rok idwqf sI qF XUnIanvfdIaF, KwbUaF aqy muPKoiraF dI vkflq krn vfilaF ny bhuq rOlf pfieaf sI. aYsIaF rportF dy hvfly idwqy jFdy sn ik qnKfh ivwc iewk zflr dy vfDy nfl afriQkqf nMU bhuq hulfrf imlygf. AuhI lok hux KfmosL hn jd pRYkts ivwc Gwto Gwt qnKfh 7-8 zflr kYsL ho geI hY ijs nfl lybr izgntI df grfPL vI izgdf jf irhf hY. iehnF lokF ny afpxI bwly bwly vfsqy hor bhfny lwB ley hn. aYnzIpI jo afpxy afp nMU kfimaF dI hmdrd dwsdI hY, vI KfmosL hY. pRImIar zwg Porz ny mYgf pbilk XUnIanjL vfsqy qnKfh vfDf 1% pRqI sfl kYp krn df aYlfn kr idwqf hY ijs nfl aYnzIpI aqy XUnIanvfdIaF nMU nvF muwdf iml igaf hY.

- blrfj idEl, KLbrnfmf #1028, jUn 7-2019

 


vfqfvrx pRym df Brm pflx vflI srkfr afpxf kUVf sFBy

          kYnyzf dI PYzrl ilbrl srkfr votF btorn vfsqy vfqfvrx pRymI hox df ZkvMj rcf rhI hY. vfqfvrx ivwc qpsL vD jfx df hr pfsy bhuq rOlf pfieaf jf irhf hY ijs kfrn lokF ivwc icMqf vD rhI hY. dfavy kIqy jf rhy hn ik agr vfqfvrx ivwc vD rhI kiQq qpsL nMU nf roikaf igaf qF glysLIar ipGl jfxgy ijs nfl sMsfr dy smMdrF df lYvl vD jfvygf. smuMdrI pfxI df lYvl vDx nfl keI qwtvrqI ielfky pfxI ivwc zuwb jfxgy. grIn pfrtI qF ies iewk nukfqI pRogrfm `qy bhuqf jLor dy rhI hY aqy ies mhIny dy sLurU ivwc bIsI dI iewk ijLmnI cox vI ijwq geI hY ijs nfl ilbrl aqy aYnzIpI KyimaF ivwc hlcl pYdf ho geI hY. iehnF dovF pfrtIaF ny vfqfvrx df Zol hor jLor nfl vjfAuxf sLurU kr idwqf hY.

          pRDfn mMqrI jsitn trUzo dI srkfr ny qF Dwky nfl kfrbn tYks vI Toikaf hoieaf hY ijs kfrn iPAUl (ptrol vgYrf) dIaF kImqF vD geIaF hn aqy sfl 2022 qwk ieh tYks hr sfl vDdf hI jfxf hY. EntyrIE smyq pMj sUby ies kfrbn tYks df ivroD kr rhy hn aqy adflqI kfrvfeI kr rhy hn. iehnF sUibaF nMU trUzo dy ies kfrbn tYks `qy duhrf ieqrfjL hY. iewk ies pwKoN ik trUzo srkfr sUbfeI aiDkfr Kyqr ivwc dKlL dy ky kfrbn tYks Dop rhI hY aqy dUjf ieh ik kfrbn tYks vfqfvrx qbdIlI rokx leI kfrgr nhIN hY. sUby cfhuMdy hn ik grIn hfAus gYsF dI inkfsI nMU kfbU krn vfsqy sUby afpxy pwDr `qy kfrgr kfrvfeI krn leI ajLfd hoxy cfhIdy hn aqy Auh ies vfsqy tfrigt (tIcy) imQx vfsqy vI iqafr hn. keI vfqfvrx pRymI dfavy kr rhy hn ik kfrbn zfieaksfeIz, mYQyn aqy nfeItrs aksfeIz vrgIaF gYsF df inkfs vDx nfl DrqI df vfqfvrx grm ho irhf hY, Bfv qpsL vD rhI hY. BfvyN ies dy Tos sbUq nhIN hn pr iPr vI afm rfey hY ik iehnF gYsF df inkfs kfbU kIqf jfxf cfhIdf hY.

          iehnF gYsF dy inkfs nfl qpsL ivwc kiQq vfDy `qy BfvyN mukMml sihmqI nhIN hY pr sMsfr ivwc ies gwl `qy mukMml sihmqI hY ik mnuwK DrqI nMU hr pwKoN gMDlf kr irhf hY. DrqI dy smuMdrF smyq pfxI dy sfry sroq kYmIkl pRdUsLx, plfsitk kcry aqy hor keI iksm dI gMdgI nfl plIq ho rhy hn. mnuwK eynf GrylU aqy ieMzstrIal kUVf pYdf kr irhf hY ik ies nMU zMp krn vfsqy jgfH nhIN iml rhI. amIr dysLF vloN ieh kUVf hux ‘rIsfeIkl’ dy nfm AuWqy aYksport kIqf jf irhf hY.

          kYnyzf qoN vI BFq BFq df kUVf ‘rIsfeIkl’ dy nfm `qy mlysLIaf, iPlfpfeIn aqy hor dysLF nMU aYksport kIqf jFdf irhf hY. ajyhf krn vflf kYnyzf iekwlf pwCmI dysL nhIN hY sgoN amrIkf aqy astrylIaf smyq hor pwCmI dysL vI ajyhf kr rhy hn. ipCly keI sflF qoN kYnyzf qoN ‘rIsfeIkl plfsitk’ dy nfm hyT Byjy gey 103 kMntynr iPlfpfeIn dIaF do bMdrgfhF `qy pey hn. ieh kUVy nfl Bry hoey hn aqy dovF dysLF ivckfr qlK klfmI vI hoeI hY. hux kYnyzf ny iehnF nMU vfps lYxf mMn ilaf hY aqy iewk isLipMg kMpnI nfl kMtrYkt vI kIqf hY. ieh kUVf ajy vfps nhIN afieaf aqy hux mlysLIaf ny Aus dysL nMU Byjy gey 63 kMntynrF df rOlf pf idwqf hY jo ‘rIsfeIkl plfsitk’ dI QF kUVy nfl Bry hoey hn. ieh kUVf kYnyzf, astrylIaf aqy amrIkf qoN Byijaf igaf sI.

          pihlF cIn vI ies iksm df kiQq ‘rIsfeIkl plfsitk’ lYNdf sI pr ipCly sfl nFh kr igaf sI ikAuNik plfsitk Gwt aqy kUVf vwD inkldf sI. grInpIs nfm dy sMgTn df kihxf hY ik kYnyzf hr sfl 3[25 imlIan tn plfsitk kcrf pYdf krdf hY ijs ivcoN bhuqf lYNz-iPl sfeItF `qy Byj idwqf jFdf hY, Bfv rIsfeIkl nhIN kIqf jFdf. sDfrn kUVy dI bhuqfq aqy kYmIkl kUVf ies qoN ielfvf hor hY. kfrbn tYks lgf ky vfqfvrx pRym df Brm pflx dI QF jsitn trUzo srkfr nMU afpxf kUVf GtfAux aqy sMBflx dy Auprfly krn cfhIdy hn.

-blrfj idEl, KLbrnfmf #1027, meI 31-2019

 


XUnIanvfd dy pRcfr qoN bcx dI loV

Porz srkfr dy ryzfr `qy afeI ‘zbl-izwipMg’!

          EntyrIE dI zwg Porz srkfr pbilk sYktr ivwc zyZ dhfky qoN peI lwut bMd krn leI BfvyN bhuq DImI gqI nfl awgy vD rhI hY pr iPr vI XUnIanvfdIey lokF nMU guMmrfh krn ivwc kfmXfb ho rhy hn. pbilk sYktr XUnIanvfd Gwto Gwt kMm vfsqy vwD qoN vwD qnKfh aqy vwD qoN vwD Bwqy lYx df afdI ho cuwkf hY. drasl pbilk sYktr XUnIanvfd ies nMU afpxf jnm-iswD ‘hwk’ smJx lwg ipaf hY. afpxy ies kiQq ‘hwk’ dI rfKI krn vfsqy XUnIanvfd afm lokF nMU Zfl vFg vrqdf hY. iewk socI smJI skIm hyT lokF nMU guMmrfh krn dIaF cflF cwlIaF jf rhIaF hn. Porz srkfr vloN srkfrI KricaF ivwc ktOqIaF nMU bhuq vwzIaF bxf ky pysL kIqf jFdf hY.

ipCly idnIN iewk srvyKx df bhuq rOlf pfieaf igaf hY ijs ivwc ikhf igaf sI ik 10 ivwcoN 8 EntyrIE vfsI Porz srkfr dIaF nIqIaF dy iKlfPL hn. 70% sUbf vfsI Porz srkfr dIaF nIqIaF dy sKLq iKlfPL hn jd ik 13% hor lwgBwg iKlfPL hn. ieMJ ies srvyKx muqfibk 83 lok Porz dIaF nIqIaF dy iKlfPL hn. ieh vI ikhf igaf sI ik pIsI pfrtI dy 10 votrF ivwcoN 4 votr srkfr vloN kIqIaF ktOqIaF dy iKlfPL hn. ies ivwc hor vI keI gwpF mfrIaF geIaF sn. EprI njLr nf piVHaF ieh Porz srkfr iKlfPL kiQq ‘lok-roh’ pysL krdf jfpdf sI. pr ies srvyKx nMU iDafn nfl piVHaF pqf lgdf sI ik ieh srvyKx do pbilk sYktr XUnIanF kUpI EntyrIE aqy kUpI lokl 79 vloN kimsLn kIqf igaf sI jo istI afPL torFto dy 20,000 kfimaF dI numfieMdgI krdIaF hn. XUnIanvfd dy ies iksm dy pRcfr qoN bcx dI loV hY.

eysy qrF tIcrjL XUnIanF ny BVQU pfieaf hoieaf hY aKy Porz srkfr ny klfs sfeIjL vDf idwqf hY aqy tIcr Gtf idwqy hn. hr skUl borz ny sYNkVy tIcrF dIaF ly-afPL ilstF vI jfrI kr idwqIaF sn. XUnIanvfdIaF, KwbypwKIaF aqy muPqKoiraF dI igRPq ivwc af cuky mIzIaf ny ies nMU KUb pRcfiraf hY ijs nfl afm lok guMmrfh ho rhy hn. zwg Porz srkfr aqy ies dy mMqrI/sMqrI lokF nMU afpxf pwK dwsx ivwc pUrI qrF asPl rhy hn. Auh ieh sunyhF lokF qwk puwjdf krn ivwc vI asPl rhy hn ik Porz srkfr ny iewk vI tIcr ly-afPL nf krn df vfadf kIqf hY aqy ies vfsqy $1[6 iblIan df PMz skUl borzF vfsqy rwiKaf hY. hfeI skUlF ivwc klfs sfeIjL 22 qoN 28 qwk kIqf hY pr hyTlIaF klfsF ivwc qbdIlI nhIN kIqI geI. ies qbdIlI nfl agly cfr sflF ivwc 2[7% tIcr pRBfvq hoxgy aqy Auh vI rItfier hox aqy asqIPf dyx nfl. sUby ivwc 125,979 tIcr hn ijhnF ivcoN agly cfr sflF ivwc Auprokq ivDI nfl isrPL 3,475 tIcr Gtxgy. Xfd rwKx vflLI gwl ieh hY ik sfl 2004 ivwc sUby ivwc 112,000 tIcr sn jo hux 125,979 hn jdik ies smyN dOrfn ividafrQIaF dI igxqI 109,000 Gt geI hY.

zwg Porz srkfr ny ishq syvfvF ivwc suDfr krn vfsqy lokl eyrIaf hYlQ nYWtvrk (ilMnH) qoVn df PYslf kIqf hY aqy ieh nYWtvrk ilbrl srkfr ny afpxy chyiqaF nMU KusL krn vfsqy bxfey hoey sn jo pbilk tYks df KO hn. zwg Porz srkfr dy pihly bjt ivwc ilbrl srkfr dy afKrI bjt nfloN sflfnf $5 iblIan vfDU Krcy dI ivvsQf hY aqy ishq qy ividaf vfsqy Krcf vDfieaf igaf hY.  hF ies bjt Krcy dI izstrIibAUsLn ivwc Pyr-bdl kIqf igaf hY. ajy vI sUbf srkfr df bjt $11[5 iblIan Gfty ivwc ijs nMU sMqulq krn vfsqy hor Pyr-bdl aqy ktOqIaF dI loV hY. XUnIanvfdIaF         nMU KusL krn vfsqy lokF `qy hor tYks lgfAux jF krjLf lYx dI koeI quk nhIN bxdI.

pqf lwgf hY ik Porz srkfr hr pfsy Krcf GtfAux dI koisLsL kr rhI hY aqy hux ‘zbl-izwipMg’ vI zwg Porz srkfr dy ryzfr `qy af geI hY. EntyrIE dy bhuq sfry pRoPYsr 65 sfl dI Aumr ivwc rItfier nhIN huMdy aqy ‘zbl-izwipMg’ krn lwg pYNdy hn. Auh motI pYnsLn vI lYx lwg jFdy hn aqy nfl hI qnKfhF vI lYNdy rihMdy hn ijs nMU ‘zbl-izwipMg’ afKdy hn. pqf lwgf hY ik ‘zbl-izwipMg’ vfly tIcrF dI igxqI vI coKI hY. iehnF nMU “kuaftr imlIan $ klwb” vI afKdy hn ikAuNik iehnF dI sflfnf pYnsLn aqy qnKfh do-ZfeI lwK zflr bx jFdI hY. ilbrl srkfr ny pRoPYsrF vfsqy 65 sfl dI Aumr ivwc lfjLmI rItfier hox dI sLrq htf idwqI sI. ies nfl iewk pfsy Aub ‘zbl-izwipMg’ krdy hn aqy dUjy pfsy nOjvfn pRoPYsrF (tIcr vI) vfsqy nOkrI df rsqf bMd krI rwKdy hn. aMkVy dwsdy hn ik 2001 ivwc 65 sfl qoN vwD Aumr dy pRoPYsrF dI igxqI 2% sI aqy 2005 ivwc vD ky 10% ho geI sI, jo hux hor vI vD cuwkI hY. nOjvfn pRoPYsrF dI igxqI 22% qoN Gt ky 15% rih geI hY. ieh nusfndyh ‘zbl-izwipMg’ jldI KLqm kIqI jfxI cfhIdI hY.

- blrfj idEl, KLbrnfmf #1026, meI 24-2019

 


nuksdfr hY kYNzIzyt nfmInysLn isstm,

momo-TwgxIaF bxIaF rfjsI pfrtIaF!

          kMsrvtv pfrtI vloN imsIsfgf mfltn hlky (rfeIizMg) qoN nfmInysLn AumIdvfr bOb dosFJ nMU pfsy krn nfl pMjfbI BfeIcfry ivwc nfmInysLn isstm bfry iPr crcf hoeI hY. ikhf jf irhf hY ik bOb dosFJ ny ies hlky qoN kMsrvtv nfmInysLn hfsl krn vsqy 3800 dy krIb mYNbr BrqI kIqy sn aqy mukblf do AumIdvfrF ivckfr hI rih igaf sI. 9 meI idn vIrvfr nMU nfmInysLn vfsqy votF pYxIaF sn jo aYn afKrI mOky rwd kr idwqIaF geIaF sn. ajy qwk BfvyN kMsrvtv pfrtI vloN aPIsLl pwDr `qy ies hlky bfry kuJ nhIN ikhf igaf pr ‘BrosyXog sUqrF’ muqfibk bOb dosFJ vloN afpxI kYNzIzysI vfps lY lYx nfl kMsrvtv pfrtI ny tOm vrgIs nfm dy ivakqI nMU afpxf AumIdvfr GoisLq kr idwqf hY. ies bfry bOb dosFJ vloN vI jMqk qOr `qy ajy qwk kuJ nhIN afiKaf igaf.

          jd vI iksy hlky ivwc nfmInysLn vfsqy sKLq mukfbly vflI hflq bxdI hY qF aksr keI lok sMBfvI AumIdvfr iKlfPL sbMiDq pfrtI kol keI iksm dIaF sLkfieqF krdy hn. keI vfr sLkfieqF ivwc kfPLI dm huMdf hY aqy keI vfr isafsI pfrtI ajyhIaF sLkfieqF nMU aDfr bxf ky AumIdvfr nMU pfsy kr idMdIaF hn. keI vfr sLkfieqF dy aDfr `qy dbfa pf ky AumIdvfr qoN  nfmInysLn qoN  pfsy htx dI stytmYNt (eImyl vgYrf) lY leI jFdI hY. ies hlky ivwc pfsy htx df asl kfrn qF bOb dosFJ jF kMsrvtv pfrtI hI jfxdI hovygI.

          ieh vrqfrf ies hlky jF kMsrvtv pfrtI qwk sImq nhIN hY. hor keI hlikaF ivwc vI ies iksm df vrqfrf vfprdf irhf hY aqy ilbrl pfrtI vloN vI keI vfr mnmrjLI dy AumIdvfr nMU itkt dyx leI axcfhy AumIdvfr nMU pfsy kIqf jFdf irhf hY. aYnzIpI ivwc ies iksm df vrqfrf sLfied ies vfsqy afm nhIN hY ikAuNik ies pfrtI df aDfr sImq hY ijs kfrn keI vfr qF AumIdvfr Bflxf vI musLkl ho jFdf hY. ilbrl aqy kMsrvtv hI do ajyhIaF pfrtIaF hn ijhnF df EntyrIE ivwc subfeI qy PYzrl pwDr `qy vDyry bolbfl hY. lok qfkq vwl Bwjdy hn aqy ieh dovyN pfrtIaF qfkq hMzfAux vflIaF pfrtIaF hn.

          jnvrI 2019 dy qIjy hPLqy PYzrl ilbrl pfrtI ny imltn hlky ivcoN nfmInysLn AumIdvfr ajLIm irjLvI nMU pfsy kr ky trUzo dy mnpsMd AumIdvfr aYzm vYn kuvrizn (AulMpIan) nMU nfmInyt krn df rsqf pwDrf kIqf sI. ajLIm irjLvI ny ies bfry sKLq nrfjLgI jfhr kIqI sI. 2015 dIaF coxF qoN pihlF brYNptn eIst hlky qoN ilbrl nfmInysLn vfsqy ilbrl pfrtI brfs `qy rfj gryvfl nMU nfmInysLn dvfAux leI (asPLl rhy AumIdvfr vloN) pwKpfq dy dosL lgfey gey sn. vYnkUvr ivwc hrjIq isMG swjx nMU nfmInysLn dyx vfsqy jsitn trUzo vloN icrF qoN ilbrl pfrtI ivwc ivcr rhy brjL dfhn nMU pfsy kr idwqf igaf sI. ipwCy vwl iDafn mfrIey qF keI hor Audfrhxf vI imldIaF hn ijhnF ivwc sfl 2004 dI cox vfsqy brYNptn qoN rUbI Zflf nMU vI ilbrl pfrtI ny ‘pYrfsLUt’ kIqf sI. sfrI ilbrl rfeIizMg asosIeysLn bfgI ho geI sI pr ilbrl afgU pfl mfritn tws qoN mws nhIN sI hoieaf aqy rUbI Zflf cox vI bhuq cMgI mfrjn nfl ijwq geI sI.

          kuJ lokF vloN kMsrvtv pfrtI `qy brYNptn eIst, brYNptn sYNtr aqy brYNptn vYst hlikaF ivwc nfmInysLn vfsqy pwKpfq dy dosL lgfey jf rhy hn. dosL lgfAux vfly kMsrvtv pfrtI df hI ihwsf hn aqy AuhnF dy chyqy AumIdvfr jF qF ijwq nhIN sky aqy jF AuhnF nMU AumIdvfr vjoN kMsrvtv pfrtI ny pRvfngI nhIN sI idwqI. zPirn-kYlfzn hlky qoN kMsrvtv nfmInysLn ijwqx vfly pMjfbI hrjLfzn KtVf dI nfmInysLn vI rIvIAU hyT dwsI jf rhI hY. AumIdvfr aqy pfrtI dI KfmosLI kfrn qsvIr sfP nhIN hY pr ikhf jf irhf hY ik ies nfmInysLn vfsqy bhuq sfry mYNbr brYNptn qoN (hlky qoN bfhroN) rkrUt kIqy gey sn.

          EntyrIE dIaF ipCly sfl dIaF subfeI coxF ivwc vI nfmInysLn bykYdgIaF dy keI mfmly sfhmxy afey sn. pIsI pfrtI dy mOky dy afgU pYtirk brfAUn aqy pfrtI brfs `qy pwKpfq dy keI dosL lgfey gey sn aqy iewk kys qF adflq qwk vI awpV igaf sI. brfAUn dy pfsy htx kfrn jd pIsI pfrtI dI kmFz zwg Porz hwQ idwqI geI sI qwd vI nfmInysLn bykYdgIaF dy dosLF nMU Twl nhIN sI peI. ‘tol hfeIvya df zytf’  vrqx dy kiQq dosLF kfrn jd brYNptn eIst qoN pIsI AumIdvfr nMU pfsy kIqf igaf sI qF Aus dI QF nfmjd kIqy gey AumIdvfr nMU vI ‘bfhrlf’ dwisaf igaf sI. brYNptn sYNtr qoN jd inwk ghUxIaF nMU pIsI pfrtI ny pfsy kIqf qF ghUxIaF kYNp vloN kuJ lokF `qy iewk ‘sfijsL’ hyT gLlq jfxkfrI vrqy jfx dy dosL lgfey gey sn. pwkI kMsrvtv sIt smJy jfx vfly ies hlky qoN pIsI pfrtI bhuq Gwt votF nfl hfr geI sI. aqIq nMU ProilaF ajyhy hor keI kys vI qlfsLy jf skdy hn.

          asl kfrn nuksdfr kYNzIzyt nfmInysLn isstm hY ijs nMU momo-TwgxIaF bxIaF rfjsI pfrtIaF iPks nhIN krnf cfhuMdIaF. keI vfr Coty Coty ‘bYNz-eyz’ kdm AuTfey jFdy hn ijvyN kMsrvtv pfrtI ny ies vfr ieh lfjLmI kr idwqf sI ik mYNbr bnx vflf ivakqI afpxy krYizt kfrz rfhIN mYNbrisLp PIs adf kry. ieMJ krn nfl vI mslf hwl nhIN hoieaf ikAuNik iksy AumIdvfrF dy njLdIkI eynI ku PIs Kud Br skdy hn aqy horF nMU kYsL nfl QF `qy hI kMpnsyt kr idwqf jFdf hY. rfjsI pfrtIaF mYNbrisP PIs nfl lwKF zflr iekwTy kr lYNdIaF hn.

          iksy pfrtI df mYNbr bnx df mqlb hY ik ivakqI Es pfrtI dy pRogrfm aqy PLlsPLy nfl sihmq hY. pr AumIdvfrF vloN KVy pYr BrqI kIqy gey hjLfrF mYNbrF ivcoN keI qF pfrtI dy nfm qoN vI vfkPL nhIN huMdy. ieh jmhUrIaq nMU hfeIjYk krn vflI gwl hY aqy ies nfl keI sMBfvI AumIdvfr mFjy vI jFdy hn. nfmInysLn leI vot pfAux vfsqy ‘KVy pYr’ mYNbr BrqI krn dI mnfhI hoxI cfhIdI hY aqy sbMiDq pfrtI df Gwto Gwt do sfl qoN mYNbr hox dI sLrq hoxI cfhIdI hY.              

-blrfj idEl, KLbrnfmf #1025, meI 17-2019

 

 


lYviln skYNzl qoN Gwt nhIN hY vfeIs aYzimrl nOrmn df kys!

          knyzIan nyvI dy vfeIs aYzimrl mfrk nOrmn iKlfPL srkfr dI gupq jfxkfrI lIk krn dy dosLF df kys srkrfrI iDr ny buwDvfr nMU vfps lY ilaf hY. knyzIan POj dy dUjy nMbr dy aiDkfrI mfrk nOrmn nMU jnvrI 2017 ivwc trUzo srkfr vloN sspYNz kr idwqf igaf sI aqy mfrc 2018 ivwc arfsIaYmpI ny bkfiedf ‘brIc afPL trwst’ aqy srkfrI jfxkfrI lIk krn dy dosL ivwc cfrj kr ilaf sI. vfeIs aYzimrl mfrk nOrmn ny afpxy afp nMU byksUr dwisaf sI. ieh iewk AuWc POjI aiDkfrI iKlfPL ies iksm df pihlf sI. aYzimrl mfrk nOrmn POj aqy POj qoN bfhr iewk siqkfrq ivakqI hY ijs dI kfnMUnI zIPYNs vfsqy dysL Br ivcoN sLuBicMqkF ny $400,000 iekwTf kIqf sI.

          mfrk nOrmn dI vkIl mfrI hInyn ny pRYs nMU dwisaf ik Aus iKlfPL kfnMUnI kfrvfeI krn df kys pRIvI kONsl afiPs vloN afrsIaYmpI nMU rYPr kIqf igaf sI. pRDfn mMqrI dy dPLqr nfl iGE iKcVI ho ky kMm krn vflf EhI pRvI kONsl afiPs ijs df klrk mfeIkl vfrink jo pRDfn mMqrI trUzo nMU iswDf rport krdf hY. eysy afiPs aqy klrk mfeIkl vfrink ny aYsaYnsI lfviln skYNzl ivwc Es smyN dI atfrnI jnrl aqy jsits mMqrI jozI ivlsn rybolz nMU Dmkfieaf sI qy ilbrlF dI chyqI kMpnI dy iKlfPL kurwpsLn df kys rPLfdPLf krvfAux leI hr hrbf vriqaf sI. EhI mfeIkl vfrink ijs dI iek Pon kfl jozI ivlsn ny rIkfrz kr leI sI aqy iPr vfh nf cldI vyK ky sMsd dI jsits kmytI hvfly kr idwqI sI.

          jd 2017 ivwc sfbkf dihsqLgrd Emr Kfidr nMU trUzo srkfr vloN $10[5 imlIan zflr dyx dI jfxkfrI lIk hoeI sI qF pRIvI kONsl afiPs ny ikhf sI ik ies dI qPqIsL ho rhI hY aqy jfxkfrI lIk krn vfly nMU kImq adf krnI pvygI. hfrpr srkfr ny iewk nyvI splfeI isLp vfsqy ikbYWk dy zyvI isLp Xfrz nMU $668 imlIan df kMtrYkt idwqf sI ijs nMU rwd krky trUzo srkfr ieh kMtrYkt afpxI iewk chyqI kMpnI nMU dyxf cfhuMdI sI. ieh jfxkfrI zyvI isLp Xfrz aqy sIbIsI dy iek pwqrkfr qwk awpV jfx nfl ilbrlF dI skIm DrI DrfeI rih geI sI. ies jfxkfrI nMU lIk krn df dosL vfeIs aYzimrl mfrk nOrmn `qy lgf ky Aus nMU sspYNz kr idwqf igaf sI aqy iPr bkfiedf afrsIaYmpI ny cfrj kr ilaf sI. sbMiDq nyvI splfeI isLp kMtrYkt dIaF sLrqF muqfibk smyN isr nyvI dy hvfly kr idwqf igaf sI.

          mfrk nOrmn dI kfnMUnI zIPYNs tIm srkfrI iDr qoN ies kys bfry lgfqfr pUrf izsklojLr mMgdI rhI sI joik kfnMUn muqfibk hr kiQq dosLI df hwk bxdf hY aqy ijs qoN ibnF kys awgy nhIN vD skdf. ies kys ivwc 6 mhIny vwK vwK izsklojLr mosLnF `qy lwg gey sn. hux pqf lwgf hY ik pRIvI kONsl afiPs ieh jfxkfrI dyx qoN lgfqfr pfsf vtdf af irhf sI ikAuNik ies kys ivwc koeI jfn hI nhIN sI. mfrk nOrmn dI kfnMUnI zIPYNs tIm vwK vwK sroqF qoN kys bfry jfxkfrI iekwTI krdI rhI sI ijs nfl srkfrI iDr df kys hor kmjLor pYNdf igaf sI. aqy aMq ivwc srkfrI iDr ny ieh kys `qy Puwl stfp lgf idwqf hY. pr iewk siqkfrq aPsr nMU lgfqfr ibnF vjfH do sfl Kwjl Kuafr kIqf igaf. aMq ivwc srkfrI vkIl ny adflq nMU isrPL 15 imMtF ivwc dws idwqf ik pbilk pRfsIikAUtr srivs afPL kYnyzf smJdf hY ik ies kys ivwc mfrk nOrmn nMU dosLI sfbq krn vfsqy loVINdy sbUq nhIN hn ijs kfrn kys nMU awgy qorn dI hux koeI loV nhIN hY. ieh kys asgq 2019 ivwc suxvfeI leI lwgxf sI aqy PYzrl coxF qoN aYn pihlF trUzo srkfr dI qoie qoie hoxI sI. ijs kfrn kys nMU stya kr idwqf igaf aqy nfl hI ies df aMq ho igaf.

          srkfr ny mfrk nOrmn dI sfrI kfnMUnI PIs jo ik pMj lwK zflr dy krIb bxdI dwsIdI hY, vI adf krn df aYlfn kr idwqf hY. hux srkfr kol mfrk nOrmn nMU nyvI muKI vjoN bhfl krn qoN ibnF koeI cfrf nhIN hY. knyzIan POj dy cIP afP stfPL jnrl jOnfQn vyNs ny ikhf hY ik Auh mfrk nOrmn dI izAUtI `qy vfpsI jldI cfhuMdy hn. cIP afP stfPL ny ikhf ik POj nMU mfrk nOrmn dI gYrhfjLrI rVkdI sI aqy Aus nMU jldI vfps jI afieaF afKxf cfhuMdy hF.

          ies buwDvfr nMU adflqI pysLI smyN knyzIan POj df sfbkf muKI lYPtInYNt jnrl aYNzrU lYjLlI vI mfrk nOrmfn nfl adflq ivwc hfjLr sI. rItfierz jnrl aYNzrU lYjLlI akqUbr 2015 ivwc ilbrl aYmpI cuixaF igaf sI pr trUzo ny cfr sfl Aus nMU ipClI sIt `qy ibTfeI rwiKaf sI. 8 ku idn pihlF, pihlI meI 2019 nMU jnrl aYNzrU lYjLlI ny aYlfn kIqf sI ik Auh aglIaF coxF ivwc ilbrl AumIdvfr nhIN hovygf. crcf iCV peI sI ik Auh aYzimrl mfrk nOrmn dy kys ivwc zIPYNs tIm dy gvfh vjoN Bugqygf. ies nfl trUzo srkfr nMU hor nmosLI hoxI sI.

          vfeIs aYzimrl mfrk nOrmn iKlfPL KVf kIqf igaf byloVf kys aYsaYnsI lYviln skYNzl qoN Gwt nhIN hY. kYnyzf Br ivwc vwK vwK kflm nvIsF ny srkfr dI sKLq nukqfcInI kIqI hY. sn mIzIaf dy kflmnvIs vfrn knsYlf ny trUzo srkfr nMU dysL dy ieiqhfs dI swB qoN kurwpt srkfr afK ky ies nMU hrfAux df swdf idwqf hY. aYnQnI PrI ny trUzo srkfr nMU mfrk nOrmn qoN muafPI mMgx dI slfh idwqI hY joik bhuq jfiejL hY. suK nfl ieh srkfr jxyKxy qoN muafPIaF mMgdI rhI hY aqy dihsLgrdF nMU muafvjLy idMdI rhI hY. vfeIs aYzimrl mfrk nOrmn qF iek zYkorytz POjI aPsr hY.                             

 -blrfj idEl, KLbrnfmf #1024, meI 10-2019

 

 


hYlQ aqy ividaf `c mnfplI qoVn bfry socy Porz srkfr!

          AuntyrIE isr vD rhy krjLy nMU kfbU krn vfsqy zwg Porz srkfr ‘bybI-kdm’ AuTf rhI hY pr iPr vI srkfr iKlfPL BMzI pRcfr df bfjLfr grm hY. vwK vwK KyqrF ivwc kiQq ‘bjt kwtF’ df rOlf pfieaf jf irhf hY. hFlFik Porz srkfr vloN pysL kIqf igaf $163 iblIan Krcy df bjt ipClI ilbrl srkfr dy bjt qoN $5 iblIan vD hY. ies qoN ielfvf ieh bjt $11[5 iblIan Gfty df bjt hY. ijs df mqlb hY ik srkfr afpxI afmdn qoN $11[5 iblIan vwD Krcf kr rhI hY aqy qkrIbn hr aihm Kyqr vfsqy ipCly sfl dy mukfbly vD Krcy df pRbMD kIqf igaf hY ijs ivwc hYlQ qy ividaf Kyqr sLfml hn.

          iPr vI hr pfsy hYlQ aqy ividaf Kyqr ivwc ‘bjt-kwtF’ df rOlf pfieaf jf irhf hY. sUby ivwc mYgf XUnIanvfd, vYlPyarvfd, KwbUvfd aqy ivhlVvfd eynf BfrU hY ik srkfrF ies lfbI qoN zrdIaF hn. Porz srkfr ny hfeI skUlF ivwc klfs sfeIjL 22 ividafrQIaF qoN 28 krn df aYlfn kIqf qF sUby dy aYjUkysLn borzF ny KOrU pfAuxf sLurU kr idwqf ik AuhnF dy sYNkVy tIcr srpls ho gey hn. srkfr pihlF ieh afK cuwkI sI ik iksy vI tIcr nMU kwiZaf nhIN jfvygf aqy tIcrF dI igxqI sihjy sihjy rItfiermYNt jF vlMtIar (afpxI mrjLI nfl) rItfiermYNt rfhIN GtfeI jfvygI. ieh mYgf XUnIanF dI qfkq df zr hI hY ijs kfrn Porz srkfr ny eynI nrm phuMc apxfeI hY. pRfeIvyt Kyqr ivwc ies iksm dI ‘cYrtI’ kdy vI sMBv nhIN huMdI. agr ies iksm dI nIqI pRfeIvyt sYktr ivwc apxfeI jfvy qF kMpnI dIvflIaf ho jfxgIaF.

          hYlQ aqy ividaf dy sYktr srkfrI hwQF ivwc hox kfrn iehnF df koeI ‘mfrkIt-stYNzrz’ nhIN hY. jd loV pYNdI hY sUby dy lokF dIaF jybF `qy CurI Pyr leI jFdI hY aqy mYgf XUnIanjL nMU KusL kr ilaf jFdf hY. aYYnzIpI aqy ilbrl pfrtI qF mYgfXUnIanvfd nMU ‘mF bxky’ pfldIaF af rhIaF hn. Porz srkfr nMU bhuq sihj nfl mfmUlI qbdIlIaF kr rhI hY qFik mYgf XUnIanvfd nfl iswDf tfkrfa tfilaf jf sky. pr loVINdIaF qbdIlI krn vfsqy ieh gwl lMbf smF sMBv nhIN hovygI. kiQq kwtF dy rOly nMU rokx vfsqy Porz srkfr ny ividaf sYktr leI $1[6 iblIan zflr vfDU PMz df aYlfn kr idwqf hY qFik iewk vI tIcr nMU lya afPL nf kIqf jfvy. eynf BYaBIq ho ky qbdIlI nhIN kIqI jf skxI, ijs qoN ibnF sUby dI afriQkqf nMU bcfAuxf sMBv nhIN hY.

          Porz srkfr hYlQ aqy ividaf KyqrF ivwc kuJ strkcrl qbdIlIaF krn vwl vD rhI hY pr ieh qbdIlIaF afpxy afp ivwc kfPLI nhIN hoxgIaF. strkcrl qbdIlIaF jLrUrI hn pr ies dy nfl hI iehnF dovF KyqrF dI mnfplI qoVn vwl vDxf vI jLrUrI hY.

          hYlQ sYktr ivwc ‘lokl eyrIaf hYlQ nYWtvrk’ (ilMHn) qoVn df PYslf shI hY ijs nfl byloVf Evr-hYWz Kqm hovygf pr hYlQ syvfvF dI pRfeIvyt zilvrI ivwc qyjLI ilaFdI jfxI cfhIdI hY. lokF nMU aYjUkyt kIqf jfxf cfhIdf hY ik ‘hYlQ syvfvF dI pRfeIvyt zilvrI’ iksy vI sUrq ivwc pbilk hYlQ isstm nMU Kqm krn vflI gwl nhIN hY. awj hr PYmlI zfktr pRfeIvyt pRYkits krdf hY pr mrIjLF nMU ies nfl koeI musLkl nhIN hY. mrIjL vyKx dI pymYNt pbilk hYlQ kfrz duafrf huMdI hY. mfhr zfktr dI mulfkfq, aYksrya, blwz tYst, altrf sfAUNz aqy hor lYb syvfvF vI pRfeIvyt hn pr pymYNt pbilk hYlQ kfrz duafrf huMdI hY aqy ies nfl lokF nMU koeI musLkl nhIN hY. agr awKF, gozy, kMn afid dy aprysLn pRfeIvyt kilnks ivwc pRvfxq ishq stYNzrz anusfr hox aqy mrIjL df hYlQ kfrz kMm kry qF iksy nMU kI ieqrfjL ho skdf hY? sgoN mrIjLF nMU lMbIaF lfeInF ivwc keI keI mhIny AuzIk nhIN krnI pvygI.

          hspqflF nMU bwJvIaF srkfrI grFtF dyx dI QF grFtF nMU srivs nfl joiVaf jfxf cfhIdf hY. ijMny mrIjL vwD atYNz aqy trIt kIqy jfx EnI vwD grFt idwqI jfvy. ies nfl kusLlqf vDygI. hYlQ syvvF vI pRfeIvyt zlvrI (srkfrI pymYNt) nfl mnfplI twutygI ijs nfl syvfvF ivwc suDfr hovygf. hF, mYgf XUnIanjL ies nfl KusL nhIN hoxgIaF.

          keI srkfrI adfiraF df ‘vrk-klcr’ vI shI nhIN hY. jo lok brYNptn isivk hwspqfl aqy eItobIko jrnl hspqfl jf afey hn Auh smJ skdy hn ik dovF hwspqflF ivwc kI Prk hY? hFlFik dovyN hspqfl ‘ivlIam Eslr hYlQ srivs’ dy pRbMD hyT hn pr eItobIko hspqfl dy stfP df vqIrf brYNptn isivk dy stfPL nfloN ikqy ibhqr hY. brYNptn dI hr idn vD rhI abfdI aqy brYNptn df qyjI nfl ho irhf dysIkrn vI syvvF dy stYNzrz nMU burI qrF pRBfvq kr irhf hY. PYzrl aqy subfeI rfjnIqI `qy pMjfbIaF ny pUrI qrF kbjLf kr ilaf hY aqy bhuqy BfeIcfiraF nMU KUMjy lgf idwqf hY. hux iehnF df iDafn isivk srkfrF jF afspfs dy sLihrF dIaF PYzrl aqy subfeI sItF `qy lwgf hoieaf hY. kYnyzf    df nuksdfr nfmInysLn isstm aqy vD rhI kurwpsLn (rfjnIqI ivwc pYsy df bolbflf) vI afpxf rol adf kr irhf hY.

          brYNptn ivwc qIjf hwspqfl bxfAux aqy vhIkl iensLorYNs ryt GtfAux dy CoCy Cwzy jf rhy hn. ajy qF brYNptn df iewk isivk hwspqfl vI 100% kpYstI `qy kMm nhIN kr irhf aqy dUjf kiQq hwspqfl isrP iewk mihMgf aYNbUltrI sYNtr hI hY, ies hflq ivwc qIjf hwspqfl bxfAux dy vfady krnf inrol JUT hY.

          EntyrIE dy ividaf Kyqr ivwc vwzIaF qbdIlIaF dI loV hY. rIjnl skUl borzF dI QF subfeI skUl borz kiem krn vwl vDxf cfhIdf hY. BfvyN ies vfsqy loVINdf kfnMUnI Pyrbdl krnf pvy. skUlF nMU srkfrI grFt iksy vI skUl ivwc ividafrQIaF dI igxqI muqfibk hI idwqI jfxI cfhIdI hY aqy mfipaF nMU afpxy bwcy iksy skUl ivwc dfKLl krvfAux dI Kuwl hoxI cfhIdI hY. ies nfl imafrI skUlF vwl iKwc vDygI aqy GtIaf kfrgujLfrI vfly skUlF nMU afpxy kfrgujLfrI suDfrnI pvygI.

          jo mfpy afpxy bwicaF nMU pRfeIvyt skUlF ivwc Byjdy hn AuhnF nMU PIs dy kuJ ihwsy `qy tYks Cot idwqI jfxI cfhIdI ijvyN albrtf smyq kuJ sUibaF ivwc idwqI jFdI hY ies nfl pbilk skUlF `qy dbfa Gtygf aqy stUzYNt lYx vfsqy kMpItIsLn vDygf. kMpItIsLn nfl hI sUby dy jMgfly jf cuwky pbilk skUl isstm ivwc suDfr sMBfv ho skygf. mfipaF nMU smJ lYxf cfhIdf hY ik mYgf XUnIanvfd afpxy ihwqF dI rfKI leI Bwjf iPrdf hY, mfipaF jF bwicaF dy ihwqf vfsqy nhIN. Porz srkfr nMU hYlQ aqy ividaf KyqrF ivwc mnfplI qoVn vwl vDxf cfhIdf hY.

- blrfj idEl, KLbrnfmf #1023, meI 03-2019

 


ieslfimk jhfdI sMsfr dI sLFqI leI awj swB qoN vwzf Kqrf hn

          eIsfeI jgq ivwc eIstr iewk bhuq aihm iqAuhfr hY aqy ies idn sMsfr Br dy eIsfeI vwzI igxqI ivwc crc jFdy hn aqy eIsfeI Drm dy bfnI jsU msIh nMU Xfd krdy hn. sRIlMkf ivwc eIstr mOky Es vkq crcF nMU afqmGfqI dihsLqgrdF ny insLfnf bxfieaf jd crc BgqF nfl Bry pey sn. crcF dy nfl nfl pMj qfrf hotlF nMU vI insLfnf bxfieaf igaf ijs ivwc 350 dy krIb mOqF hoeIaF hn aqy 500 qoN vwD lok jLKLmI hoey hn. crcF aqy pMj qfrf hotlF nMU insLfnf bnfAuxf dwsdf hY ik ieh afqmGfqI hmly ‘eIsfeIaF’ nMU insLfnf bxf ky kIqy gey hn. iehnF hotlF ivwc aksr ivdysLI Tihrdy hn.

          sRIlMkf ny ikhf hY ik ies hmly ipwCy sQfink ieslfimk sMgTn ‘nYÈnl qOhId jmfq’ df hwQ hY ijs dy keI kfrkun PVy jf rhy hn. ies sMgTn df sbMD ieslfimk styt nfl hY ijs ny ies hmly dI ijLMmyvfrI vI lY leI hY aqy iek vIzIE jfrI kIqI hY. sRIlMkf ny afqmGfqIaF dI sLnfKLq kr leI hY aqy AuhnF dIaF keI qsvIrF mIzIaf `qy vfierl ho rhIaF hn. rportF hn ik ieh vwzy afqmGfqI hmly mfrc dy awD ivwc inAUjLIlYNz dy krfeIstcrc sLihr ivwc do msijdF `qy kIqy gey Gfiqk hmly df bdlf lYx leI kIqy gey hn. krfeIstcrc ivwc 50 dy krIb inrodsL muslmfn mfry gey sn aqy ies hmly vfsqy ijLMmyvfr ieko iewk dosLI PV ilaf igaf sI jo kfnMUn df sfhmxf kr irhf hY. ies hmly vfsqy ‘icwty awqvfd’ nMU ijLMmyvfr dwisaf igaf sI.

          jsitn trUzo smyq pwCmI dysLF dy afgUaF ny krfeIstcrc mOky sKLq ibafn jfrI kIqy sn. ies awqinMdxXog kfly kfry vfsqy iewk isr iPiraf ijLMmyvfr sI jo ieslfimk kwtVvfd df tfkrf krn vfsqy do msijdF ivwc sDfrn muslmfnF df kqlyafm krn qur ipaf sI. ies dy mukfbly sRIlMkf ivwc kIqy gey lVIvfr afqmGfqI hmly ieslfimk jhfd df ihwsf hn ijs df insLfnf sMsfr ivcoN ‘kfPLrF’ (gYr-muslmfnF) df Kqmf kr ky ieslfimk styt kfiem krnf hY. sMsfr Br ivwc ipCly do dhfikaF ivwc ieslfimk jhfdIaF vloN QF QF keI hmly kIqy gey hn aqy kIqy jf rhy hn. sMsfr ny inAUXfrk ivwc 9/11 afqmGfqI hmilaF ipwCoN ieslfimk kwtvvfd dy psfry df noits ilaf sI. al kfiedf vloN kIqy gey 9/11 hmilaF ipwCoN al kfiedf qoN vI Gfiqk ieslfimk kwtVpMQI sMgTn ieslfimk styt pYdf ho igaf ijs nMU sIrIaf aqy ierfk ivcoN BFvyN KdyV idwqf igaf hY pr hux ieh Cfpymfr kfrvfeIaF `qy AuWqr afieaf hY.

          kYnyzf dy pRDfn mMqrI jsitn trUzo smyq pwCmI dysLF dy keI afgU ieslfimk styt (afeI aYs afeI aYs) kihx qoN zrdy hn aqy ies dy arbI ivwc nfm ‘zfiesL’ (zIeyafeIaYsaYc) afK ky sfr lYNdy hn qFik mUMh ivcoN ‘ieslfimt styt’ nf kwZxf pvy. ieh muslmfnF nMU KusL krn vfsqy votF dI isafsq hY. kYnyzf dI sMsd ivwc qF trUzo dI chyqI ilbrl aYmpI iekrf Kfild vloN pysL kIqf igaf kiQq ieslfmoPobIaf ivroDI mqf vI pfs kIqf hoieaf hY aqy srkfr ny ‘ieslfmoPobIaf’ nfl lVn vfsqy 23 imlIan zflr df PMz vI jfrI kIqf hoieaf hY. KLqrf ieslfimk kwtVpMQIaF aqy jhfdIaF qoN hY pr trUzo srkfr kiQq ieslfmoPobIaf iKlfPL lVfeI ivwZI bYTI hY ikAuNik ies nfl votF AugdIaF hn jo qfkq ivwc rihx vfsqy pwCmI dysLF dy afgUaF vfsqy bhuq kImqI sLYa hn.

          trUzo srkfr qF ‘icwty awqvfd’ df hAUaf KVf krn vfsqy vI qrlomwCI ho rhI hY ijs df vjUd ieslfimk dihsLqvfd dy mukfbly awD PIsdI vI nhIN hY. ieh inrI votF dI isafsq hY aqy ieh isafsq inMdxXog hY. ieh TIk hY ik sMsfr ivwc keI kwtVpMQI aqy dihsLqgrd sMgTn hn ijhnF df aDfr vwK vwK Drm, iPrky jF nsl hn. pr ijs hwd qwk ieslfimk kwtVvfd PYl cuwkf hY, ies vrgf Kqrf ajy hor koeI ‘vfd’ nhIN bx sikaf. sMsfr nMU hr iksm dy kwtVvfd qoN sqwrk rihxf cfhIdf hY pr ieh vI mMn lYxf cfhIdf hY ik ieslfimk jhfdI sMsfr dI sLFqI leI awj swB qoN vwzf Kqrf hn. votF bIjx, votF pYdf krn, votF dI BrvIN Psl vwZx aqy iehnF votF nfl srkfrF bnfAux nfloN sMsfr dI amn sLFqI vDyry kImqI hY.

          ieslfimk jhfdIaF dy tfkry vfsqy afm muslmfnF nMU vI awgy afAuxf cfhIdf hY. gYr-muslmfnF nMU kfPLr afKx df afm muslmfnF nMU vI ivroD krnf cfhIdf hY. ieslfimk jhfdI smJdy hn ik kurfn kiQq kfPLrF nMU muslmfn bnfAux jF AuhnF df isr klm kr dyx df hr muslmfn nMU hwk idMdI hY. hwk hI nhIN Auh qF ies nMU iewk vwzf PrjL smJdy hn ijs nMU inBfAux vfsqy agr AuhnF dI jfn jFdI hY qF ies nfl awlfH AuhnF vfsqy svrg ivwc 72-72 kuafrIaF hUrF dI lfeIn lgfeI bYTf hY.  ies nryitv nMU iswDy qOr `qy rwd krn cfhIdf hY aqy afm muslmfnF nMU ies ivwc JMzfbrdfr bnxf cfhIdf hY.                          

- blrfj idEl, KLbrnfmf #1022, aprYl 26-2019

 

 


iksy sMgTn dy logo ivwc eyky 47 dI qsvIr kI sMdysL idMdI hY?

          kYnyzf srkfr vloN dsMbr 11-2018 nMU jfrI kIqI geI pbilk sikAUrtI rport 2018 ivwc ‘iswK KfilsqfnI awqvfdI’ dy isrlyK hyT iewk Cotf ijhf pYrfgRfPL sLfml kIqf igaf sI. bhuq sfry iswK sMgTnF ny ies df ieh kihMdy hoey ivroD kIqf ik ies nfl sfry knyzIan iswK BfeIcfry df nfm bdnfm kIqf igaf hY aqy trUzo srkfr ny ajyhf Bfrq srkfr dy dbfa hyT kIqf hY. ivroD krn vfly bhuqy sMgTn jfhrf qOr `qy KfilsqfnI jF KfilsqfnI smrQk hn ijhnF ny ies sfry pYrfgRfPL nMU htfAux dI mMMg kIqI. keIaF ny srkfr qoN sbUq pysL krn aqy muafPLI qwk dI mMg vI kIqI. brYNptn ivwc 7 aprYl dI mIitMg ivwc kuJ lokF ny ilbrlF dy bfeIkft dI mMg vI kIqI ijs nMU srI ivwc sflfnf ivsfKI pryz aXoijq krn vfly iewk sMgTn ny amlI rUp dy ky ilbrl srkfr nMU altImytm dy idwqf sI. trUzo srkfr ny 12 aprYl nMU ies pYrfgRfPL df isrlyK ‘iswK KfilsqfnI awqvfdI’ htf idwqf aqy msOdy ivcoN vI iswK qy KfilsqfnI sLbd kwZ idwqy, AuNJ BfvyN ies df bfkI msOdf kfiem rwiKaf.

          ‘iswK KfilsqfnI awqvfdI’ df ivroD krn vfly sMgTnF df kihxf hY ik kYnyzf dy iswK BfeIcfry ivwc ‘KfilsqfnI awqvfd’ dI koeI hoNd nhIN hY aqy Kfilsqfn dI mMg sLFqIpUrn ZMgF nfl hI ho rhI hY. ‘iswK KfilsqfnI awqvfdI’ vflI mwd dy pRmuK ivroDIaF ivwc bIsI invfsI moinMdr isMG vI sLfml hY. moinMdr isMG srI dy gurdvfrf dsmysL drbfr aqy ies gurdvfry dI rihnumfeI hyT aXoijq kIqI jFdI ivsfKI pryz dy pRmwuK afgUaF ivcoN vI hY. aKLbfr nYsLnl post dI 17 aprYl 2019 dI ivsLysL rport qoN pihlF bhuqy lok ieh nhIN sn jfxdy ik moinMdr isMG ‘iswK ilbrysLn PrMt’ nfm dy KfilsqfnI sMgTn df vI pRmuwK afgU hY aqy ies sMgTn dy logo ivwc eyky 47 dIaF iqMn qsvIrF hn.

          rUs dI bxI hoeI eyky 47 asflt rfeIPl ijs nMU klIsLnkov vI ikhf jFdf hY, iewk hiQafr hY. ieh sMsfr ivwc swB qoN vwD bxfeI geI asflt rfeIPL vjoN vI jfxI jFdI hY jo keI dysLF dI POjF, surwiKaf PorsF aqy dihsLqgrd sMgTnF df mn psMd hiQafr irhf hY. eyky 47 iksy vI pRpyK ivwc amn, sLfqI, BrfqrI-Bfv jF qrwwkI dI insLfnI nhIN hY. aKLbfr nYsLnl post ny ieh ilKq pbilk sikAUrtI rpotr ivcoN ‘iswK KfilsqfnI awqvfdI’ htfey jfx aqy ilbrlF dy bfeIkft dI DmkI dI rOsLnI ivwc iliKaf hY. aqy nfl hI ies ilKq rfhIN kYnyzf ivwc ‘ihMsk KfilsqfnI lihr’ dy sMBfvI smrQn vwl sMkyq vI kIqf hY.

          moinMdr isMG ny aKLbfr nYsLnl post nMU dwisaf ik eyky 47 vflI logo ihMsf nMU pRomot nhIN krdf. moinMdr isMG ny ieh vI afiKaf ik ieh iksy hiQafrbMd sMGrsL df swdf dyx vfsqy nhIN hY sgoN ‘rijLstYNs aqy bgfvq’ dI insLfnI hY, ijhf ky kuJ dysLF dy JMizaF ivwc vI huMdf hY. aKbfr ny moinMdr isMG dy ienstfgrfm `qy kuJ KfilsqfnI awqvfdIaF dIaF isPLqF, muK mMqrI ibaMq isMG aqy pRDfn mMqrI ieMdrf gFDI dy kql nMu jfiejL TihrfAux df vI ijLkr kIqf hY. moinMdr isMG ny aKLbfr nMU dwisaf ik Auh smwisafvF dy izplomYitk hwl dI vkflq krdf hY pr pMjfb ivwc sfzy lokF nMU afpxI ihPLfjLq df hwk hY aqy ies df kYnyzf nfl koeI sbMD nhIN hY. aKbfr muqfibk moinMdr isMG ny 1980ivaF aqy 1990ivaF ivwc cwlI hiQafrbMd lihr nMU jfiejL Tihrfieaf aqy ieh vI afiKaf ik ‘jd swB qrIky aPLsl ho jfx qF Kflsy kol afKr ivwc hiQafr cuwkx df hwk hY pr asIN ajoky smyN ivwc ajyhf krn dI gwl nhIN kr rhy pr iPr vI sfnMU awqvfdI afiKaf jf irhf hY.’

          aKLbfr ny jugrfj isMG qUPfn nfm dy awqvfdI dy ies kQn df ijLkr vI kIqf hY ik sLFqI bMdUk dI nflI ivcoN inklI golI nfl afvygI, moinMdr vloN ieh kQn ipCly sfl post kIqf dwisaf igaf hY.

          ajoky ‘rUl afPL lfa’ dy smyN ivwc afKrI ivD vjoN ‘hiQafr cuwkx df hwk’ koeI vI dysL pRvfn nhIN krdf. agr Kfilsqfn vI bx jfvy qF vI ieh hwk kdy pRvfn nhIN kIqf jfvygf. 18vIN sdI dy kQn 21vIN sdI ivwc lfgU krnf jfiejL nhIN hY. awj ikbYWk ivwc Dfrimk icMnH bYn krn df kfnMUn bx irhf hY. iswKF smyq keI Dfrimk iPrky ies df ivroD kr rhy hn aqy adflq jfx df mn vI bxfeI bYTy hn. agr isafsdfn aqy adflqF nFh kr idMdIaF qF kI ies hflq ivwc afKrI ivD vjoN qlvfr cuwkxf jfiejL ho skdf hY? hrigjL nhIN aqy ijLkr krnf vI jfiejL nhIN.

          jUn 1985 ivwc kYnyzf ivwc GVI geI sfihjL hyT eyar ieMzIaf jMbo jYWt bMb nfl Auzfieaf igaf ijs ivwc 329 jfnF geIaF aqy dUjy Dmfky ivwc jpfn dy eyar port `qy 2 hor jfnF geIaF. awj qwk ieMdrjIq isMG irafq iewko iewk ivakqI hY ijs nMU sjLf imlI hY. KfilsqfnI jo vI afKx pr jsits jOhn myjr df kimsLn afK cuwkf hY ik ies kFz df sfijsLGfVf qlivMdr isMG prmfr sI. afpxI CvI sfP rwKx vfsqy ihMsk icMnHF, ihMsk sMgTnF aqy ihMsk lihrF qoN dUr rihxf smyN dI loV hY.

- blrfj idEl, KLbrnfmf #1021, aprYl 19-2019

 


sUby dI ivwqI ishq vfsqy kfPLI nhIN hn zwg Porz srkfr dIaF ktOqIaF!

          EntyrIE sUbf gihry krjLy ivwc zuwibaf hoieaf hY aqy ies krjLy dIaF iksLqF dyx vfsqy hr sfl 12 iblIan zflr dyxf pYNdf hY jo ik pRqI mhInf iewk iblIan zflr bxdf hY. ieh iewk bhuq vwzI rkm hY aqy hr sUJvfn sLihrI nMU ies leI icMquq hoxf cfhIdf hY. sUby df swB qoN vwzf Krcf ishq, ividaf aqy isvl srivs (qnKfh Bwqy vgYrf) `qy huMdf hY. krjLy dI adfiegI vI iewk vwzf Krcf hY.

          Porz srkfr ny  ishq aqy ividaf Kyqr ivwc kusLlqf ilafAux leI ipCly idnIN kuJ aYlfn kIqy hn. ishq dy Kyqr ivwc ilbrlF vloN bxfey gey  drjun qoN vwD ‘lokl eyrIaf hYlQ nYWtvrk’ BMg krn df aYlfn kIqf igaf hY qFik PjULl KrcI GtfeI jf sky. srkfr kuJ syvfvF dI zilvrI pRfeIvyt krnf cfhuMdI hY aqy ies nMU ishq syvfvF df injIkrn nhIN afiKaf jf skdf. srkfr spsLt kr cuwkI hY ik pbilk hYlQ kvryj nMU iksy vI sUrq ivwc CyiVaf nhIN jfvygf pr XUnIanvfdIey aqy KwibaF ny rOlf pf idwqf hY ik srkfr ishq syvfvF df inwjIkrn krn jf rhI hY. pihlF hI keI ishq syvfvF dI zilvrI pRfeIvyt hY ijvyN PYmlI zfktr, spYsilst, aYksrya, blwz tYst aqy hor lYb syvfvF. pr iehnF syvfvF ivcoN jo vI hYlQ kvryj hyT afAuNdIaF hn AuhnF vfsqy sLihrI nMU adfiegI nhIN krnI pYNdI isrPL hYlQ kfrz hI dyxf pYNdf hY. agr awK jF gozy df aprysLn vI ies Gyry ivwc af jfvy qF ies nfl kI hrjL ho skdf hY? lfB jLrUr hovygf ikAuNik mrIjL nMU hspqflF dIaF lMbIaF lfeInF ivwc nhIN lwgxf pvygf ijs nfl AuzIk df smyN Gtygf.

          ividaf dy Kyqr ivwc Porz srkfr ny bhuq mfmUlI qbdIlI kIqI hY aqy hfeI skUlF ivwc klfs df sfeIjL 22 ividafrQIaF qoN 28 qwk kIqf hY. ies nfl agly 4 sflF ivwc 3,475 Gwt tIcrF dI loV pvygI pr iksy dI CuwtI nhIN kIqI jfvygI. jo tIcr rItfier ho rhy hn AuhnF dI QF nvIN BrqI ivwc kuJ kmI afvygI. sUby ivwc pMj hjLfr dy krIb skUl hn aqy kiQq ktOqI nfl hr iqMn skUlF ivcoN 2 tIcr Gtfey jfxgy. ieh bhuq mfmUlI ktOqI hY aqy Auh vI iksy iksm dI lya-afPL qoN ibnF.

          sfl 2004 ivwc sUby ivwc 112,000 tIcr sn jo ik awj 125,979 hn. rportF dwsdIaF hn ik ies smyN dOrfn ividafrQIaF dI igxqI ivwc 109,000 dI kmI afeI hY pr tIcrF dI igxqI 14,000 dy krIb vDI hY. 15 sfl rfj krn vflI ilbrl srkfr ny mYgf XUnIanF nMU hr ZMg nfl KusL rwiKaf pr sUbf dIvflIaF hox iknfry lY aFdf hY.

          ipCly idnIN mYgf XUnIanvfd ny Porz srkfr df ivroD krn vfsqy stUzYNtF dy vfk-afAUt df zrfmf rcfieaf. ividafrQIaF nMU Zfl bxf ky vrqxf inMdxXog hY. sUby ivwc vwsdy muPLKoiraF, KwbUaF aqy vYlPyar vfilaF ny XUnIanvfd dI hfmI BrI hY. awj sUby dy skUlF ivwc imafrI pVfHeI dI QF ividafrQIaF nMU XUnIanvfd aqy KwbUvfd dI pwtI pVfHeI jFdI hY. tIcrjL XUnIanF aqy tIcr imafrI pVfHeI dI QF hr hflq ivwc rYzIkl sYks ividaf dyx nMU qrjIh dy rhy pRqIq huMdy hn. jd srkfr aqy mfpy ies ivwc qbdIlI cfhuMdy hn qF tIcr ikAuN ijLd krdy hn? ies iksm dI ijLd tIcrF ny kdy mYQ aqy sfieMs ividaf dyx vfsqy nhIN kIqI. Porz srkfr ny tIcrF df mYQ tYst lfjLmI krn dI gwl afKI qwd vI XUnIanF BVk peIaF.       

          Porz srkfr ny afpxf pihlf bjt pysL kIqf hY jo ik $11[5 iblIan Gft df bjt hY. srkfr hOlI hOlI Gfty nMU kfbU kr rhI hY aqy sfl 2023-24 qwk bjt sMquulq krn dI pysLngoeI kr rhI hY.

          jo afm lok XUnIanvfd dIaF gwlF ivwc af jFdy hn AuhnF nMU smJxf cfhIdf hY ik mYgf XUnIanvfd AuhnF nMU vrq irhf hY. muPLq syvfvF df rOlf pfAuxf afsfn hY pr socxf cfhIdf hY ik srkfr vwD Krcf krn vfsqy pYsf ikwQoN ilafvygI? jF qF srkfr lokF `qy tYks vDf ky pYsf ilaf skdI hY aqy jF krjLf hor lY skdI hY. lokF `qy tYks pihlF hI bhuq hn aqy lok hor Bfr nhIN cuwk skdy. Porz srkfr ny lokF `qy hor tYks lgfAux qoN ienkfr kr idwqf hY. krjLf vI sUby isr pihlF hI bhuq hY ijs `qy ivafjL dyxf musLikl hoieaf ipaf hY. 14-15 imlIan abfdI vfly sUby isr 350 iblIan zflr qoN vwD krjLf hY ies leI hor krjLf lYxf ies sUby bwicaF nMu igrvy rwKx vflI gwl hY.

          iewko iek rsqf syvfvF ivwc kusLlqf ilafAuxf aqy PjLUl KrcI bMd krnf bcdf hY. Porz srkfr shI rsqy `qy cwl rhI hY pr bhuq hOlI cwl rhI hY. sUby dI ivwqI ishq ibhqr bnfAux vfsqy Porz srkfr vloN aYlfnIaF ktOqIaF kfPLI nhIN hn. srkfr nMU mYgf XUnIanvfd dI pRvfh kIqy ibnF KricaF ivwc hor ktOqIaF krnIaF cfhIdIaF hn. ividaf aqy ishq dy KyqrF ivwc mnfplIaF KLqm krn df Auprflf krnf cfhIdf hY.  mYgf XUnIanvfd dy sKLq ivroD dy bfvjUd sUby dy lok zwg Porz srkfr nMU ieh kMm krn df mYnzyt dy cuwky hn.                 

 - blrfj idEl, KLbrnfmf #1020, aprYl 12-2019

 

 


zrfmybfjLI `c burI qrF Pisaf zrfmf tIcr!

          pRDfn mMqrI jsitn trUzo afpxy ahudy dI mfx mirXfdf kfiem rwKx ivwc burI qrF asPl iswD hoieaf hY. ivMg-vwlL vflIaF gwlF krnIaF aqy bhuqy vfaidaF `qy pUry nf Auqrnf ajoky rfjsI agUaF df ikrdfr bx igaf jfpdf hY pr jsitn trUzo iewk ajyhf pRDfn mMqrI hY ijs ny sLfied hI afpxf koeI pfeydfr cox vfadf pUrf kIqf hovy. dysL dI ivqI hflq bhuq mhwqpUrn huMdI hY, nhIN qF vwzy vwzy dysLF dI hflq pfiksqfn vflI ho jFdI hY jo krjLf dIaF iksLqF moVn vfsqy hor krjLf TUTf lY ky mMgdf hY. trUzo ny afpxI srkfr dy cOQy sfl Bfv 2019 ivwc sMqulq bjt df vfadf kIqf sI pr ieh bjt $19[8 iblIan Gfty vflf hY. pihly iqMn sfl trUzo ny kuwl 20 iblIan zflr Gfty vfly bjt df vfadf kIqf sI qFik dysL dy buinafdI ZFcy ivwc ienvYst kIqf jf sky. pr kIqf ies dy aYn Elt, pihly iqMn sfl lgfqfr hr sfl qkrIbn $20 iblIan Gfty df bjt irhf aqy iehI hflq cOQy sfl hY. cfr sflF ivwc dysL nMU 80 iblIan zflr qoN vwD hor krjLfeI kr idwqf hY. buinafdI ZFcy ivwc Tos ienvYstmYNt dI QF rwJ ky PjLUl KrcI kIqI hY. pfeIp lfeIn pRfjYkt isry qF kI lgfAuxf sI Aus ivwc lokF df 7-8 iblIan Psf idwqf hY aqy kiQq rPUjIaF qy gYr kfnMUnIaF dI juafeIaF vFg syvf `qy lokF dI lhU psIny dI kmfeI df keI iblIan zflr PUk idwqf hY. sMsfr pwDr `qy sMqf klfjL bnx vfsqy afny bhfny grFtF df lMgr lgfieaf hY.

          nyitv knyzIan sLihrIaF dI hflq suDfrn aqy aOrqF dI brfbrI nMU trUzo ny afpxI vwzI pihl dwisaf sI pr iehnF dovF muwidaF `qy trUzo dI qoey qoey ho rhI hY. nvMbr 2015 ivwc bhuq huwb ky afpxI kYbint ivwc 50% aOrqF nMU mMqrI bnfAux vflf trUzo awj AuhnF aOrqF nMU Dwky mfr irhf hY ijhnF dI kfblIaq aqy iemfndfrI `qy iksy nMU koeI sLwk nhIN hY. nyitv BfeIcfry nfl sbMiDq jozI ivlsn ryabolz nMU atfrnI jnrl aqy jsits mMqrI vjoN ajLfdI nfl kMm nhIN krn idwqf igaf aqy jd Aus ny adflqI pRIikRaf ivwc byloVf dKl dyx qoN nFh kr idwqI qF 14 jnvrI 2019 nMU bdl ky vYtrnjL aPyarjL df mfmUlI mMqrflf dy idwqf igaf ijs nMU Aus ny aYsaYnsI lYviln ivvfd BKx ipwCoN PrvrI ivwc iqafg idwqf sI. jozI ipwCoN sInIar kYbint mMqrI jyn iPlpOt aqy ivtbI qoN ilbrl aYmpI bIbI slInf sIjLr ny trUzo nMU KrIaF suxf idwqIaF. slInf sIjLr ny qF ilbrl kfks qoN lgdy hwQ hI asqIPf vI dy idwqf sI. ieMJ kYnyzf dy mUMhboly ‘PYminst’ pRDfn mMqrI dy aOrqF dI brfbrqf dy dmgjLy vI zrfmybfjLI hI inkly.

          jd jozI ivlsn ny sMsd dI jsits kmytI sfhmxy trUzo srkfr vloN aYsaYnsI lYviln kMpnI nMU Prfz dy dosLF qoN CuzfAux vfsqy lgfqfr pfey gey dbfa df BFzf BMinaF qF trUzo ilbrlF ny afpxI mjfrtI vrq ky ieh suxvfeI awD ivckfr hI twp kr idwqI. trUzo dy muwK shfiek (ipRMsIpl skwqr) jYrlz bwts ny qF ies kmytI sfhmxy ibafn dyx qoN pihlF swc bolx dI shuM Kfx qoN vI mUMh Pyr ilaf sI. jd jozI ivlsn ny adflqI kMm ivwc dKl dyx vfsqy Aus `qy pfey gey dbfa dy keI sbUq (eImyl, tYkst aqy rIkfrizMg) jsits kmytI hvfly kr idwqy qF trUzo srkfr df JUT hor nMgf ho igaf. trUzo Bgq ilbrlF ny jozI ivlsn aqy jyn iPlpOt nMU ilbrl kfks ivcoN kwZx vfsqy jozI vloN pRvI kONsl dy klrk mfeIkl vfrink nfl Pon-gwlbfq dI kIqI rIkfrizMg nMU bhfny vjoN vriqaf hY. 2 aprYl idn mMglvfr sLfm nMU trUzo ny jozI aqy iPlpOt nMU ilbrl kfks ivcoN kwZx df aYlfn bhuq josL nfl kIqf aqy ilbrl kfks ny ies df qfVIaF mfr ky svfgq kIqf.

          aYsaYnsI lYviln mfmly ivwc jsitn trUzo aqy Aus dy shfiekF ny lgfqfr bdlvyN ibafn idwqy jo AuhnF dy Elt hI pYNdy gey. pihlF ikhf dKLl idwqf hI nhIN aqy iPr 9000 nOkrIaF jfx dy zroN mfVf ijhf dKLl idwqf sI mMinaF ijs nMU lfviln kMpnI ny Kud hI rwd kr idwqf. zrfmf tIcr nMU ilbrl pfrtI dI kmFz qy pRDfn mMqrI dI kursI ‘bfp dy nfm’ AuWqy afsfnI nfl iml geIaF sn. hux zrfmf tIcr zrfmybfjLI krdf hoieaf burI qrF kuiVkI ivwc Ps igaf hY.

-blrfj idEl, KLbrnfmf #1019, aprYl 05-2019

 


gYr-vfijb kfrbn tYks

          PYzrl ilbrl srkfr df gYr-vfijb kfrbn tYks pihlI aprYl qoN cfr sUibaF ivwc Tok idwqf jfvygf ijs nfl qyl dIaF kImqF vD jfxgIaF. ieh sUby hn EntyrIE, sskfcvn, mYnItobf aqy inAU bRnjLivk. trUzo srkfr nMU qklIPL hY ik iehnF cfr sUibaF ny afpxf ‘kfrbn tYks’ nhIN lgfieaf ies vfsqy jsitn trUzo srkfr iswDf tYks lgf rhI hY. ipCly do ku mhIinaF qoN qyl (ptrol vgYrf) dIaF kImqF 20 ku sYNt pRqI iltr vD cuwkIaF hn. trUzo vloN lgfey jf rhy kfrbn tYks kfrn ieh qurq 5 sYNt pRqI iltr hor vD jfxgIaF. aqy grmIaF ivwc KLpq vDx kfrn kImqF ivwc hor vfDf hovygf ijs nfl ptrol 20 sYNt pRqI iltr qwk hor jfvygf. trUzo dy kfrbn tYks kfrn hox vflf vfDf vI 5 sYNt pRqI iltr qwk sImq nhIN rhygf sgoN hr sfl vDdf hI jfvygf aqy sfl 2022 qwk 11 sYNt pRqI iltr ho jfvygf.

          trUzo srkfr df kfrbn tYks lgqfr vDx vflf tYks hY aqy ieh 21 iksm dy iPAUl (bflx) `qy lgfieaf jf irhf hY. sLurU df ryt $20 pRqI tMn ‘kfrbn aimsLn’ hY jo ik 2022 ivwc 50 zflr pRqI tMn ‘kfrbn aimsLn’ ho jfxf hY. kiQq ‘kfrbn aimsLn’ GtfAuxf qF iek bhfnf hI hY asl ivwc ieh ‘tYks-grYb’ hY ijs df afriQkqf `qy burf asr pvygf. afKr kfrbn aimsLn GtfAux vfsqy sfry dy sfry qyl `qy tYks lgfAuxf ikAuN jLrUrI hY? dUjy pfsy trUzo srkfr afKdI hY ik 90% kfrbn tYks lokF nMU vfps kr idwqf jfvygf. lok ies tYks df krYizt afpxy tYks ivwc klym kr ky kuJ ihwsf vfps lY skdy hn. pihlF ies srkfr vloN lokF `qy lgfey gey kfrbn tYks nMU qyl ieMzstrI iekwTf kr ky srkfr nMU dyvygI. iPr lok afmdn tYks rItrn ivwc ies nMU klym krky kuJ ihwsf vfps lY skxgy. pihlF kulYksLn aqy iPr arD-vfpsI `qy jo Krcf aqy Kycl afm lokF aqy vpfrk adfiraF nMU hovygI, Auh nuksfn hI nuksfn hY. pr trUzo ny afpxI ijLd pUrI krnI hY.        

          ‘tYks aYNz spYNz’ Bfv tYks lgfAux aqy Kwulky Krcf kro oilbrlF dI nIqI rhI hY pr trUzo srkfr pihly sfry hwdF bMny twp geI hY. afpxy cox vfady dy Elt ies pRDfn mMqrI ny cfr sflF ivwc lokF isr 80 iblIan zflr dy krIb krjf cfhV idwqf hY. ipCly hPLqy pysL kIqy gey bjt ivwc $19[8 iblIan df Gftf hY. ipCly cfr sfl  amrIkf smyq sfry sMsfr dI afriQkqf cMgI rhI hY ijs df kYnyzf nMU vI lfB hoieaf hY ikAuNik kYnyzf df 90% vpfr amrIkf nfl hY. cMgI afriQkqf df arQ hY srkfr vfsqy vwK vwK tYksF qoN cMgI afmdn. pr cMgI afmdn nfl vI trUzo srkfr cMgf rfj pRbMD nhIN dy skI bjt nMU srplws krnf qF dUr dI gwl rhI, bjt nMU sMqulq vI nhIN kr skI. ieMJ ies srkfr ny sfl 2019 ivwc bjt sMqulq krn df afpxf vfadf vI qoiVaf hY.

          aYsaYnsI lfviln kMpnI dy kurwpsLn kys ivwc trUzo srkfr gYr vfijb dKlaMdfjLI aqy iPr ies `qy prdy pfAux dI lgqfr koisLs nfl lokF df ies srkfr qoN moh BMg ho igaf hY. trUzo srkfr ny pihlF ies mfmly dI sMsdI kmytI rfhIN qPqIsL Twp kIqI aqy iPr aYiQks kmytI nMU ies qPqIsL krn qoN vrj idwqf. trUzo srkfr dI sfbkf kYbint mMqrI jyn iPlPot afK cuwkI hY ik ies mfmly ivwc ajy bhuq kuJ byprd hoxf bfkI hY. pr trUzo srkfr swc nMU bfhr afAux qoN rok rhI hY. 

          trUzo srkfr dIaF bcgfnIaF hrkqF kfrn aMqrrfsLtrI pwDr `qy kYnyzf dI CvI nuksfnI geI hY. pRDfn mMqrI trUzo ny afpxy afspfs jI-hjUrIaF POj iekwTI kr leI hY aqy jo vI svfl krn dI koisLsL krdf hY Aus nMU jUzI ivlsn rybolz aqy jyn iPlpOt vFg iknfry lgf idwqf jFdf hY. nf trUzo pfrdrsLI srkfr dy sikaf hY, nf bjt bYlMs kr sikaf hY, nf bfrzr surwiKaq rwK sikaf hY, sgoN BFq BFq dy bhfinaF hyT hor tYks lgfAuNdf jf irhf hY. jfpdf hY ik kfrbn tYks vI sdf vfsqy knyzIan lYNzskyp df ihwsf bx jfvygf.

- blrfj idEl, KLbrnfmf #1018, mfrc 29-2019

 


‘mYgf istI torFto’ vflf bdl ibhqr rhygf

          istI afPL imsIsfgf dI istI kONsl ny 20 mfrc idn buwDvfr nMU iek mqf pfs kr ky pIal rIjn qoN vwK hox dI vkflq kIqI hY. kONsl df dfavf hY ik istI afPL imsIsfgf vloN ‘rIjn afPL pIal’ dy Krcy df 59% adf kIqf jFdf hY pr rIjn dI kONsl `qy imsIsfgf dI numfieMdgI 50% hY. imsIsfgf dI myar bOnI krONbI ny sIpI-24 nMU dwisaf hY ik imsIsfgf dy sLihrIaF dy tYks ivwcoN hr sfl $85 imlIan zflr brYNptn aqy kYlfzn dI qrwkI leI Krc kIqf jFdf hY. imsIsfgf dI kONsl smJdI hY ik sLihr dI afpxI ‘vwKrI’ pihcfx hY ijs kfrn sLihr nMU vwKrI iekfeI vjoN pRvfn kIqf jfxf cfhIdf hY. imsIsgf nMU mfx hY ik kYnyzf df swB qoN vwzf hvfeI awzf ‘pIarsn ieMtrnYsLnl eyarport’ AuhnF dy sLihr ivwc siQq hY ijs nMU sfrf jhfn jfxdf hY.

          rIjn afPL pIal ivwc imsIsfgf, brYNptn aqy kYlfzn BfeIvfl hn aqy imsIsfgf swB qoN vwzf sLihr hY. srkfrI aMkVy dwsdy hn  ik imsIsfgf dI vwsoN svf swq lwK dy krIb hY pr jfxkfr smJdy hn ik asl igxqI ies qoN ikqy vwD aqy 9 lwK qoN vI vwD ho skdI hY. rIjn afPL pIal hyT iqMno sLihrF dIaF keI syvfvF sFJIaF hn ijhnF ivwc pfxI splfeI, vyst vftr dI sMBfl (tRItmYNt & zrynyjL), sVkF, gfrbyj kulYksLn syvfvF afid sLfml hn. imsIsfgf aqy brYNptn dI puils Pors vI sFJI hY. brYNptn dy myar pYtirk brfAUn ny sFJIaF syvfvF df hvflf dy ky pIal rIjn nMU bxfeI rwKx dI gwl afKI hY.  brfAUn muqfibk ies df imsIsfgf nMU vI lfB hY. kYlfzn dy myar ny imsIsfgf df ieh qrk rwd kr idwqf hY AuhnF df pYsf kYlfzn `qy Krc huMdf hY.

          imsIsfgf nMU vwKrf krn dI mMg koeI nvIN nhIN hY. sfl 2000 ivwc imsIsfgf dI pRisD myar hYjLl mkflIan ny vI ieh mMg AuTfeI sI aqy ieh sulGdI hI rhI hY. zwg Porz dI srkfr ny jnvrI 2019 ivwc sUby dIaF awT rInl srkfrF df rIvIAU sLurU kIqf hY ijhnF ivwc pIal rIjn, hfltn, zurhm aqy Xfrk afid sLfml hn. ies  rIvIAU df iswtf ajy sfhmxy nhIN afieaf aqy ieh vI pqf nhIN hY ik Porz srkfr ajyhf iks mksd vfsqy krvf rhI hY. Porz srkfr aksr srkfrI syvfvF ivwc kusLlqf ilafAux aqy Krcf Gwt krn dI gwl krdI af rhI hY.

          sUby ivwc isivk srkfrF df gTn ‘EntyrIE imAUNspl aYkt’ aDIn huMdf hY. sfl 1998 ivwc sUbf srkfr ny mYtro trFto dIaF 6 isivk srkfrF (swqvIN mYtro pOlItn srkfr) df rlyvF kr ky mYgf istI isivk srkfr kfiem kIqI sI. ies vfsqy nvF soD ibwl 1997 ivwc pfs kIqf igaf sI. awj torFto df iewk myar aqy iek istI kONsl hY. zwg Porz srkfr ny sfl 2018 ivwc mYgf istI dy kONslrF dI igxqI 43 qoN Gtf ky 25 kr idwqI sI qFik pRbMD nMU hor afsfn aqy kusLl kIqf jf sky.

          rIjn afPL pIal vfsqy vI ‘mYgf istI torFto’ vflf bdl ibhqr rhygf. imsIsfgf, brYNptn aqy kYlfzn dIaF vwKrIaF istI kONslF aqy rIjnl kONsl nMU KLqm kr dyxf cfhIdf hY. smuwcy pIal rIjn dI iewk kONsl aqy myar dI isDI cox hoxI cfhIdI hY. smuwcy Kyqr dy eykIkrn nfl pRbMDkI kusLlqf afvygI aqy tYks kfbU afAuxgy.

-blrfj idEl, KLbrnfmf #1017, mfrc 22-2017

 


aPgfn ihMdU-iswK rPUjI mfmlf!

kuJ krn-krvfAux qoN ibnF hI krYizt lYxf cfhuMdy hn dysI ilbrl

          kuJ ihMdU-iswK rPUjI pirvfrF dI kYnyzf afmd dIaF kuJ qsvIrF mIzIaf ivwc qyjLI nfl GuMm rhIaF hn. iehnF qsvIrF ivwc kuJ ilbrl mMqrI aqy sMqrI iehnF rPUjI pirvfrF nMU jI afieaF afKdy vyKy jf skdy hn. ies bfry sosLl mIzIaf `qy vI kfPLI crcf hY aqy ilbrl mMqrI - sMqrI muPqo muPqI ies df krYoizt lYx leI Bwjy iPrdy hn. kuJ lok smJdy hn ik kYnyzf srkfr aÌÊfinsqfn qoˆ iehnF nMU lY afeI hY. nf qF ieh rPUjI aÌÊfinsqfn qoˆ afey hn aqy nf jsitn trUzo dI kYnyzf srkfr iehnF nMU lY ky afeI hY.

          swc ieh hY ik ieh pirvfr Bfrq qoN afey hn ijwQy Auh keI sflF qoN rPUjIaF vjoN rih rhy sn. hF ieh aÌÊfinsqfn qoˆ jLrUr hn aqy bhuqy ‘mnmIq Buwlr PfAuNzysLn’ vloN bhuq Xqn krky pihlF Bfrq ilaFdy gey sn aqy iPr AuhnF nMU XU aYn E dI eyjMsI nfl rPUjI vjoN rijstr krvfieaf igaf sI. ‘mnmIq Buwlr PfAuNzysLn’ Bfrq ivwc AuhnF dI mdd vI krdI rhI aqy kYnyzf srkfr awgy dlIlF/apIlF vI krdI rhI qFik AuhnF nMU kYnyzf ivwc rPUjI vjoN sLrn dvfeI jf sky. XqnF dy bfvjUd kYnyzf srkfr ny AuhnF nMU rPUjI pRvfn nf kIqf. ‘mnmIq Buwlr PfAuNzysLn’ kol AuhnF nMU pRfeIvyt spFsrisLp `qy kYnyzf ilafAux vfsqy mihMgI aqy lMbI kfgjLI kfrvfeI rfhIN gujLrnf ipaf. iehnF pirvfrF dI igxqI isrP 65 hY ijhnF ivcoN kuJ pirvfr hI ajy kYnyzf puwjy hn. pr ilbrl mMqrIaF aqy sMqrIaF vfsqy qsvIrF iKcvfAux leI eyny hI kfPLI hn.

          rPUjI vjoN pRfeIvyt spFsrisLp pRvfn cVHn ivwc vI trUzo dI ilbrl dI sfrI trm hI puwg geI hY. svrgI mnmIq Buwlr ny iehnF lokF dI mdd df bIVf trUzo srkfr bnx qoN pihlF cuwikaf sI. ies srkfr ny iehnF lokF nMU qurq pRvfn qF kI krnf sI sgoN pRfeIvyt spFsrisLp `qy pRvfn krn vfsqy vI 3[5 sfl lgf idwqy hn aqy ajy Bfrq ivwc bYTy kuJ pirvfr hI afey hn. 18 iswK mMqrIaF aqy sMqrIaF nfloN ‘mnmIq Buwlr PfAuNzysLn’ vwD kfrgr sfbq hoeI hY. pRfeIvyt spFsrisLp vfsqy ilKqI ivwqI kimtmYNt aqy lMbf pyprvrk huMdf hY. ies dy Elt jsitn trUzo dI ilbrl srkfr lYbnfn aqy jfrzn qoN 25 hjLfr sIrIan rPUjI afpxy Krcy `qy jhfjL Byj Byj ky mhIny ku ivwc hI cuwk ilafeI sI. ieh sIrIan jo muslmfn aqy arb nsl dy hn afpxy gvFzI muslmfn aqy arb dysLF ivc bYTy sn ijwQy ‘Drm pRIvrqn jF mOq’ pRvfn krn df koeI irsk nhIN sI. ieh lVfeI dy mYdfn qoN vI bfhr sn. iehnF 25 hjLfr rPUjIaF ipwCoN hor 25 hjLfr dy krIb sIrIan pRfeIvyt spFsrisLp `qy Ptf Pt pRvfn kr ley gey sn. keI qF pihlF hI sIrIaf qoN bfhr 10-10 sflF qoN kuvYq ivwc arfm nfl kMm kr rhy sn.

          aPgfinsqfn ivwc ajy vI 1500 - 2000 dy krIb bhuq grIb ihMdU aqy iswK bcdy hn jo afey idn ‘Drm pRIvrqn jF mOq’ df sfhmxf kr rhy hn. pr lwK apIlF dy bfvjUd kYnyzf srkfr dy isr `qy ajy jUM nhIN srkI aqy aPgfinsqfn qoN ajy iswDf iek vI ihMdU-iswK srkfrI pwDr `qy rPUjI pRvfn nhIN kIqf igaf. ies mfmly ivwc ilbrl mMqrI aqy sMqrI KfmosL hn pr ijhnF kuJ pirvfrF nMU 3-4 sfl dI dOV Bwj ipwCoN ‘mnmIq Buwlr PfAuNzysLn’ afpxI grMtI `qy lY afeI hY AuhnF nfl qsvIrF iKcvfAux Bwjy iPrdy hn. Xfd rwKxf cfhIdf hY ik lokF dIaF awKF ivwc eynf Gwtf nhIN pfieaf jf skdf. krYizt lYxf hY qF aPgfinsqfn ivwc bcdy 1500 - 2000 dy krIb grIb ihMdU aqy iswK rPUjIaF nMU srkfrI pwDr `qy rPUjI vjoN pRvfn krvf ky ilafAux!  

 - blrfj idEl, Kbrnfmf #1016 mfrc 15-2019

 


Drm qF bdilaf jf skdY pr KUn nhIN!

          1947 ivwc Bfrq dI vMz ‘do nysLn iQAUrI’ dy aDfr `qy kIqI geI sI. musilm lIg aqy ies dy afgU muhMmd alI ijnfh df qrk sI ik Bfrq ivwc do kOmF (ihMdU aqy muslmfn) vwsdIaF hn. ikAuNik muslmfn Gwt igxqI ivwc hn ies vfsqy AuhnF nMU vwKrf dysL cfhIdf hY, nhIN qF Auh ihMdU bhu-igxqI dy gulfm ho jfxgy. kFgrs pfrtI jo Es smyN ajLfdI dI lihr dI agvfeI kr rhI sI, dy afgU ‘do nysLn iQAUrI’ ivwc ivsLvfs nhIN krdy sn. kimAuinstF pfrtI smyq hor vI bhuq sfry lok ‘do nysLn iQAUrI’ aqy dysL dI vMz dy iKlfPL sn. ‘do nysLn iQAUrI’ dy ivroD dy bfvjUd kFgrs afgU dysL dI vMz leI rfjLI ho gey pr vMz ipwCoN bcdy Bfrq nMU jmhUrI aqy sYkUlr rwKx leI bcnbwD rhy. dysL dI vMz kfrn mnuwKI ieiqhfs ivwc swB vwzI ‘ihAUimn mfeIgrysLn’ hoeI, kroVF df AujfVf hoieaf aqy lwKF lok kqlogfrq ivwc mfry gey. ajoky sYkUlr Bfrq ivwc 200 imlIan dy krIb muslmfn vwsdy hn aqy AuhnF nMU vwKry Drm kfrn kdy vI dysL Cwzx leI mjbUr nhIN hoxf ipaf. ies dy Elt Bfrq dy pUrbI sUibaF ivwc bMglfdysL qoN lwKF muslmfn (ihMdU vI) Bfrq af vwsy hn ijs kfrn keI sUibaF ivwc awj vI ‘ivdysLI’ smwisaf bxI hoeI hY. 1947 qoN ipwCoN ijnfh dy pfiksqfn qoN ihMdU, iswK, eIsfeI aqy hor Gwt igxqI iPrky vwzI pwDr `qy mfeIgryt krn leI mjbUr hoey hn aqy awj gYr mulmfnF dI igxqI bhuq ingUxI hI bcdI hY. POj df glbf, jgIrdfrI injfm, sLIaf qy suMnIaF dI afpsI KihbfjLI aqy dovF dI aihmdIaf mulmfnF pRqI nPrq vI pfik vfsqy vwzI smwisaf hY.

          Bfrq dI vMz bfry ilKI geI iewk aihm ikqfb ‘PrIzm aYt imz nfeIt’ muqfibk mhuMmd alI ijnfh sYkUlr Bfrq dy kfnsYpt `qy hwsdf sI aqy Bfrq ivwc vwzI muslm vsoN kfrn Aus ny pysLngoeI kIqI sI ik Bfrq ivcoN hr 25 sfl bfad iewk pfiksqfn bixaF krygf. pr ies dy Elt ijnfh df ‘iewk nysLn’ dy aDfr `qy kfiem kIqf igaf pfiksqfn 25 sfl bfad do tukVy ho igaf aqy ies df pUrbI ihwsf bMglf dysL bx igaf. ijnfh dI Drm dy aDfr `qy ‘iewk nysLn’ dI iQAUrI Pyhl ho geI. eIst pfiksqfn dy bMgflIaF ny ‘kiQq kOmI jLunfb AurdU dy aDfr AuWqy pMjfbIaF’ df glbf kbUlx qoN nFh kr idwqI. awj vI bcdf pfiksqfn sMsfr df iewko iewk ajyhf iKwqf hY ijs dI 60% abfdI pMjfbIaF dI hY pr pfik dI kOmI jLubfn AurdU hY. pfik ivwc isMDI, bloc aqy pTfx afpxIaF mF bolIaF nfl juVy hoey hn pr pfik pMjfbI afp mF bolI nfloN tuwty hoey hn jF qoVy gey hn qy horF AuWqy AurdU Tos rhy hn. bolI aqy swiBafcfr nMU Cwz ky pfiksqfn nMU Drm dy gUMd nfl ‘kOmIaq’ drsfieaf jf irhf hY.

          afm bolcfl ivwc hr iPrky nMU hI kOm afK ilaf jFdf hY ijvyN jwt kOm, kMbojL kOm aqy hor. eysy qrF Drm dy aDfr `qy ihMdU kOm, iswK kOm, muslm kOm, eIsfeI kOm afid. afm bolcfl ivwc drsfeIaF jFdIaF kiQq kOmF nMU agr vwKry vwKry rfj df hwk dy idwqf jfvy qF dunIaF dy keI dysL KwKVIaF ho jfxgy. awj kYnyzf, amrIkf, brqfnIaF, jrmnI, PrFs, astrylIaf, iewtlI afid bhuqy pwCmI dysLF ivwc ies iksm dIaF 50-50 qoN vwD kiQq kOmF vwsdIaF hn. kYnyzf dy ikbYWk sUby ivwc vwKvfdI lihr df aDfr vwKrI PrYNc pihcfx rhI hY ijs ivwc Drm df koeI rol nhIN hY. pwCmI dysLF ivwc BFq BFq dy lokF nMU bhu-siBafcfr (mltIklcrl) jF bhu-vfd (zfievrstI) df nfm idwqf jFdf hY.

          24 jnvrI nMU akflI dl mfn dI kYnyzf eIst brFc ny iek rfjsI kfnPrMs kIqI sI ijs ivwc pfik df jMmpl brqfnvI sLihrI zf: iekdqfr krfmq cImf muwK spIkr sI. zf: cImf ny iswKF nfl afpxf moh ijqfAux leI dwisaf ik Aus df pirvfr iksy vkq iswK qoN muslmfn bixaF sI. zf: cImf ny dwisaf ik Bfrq qoN krqfr isMG nfm df iek mihmfn AuhnF dy Gr afieaf krdf sI ijs nMU Auh qfieaf ikhf krdy sn. qfieaf KyqF ivwc jf ky iek drKq nMU PV ky roieaf krdf sI aqy Aus ny puwCx `qy cImf nMU (bcpn ivwc) dwisaf sI ieh drKq Aus dy bfp (krqfr isMG dy) df lgfieaf hoieaf sI. ies khfxI df incoV kwZidaF zf: krfmq cImf ny ikhf, “Drm qF bdilaf jf skdY pr KUn nhIN.” Bfv Aus dI iswKF nfl KUn dI sFJ hY. BfrqI, pfiksqfnI aqy bMglfdysLI muslmfnF dy pUrvj vI muslmfn bnx qoN pihlF BfrqI Drimk ivsLvfsF dy DfrnI sn ijhnF nMU hux ihMdU afiKaf jFdf hY. KUn dI sFJ qF dUr qwk jFdI hY aqy “Drm qF bdilaf jf skdY pr KUn nhIN” df PfrmUlf eyQy vI pUrI qrF lfgU huMdf hY qy keI rog (vKryvyN) dUr kr skdf hY.

-blrfj idEl, KLbrnfmf #1015, mfrc 08-2019

 


iensfPL aqy pfrdrsLI srkfr dy dfavy ryq dI kMD vFg izwgy

          kYnyzf dI sfbkf jsits mMqrI aqy atfrnI jnrl jozI ivlsn ryabolz dI sMsd dI jsits kmytI sfhmxy tYstfmnI nfl jsitn trUzo dy iensfPL aqy pfrdrsLI srkfr dyx dy dfavy ryq dI kMD vFg izwg gey hn. buwDvfr nMU jozI ivlsn ny sMsdI kmytI sfhmxy afpxI 30 imMt dI EpinMg stytmYNt smyq qkrIbn cfr GMty kYnyzf dI vwzI kMnstrksLn kMpnI aYsaYnsI-lfvfiln iKlfPL cwl rhy adflqI kys ivwc kMpnI dI mdd krn vfsqy pfey gey dbfa dI jfxkfrI idwqI. jozI ny dfavf kIqf ik ieh dbfa pRDfn mMqrI, ivwq mMqrI aqy pRDfn mMqrI dy dPLqr dy aflfH stfP vloN lgfqfr pfieaf jFdf irhf ijs ivwc aiswDy ZMg nfl DmkIaF vI idwqIaF jFdIaF rhIaF. ieh zrfmf qkrIbn cfr mhIny jfrI irhf ijs df mksd kMpnI nMU krImInl kys qoN bcfAuxf sI.

          kYnyzf ivwc rfjnIqk dbfa rihq ajLfd adflqI ZFcy dI kdr kIqI jFdI hY pr jozI ivlsn dy ibafn dwsdy hn ik adflqI kys ivwc rfjsI dKLl dyx vfsqy trUzo srkfr ny koeI ksr nhIN CwzI. ies kys ivwc zrYktr pbilk pRfsIikAUtr kYQiln rusl ny sqMbr 2018 ivwc PYslf kr ilaf sI ik aYsaYnsI-lfvfiln kMpnI nfl koeI ‘zIal’ nhIN bxfeI jfvygI aqy jozI muqfibk Aus df afpxf PYslf vI iehI sI qy ies bfry Aus ny srkfr nMU jfxU krvf idwqf sI. ieh spsLt kr dyx dy bfvjUd jozI nMU 10 Pon kflF krnIaF peIaF aqy ajyhIaF 10 mIitMgF ivwc Bfg lYxf ipaf ijhnF ivwc pRDfn mMqrI dy keI shfiek mjUd sn ijhnF dy jozI ivlsn ny bkfiedf nfm vI ley hn. ivwq mMqrI ibwl morno dy cIP afPL stfPL bYn icn aqy trUzo dy ipRMsIpl skwqr gYrI bwts dbaf pfAux vfilaF ivwc sLfml hn. bwts ny ipCly hPLqy asqIPf dy idwqf sI.

          jozI ivlsn ny ies kys ivwc rfjsI dKLl vfsqy iewko qrjL df lgfqfr pfieaf igaf dbfa dwisaf hY ijs ivwc sMBfvI nqIjy dy hvfly nfl aisDy rUp ivwc DmkIaF sLfml sn. jozI ny ieh ibafn ky gwl isry hI lgf idwqI ik sqMbr 2018 ivwc pRDfn mMqrI jsitn trUzo ny Aus nfl iewk mulfkq ivwc ikhf sI ik trUzo nMU vI ies kMpnI dy krImInl kys ivwc dosLI pfey jfx df iPkr hY ijs nfl ieh kMpnI PYzrl kMm dy Tyky lYx vfsqy bolI (ilKqI ibwz) dyx vfsqy 10 sflF vfsqy aXog ho jfvygI. ajyhy Tyky kMpnI dI afmdn df muwK sroq hn. jozI muqfibk pRDfn mMqrI ny dbfa pfAuNidaF ieh vI ikhf sI ik ikbYWk dI subfeI cox df smF hY aqy Auh (trUzo) Kud ikbYWk dy pYipnIE hlky qoN aYmpI hY. jozI ny ikhf ik ies nfl Aus nMu Jtkf lwgf sI aqy Aus ny pRDfn mMqrI dIaF awKF ivwc awKF pf ky svfl puwC ilaf sI ik kI Auh atfrnI jnrl vjoN jozI dy PYsly ivwc rfjnIqk dKLl dy rhy hn? ies dy juvfb ivwc trUzo ny ‘no no’ afKidaF ikhf sI sfnMU hwl (slUsLn) lwBx dI loV hY.

          gwl eyQy hI nhIN rukI 18 dsMbr 2018 nMU jozI dI cIPL afP atfPL jYsIkf ipRMs nMU trUzo dy ipRMsIpl skwqr gYrI bwts aqy cIP afPL stfPL kYtI tYlPorz ny qurq mIitMg leI swidaf aqy nsIaq idwqI ik eyQy koeI ajyhf hwl nhIN hY ijs ivwc rfjsI dKLLl nhIN huMdf. 19 dsMbr 2018 nMU pRIvI kONsl dy klrk vfrink ny jozI nMU Pon `qy nsIaq idwqI ik pRDfn mMqrI trUzo aYsaYnsI-lfvfiln kMpnI dy kys dy hwl (zIal duafrf) leI pUry “zItrmMz aYNz Prm” hn aqy pRDfn mMqrI ieh vI jfnxf cfhMdy hn ik ‘zIpIey rUt’ (zIal duafrf) kys df hwl ikAuN nhIN ho skdf? klrk ny ieh vI ikhf ik pRDfn mMqrI iksy nf iksy qrF (vMn vya aOr aYnadr) ies df hwl cfhuMdy hn aqy Auh mMqrI jUzI sqrwk krnf cfhuMdf hY.

          14 jnvrI 2019 nMU jsitn trUzo ny afpxI kYbint ivwc Pyrbdl kIqf ijs ivwc jozI ivlsn nMU atfrnI jnrl aqy jsits mMqrI qoN bdl ky vYnrnjL aPyarjL dI mMqrI bxf idwqf ijs nMU mIzIaf ny zImosLn dwisaf. jozI ny TIk ikhf hY ik Auh atfrnI jnrl vjoN afpxf kMm shI ZMg nfl kr rhI sI aqy ajLfd adflqI pRbMD dy sMivDfnk inXm `qy pihrf dy rhI sI. 12 PrvrI 2019 nMU jozI ivlsn ny trUzo dI kYbint qoN asqIPLf dy idwqf sI. hux pRDfn mMqrI kuJ vI kihx, ies mfmly ivwc trUzo dy bdlvyN ibafn srkfr dI pujIsLn hfsohIxI bxf cuwky hn. trUzo srkfr pfrdrsLI, aOrqF dI brfbrqf aqy kYnyzf dy afdIvfsIaF df siqkfr krn dy mfmly ivwc sMjIdf sfbq nhIN hoeI. aYnzIpI afgU jgmIq isMG vloN jMqk qPqIsL aqy kMsrvtv afgU aYNzrU sLIar vloN trUzo dy asqIPy dI mMg, dovyN ZukvIaF mMgF jfpdIaF hn.

- blrfj idEl, KLbrnfmf #1014, mfrc 01-2019


aYsaYnsI-lvfiln mfmlf

trUzo srkfr kr rhI hY prdf pfAux dI koisLsL

          bhucricq aYsaYnsI-lvfiln kMpnI dy mfmly ivwc jsitn trUzo dI ilbrl srkfr hr kImq `qy prdf pfAux dI koisLsL kr rhI hY. pr kuJ qfjLf prbilk srvyKx sfbq krdy hn ik trUzo srkfr nMU lokF dy kichrI ivwc vwzI kImq cukfAuxI pY rhI hY. srkfr dI lokRXIqf qyjLI nfl hyTF vwl izwg rhI hY aqy lokF df ivsLvfs tuwtdf jf irhf hY. jsitn trUzo df pfrdrsLI srkfr dyx df vfadf KoKlf ivKfeI dy irhf hY.

          hfAUs afP kfmnË dI jsits kmytI (ilbrl zfmInytz) ny ies mfmly dI suxvfeI sLurU kr idwqI hY. ipRvI kONsl dy klrk mfeIkl vrinwk ny hfAUs afPL kfnmjL dI jsits kmytI sfhmxy pysL hoky jo ibafn idwqf Aus ny swB nMU hYrfn kr idwqf hY. vrinwk ny ikhf hY dysL ivwc iewk dUjy dy ivroD df ajyhf mhOl isrijaf jf irhf hY ijs kfrn akqUbr dI PYzrl cox ivwc iksy dI jfn jf skdI hY. dysL dy tfp dy isvl srvYNt dI ies pysLngoeI df pqf nhIN kI aDfr hY? mfeIkl vrinwk ny mMqrI jUzI ivlsn `qy iksy dbfa qoN ienkfr vI kIqf hY aqy gwl gol kridaF mMinaF vI hY ik shI PYslf lYx vfsqy dbfa qF huMdf hI hY.

          sfbkf atfrnI jnrl qy jsits mMqrI jozI ivlsn ryabolz  ny vI jsits kmytI sfmhxy pysL hoxf hY pr Aus dI vfrI agly hPLqy dy sLurU ivwc afAux dI sMBfvnf hY. aYnzIpI aqy kMsrvtv ies mfmly dI jMqk jFc dI mMg kr rhy hn aqy dovF pfrtIaF vloN sMsd ivwc ilbrl srkfr `qy iqwKy hmly kIqy gey hn. ivroDI pfrtIaF df qrk hY ik dysL ivwc inaF pfilkf dI ajLfdI bhuq mhwqvpUrn hY aqy ies ivwc isafsI dKLl dI koeI qF nhIN hY. ivroDI iDr pwC rhI hY ik 17 sqMbr 2018 nMu mMqrI jozI ivlsn aqy pRDfn mMqrI ivckfr mIitMg ikvyN hoeI aqy muwdf kI sI? smiJaf jf irhf hY ik ies mIitMg ivwc aYsaYnsI-lvfiln kMpnI dy kys nMU rPLfdPf krvfAux leI dbfa pfieaf igaf sI.

          jd qoN ieh skYNzl pbilk hoieaf hY trUzo srkfr nvIaF guMJlF ivwc AulJdI jf rhI hY. sfbkf atfrnI jnrljozI ivlsn ryabolz ny ies bfry ajy qwk kuJ vI afKx qoN ienkfr kr idwqf hY aqy sfbkf jsits qoN ies bfry kfnUMnI slfh lY rhI hY. aKLbfr glob aYNz myl ky ieh skYNzl bryk kridaF iliKaf sI ik trUzo srkfr ny Prfz aqy kurwpsLn dy dosLF df sfhmxf kr rhI aYsaYnsI-lvfiln kMpnI nMU bcfAux vfsqy mOky dI atfrnI jnrl aqy jsits mMqrI jozI ivlsn `qy dbfa pfieaf sI. gwl nf bnx `qy jnvrI 2019 ivwc jozI ivlsn nMU zImot kr ky vYtrn mMqrflf idwqf igaf sI. pRDfn mMqrI ny jd ipCluy hPqy jozI ivlsn dy mMqrI mMzl ivwc hox nMU swB awCf hox dy sbUq vjoN pysL kIqf sI qF jozI ivlsn ny kuJ GMty bfad hI mMqrI mMzl qoN asqIPf dy idwqf sI. ies asqIPy nfl trUzo srkfr ihwl geI sI aqy pRDfn mMqrI iksy dbfa dI sUrq ‘cup rihx’ df dosL vI Aus isr hI mVH rhy sn.

          acfnk ies somvfr nMU pRDfn mMqrI jsitn trUzo dy ipRMsIpl skwqr gYrI bwts ny afpxy ahudy qoˆ asqIPf dy idwqf sI. ipRMsIpl skwqr aqy dosq vjoN gYrI bwts df ruqbf pRDfn mMqrI ipwCoN dUjy nMbr `qy sI aqy kYbint mMqrI vI Aus dy iesLfry dI AuzIk kiraf krdy sn. pRDfn mMqrI trUzo ies mfmly ivwc keI kuJ afK cuwky hn aqy kuJ vI gLlq hox qoN ienkfrI hn. svfl AuT rhy hn ik agr kuJ vI glq nhIN hoieaf qF iewk aihm mMqrI aqy trUzo dy ipRMsIpl skwqr gYrI bwts ny asqIPLy ikAuN idwqy hn? ivroDI iDr cfhuMdI hY ik gYrI bwts aqy pIaYmE dy hor aiDkfrI vI jsits kmytI awgy pysL hox pr srkfr ies nMu lgfqfr tfl rhI hY.

          mMglvfr nMU ies mfmly ny iek hor moV kwitaf jd sfbkf mMqrI jozI ivlsn ny trUzo kYbint nfl mulfkfq kIqI. pqf lwgf hY ik ieh mIitMg jozI ivlsn dI bynqI `qy hoeI aqy Aus nMU mulfkfq vfsqy do GMty AuzIk krnI peI. aMdr kI gwl hoeI ies bfry bfhr iksy nMU kuJ pqf nhIN hY pr jozI ivsln ny jo bfhr dwisaf Auh ieh hY ik jozI ivlsn aqy vI ilbrl kfks df mYNbr hY. ies ipwCoN Aus ny kfks mIitMg ivwc vI ihwsf ilaf aqy pRDfn mMqrI jsitn trUzo ny jozI ivlsn qoN ieh kihMidaF muafPLI vI mMgI ik ‘ilbrlF’ ny jozI `qy qnjLF kwsIaF sn aqy inwjI pwDr `qy burf Blf ikhf sI. Auh ikhVy ilbrl sn ies bfry Auh cuwp rhy.

          jozI ivlsn ryabolz df kihxf hY ik Auh afpxf pwK rwKx dI AuzIk kr rhI hY pr kfnMUnI bMdsLF dI pfbMd hY. ivroDI iDr jozI qoN klfieMt - silstr pRfrIvysI nMU htfAux dI mMg kr rhI hY. gYrI bwts dy asqIPy ipwCoN jozI ivlsn kJ nrm pY geI jfpdI hY aqy ivsLlysLk smJ rhy hn ik aMdrKfqy koeI smJOqf ho igaf hY. kuJ afKdy hn ik jozI ivlsn Kfiqr trUzo ny afpxy inwjI skwqr aqy dosq gYrI bwts dI kurbfnI dy idwqI hY.

          jozI ivlsn vloN acfnk mMqrI mMzl Cwz jfx nfl trUzo df aOrqF pRqI kiQq siqkfr aqy nyitv BfeIcfry vfsqy kiQq snyNh vI nklI sfbq hoieaf hY. jozI dy asqIPy ipwCoN qF pRDfn mMqrI trUzo Kud ieljLfm qrfsLI `qy Auqr afey sn.

-blrfj idEl

KLbrnfmf #1013, PrvrI 22-2019

 


trUzo `qy BfrU peI puglfs

jozI ivlsn ryabolz dy asqIPy qoN hYrfnI aqy inrfÈf ikAuN?

          14 jnvrI 2019 dy idn pRDfn mMqrI jsitn trUzo ny afpxy mMqrI mMzl ivwc kIqy Pyrbdl ivwc mMqrI jozI ivlsn ryabolz nMU atfrnI jnrl aqy jsits mMqrI qoN bdl ky vYntrnjL aPYarjL df mMqrflf dy idwqf sI. mIzIaf ivwc ies nMU ‘zImosLn’ dwisaf igaf sI pr trUzo ny ies qoN ienkfr kr idwqf sI. jozI ivlsn ryabolz ies bfry KfmosL rhI sI, sfLied Auh ies vfsqy ZukvF mOkf qlfsL rhI sI aqy Aus nMU jkIn sI ik ajyhf mOkf jLrUr afvygf. Auh jfxdI sI ik aYsaYnsI lfvfiln kMpnI iKlfP Prfz aqy iBRÈtfcfr df kys iksy idn hYWzlfeInF bxygf. jfpdf hY ik jozI ny bhuq TrMmy nfl ies mOky dI AuzIk kIqI aqy awj vI jd ieh mfmlf jMqk ho cuwkf hY qd vI jozI ivlsn hr kdm kfnMUn dy dfiery ivwc rih ky bhuq qswlI nfl AuTf rhI hY.

          dysL dI sfbkf atfrnI jnrl hox kfrn Auh srkfr dI pRmuwK kfnMUnI slfhkfr sI. aqy srkfr nfl Aus df srokfr ‘klfieMt soilstr’ kfnPIzYNsLl mirXfdf dy hyT afAuNdf hY. ivroDI iDr jozI nMU ies qoN Cot dyx dy hwk ivwc hY qFik jozI Kuwl ky aYsaYnsI-lfvfiln mfmly bfry bol sky pr trUzo srkfr Aus nMU ieh Cot nhIN dyxf cfhuMdI. Xfd rhy ipCly idnIN aKLbfr glob aYNz myl ny iliKaf sI ik trUzo srkfr vloN jozI ivlsn `qy aYsaYnsI-lfvfiln kMpnI df kys rPfdPLf krvfAux leI dbfa pfieaf sI pr jozI ny kys ivwc ajyhf dKl dyx qoN ienkfr kr idwqf sI. iswty vjoN pRDfn mMqrI ny Aus df mihkmf bdl idwqf sI.

          mfmlf jMqk huMdy sfr hI trUzo ny dfavf kIqf sI ik ajyhf kuJ vI nhIN vfpiraf pr jozI ivlsn ny ‘klfieMt soilstr’ mirXfdf df hvflf dy ky kuJ vI afKx qoN nFh kr idwqI sI. pRDfn mMqrI jsitn trUzo ny somvfr nMU ikhf sI ik jozI ivlsn df kYbint ivwc hoxf sfbq krdf hY ik kuJ vI gLlq nhIN hoieaf aqy jozI nfl trUzo dI gwlbfq vI hoeI hY. pr trUzo dy ies dfavy dy kuJ GMty bfad hI jozI ivlsn ny pRDfn mMqrI nMU afpxf asqIPLf Byj idwqf aqy 12 PrvrI idn mMglvfr svyry afpxI vYWbsfeIt `qy vI pf idwqf.

          jozI ivlsn ryabolz ny afpxy asqIPLy dy hyT jo dsqKq kIqy hn Auh ‘puglfs’ vjoN kIqy hn. Bfv afpxf nfm puglfs’ iliKaf hY jo jozI df bcpn df afdIvfsI nfm hY. ieh nfm Aus dI dfdI ny rwiKaf sI aqy ies df Bfv hY “svYmfx vfly lokF dy Gr jnmI bytI.” jozI dy asqIPy nfl trUzo nMU hwQF pYrF dI pY geI hY aqy pRDfn mMqrI ny ikhf hY ik Auh ies qoN hYrfn aqy inrfÈ hY. drasl pRDfn mMqrI hYrfn aqy inrfÈ nfloN pRysLn vwD hY ikAuNik trUzo `qy ‘puglfs’ BfrU pY geI hY.

          jozI ny afpxy asqIPLy dy Kq ivwc sfry knyzIan lokF (iksy rfjsI jF hor ivqkry qoN ibnF) Kfskr afpxy hlky vYnkUvr-grYnivwl dy lokF df DMnvfd kIqf hY. Aus ny mMqrfly dy aPsrF aqy stfPL df vI DMnvfd kIqf hY pr ikDry vI pRDfn mMqrI jsitn trUzo df DMnvfd nhIN kIqf. jnvrI ivwc jd Aus df mihkmf bdilaf igaf sI qd vI Aus ny afpxy  mihkmy nMU PyarvYWl Kq ivwc iliKaf sI, “Auh ies ivwc ivsLLvfs rwKdI hY ik jsits isstm iksy rfjsI dKLl dI idwK (sLwk jF pRsYpsLn) qoN vI mukq hoxf cfhIdf hY.” iehnF kuJ sLbdF ivwc Auh bhuq kuJ afK geI sI ijs nMU aKbfr glob aYNz myl dy imhnqI rportrF ny GoK pVqfl ky lokF dI kichrI qwk phuMcf idwqf aqy srkfr nMU vKLq pf idwqf hY.

          mFtrIal bysz vwzI kMztrksLn kMpnI aYsaYnsI lfvfiln Prfz aqy iBRÈtfcfr dy dosLF ivwc iGrI hoeI hY. ies kMpnI ny lIbIaf (qy kuJ hor dysLF ivwc vI) ivwc TyikaF vfsqy irsLvq idwqI sI. kYnyzf ivwc iewk hspqfl bxfAux dy mfmly ivwc vI bykYdgI dy dosL hn. hux ikbYWk dy pRisD aKLbfr ‘lf-pRYs’ ny iliKaf hY ik mFtrIal dy aihm ‘jYkrcy birj’ dI murMmq dy mfmly ivwc vI ieh kMpnI qPqIsL hyT hY aqy cfrj lwgx dI sMBfvnf bxI hoeI hY. ieh kMpnI ilbrl pfrtI dI vwzI smrQk rhI hY aqy keI vlL-ivMg pf ky ilbrl pfrtI nMU moty PMz idMdI rhI hY. mYklInjL mYgjLIn ny Kulfsf kIqf hY ik trUzo srkfr ny krImInl koz ivwc soD krky “zYPrz pRfsIikAUsLn aYgrImYNts” dI ivvsQf ies kMpnI vloN lfbI kIqy jfx kfrn kIqI sI. ieh soD sqMbr 2018 nMU lfgU hoeI sI aqy khfxI jF dosL ieh hn ik pRDfn mMqrI jF pIaYmE ny jozI `qy ies kMpnI dy ihwq ivwc Auprokq rsqf vrqx leI dbfa pfieaf sI.   

- blrfj idEl, KLbrnfmf #1012, PrvrI 15-2019

 


aYmpI rfj gryvfl dIaF musLklF `c aMgryjLI mIzIaf dI idlcspI

          22 nvMbr 2018 nMU ilbrl aYmpI rfj gryvfl ny afpxy Pysbuwk pyj `qy brYNptn eIst hlky qoN aYmpI vjoN asqIPLf dyx bfry ilK ky swB nMU hYrfn kr idwqf sI aqy ies dy kfrn inwjI qy mYzIkl dwsy sn. rfj gryvfl ny ieh vI ilK idwqf sI ik Aus ny ies bfry sMsd ivwc ilbrl cIP ivwp nMU jfxkfrI dy idwqI hY. pRDfn mMqrI trUzo ny rfj gryvfl dy ies PYsly nMU shI dwisaf sI aqy iPr ieh jfxkfrI jMqk hoeI sI ik rfj gryvfl nMU jUaf Kyzx df aml lwg igaf sI ijs nfl Auh iewk imlIan zflr qoN vwD dy krjLy hyT af igaf sI. keI idn rfj gryvfl ny afpxI asqIPf sIt qoN asqIPf nhIN sI idwqf aqy sMsd ivwc ilbrl srkfr golmol juvfb dy rhI sI. 8-9 idn bfad rfj gryvfl ny asqIPf nf dyx df aYlfn kr idwqf sI aqy ilbrl pfrtI ny Aus nMU kfks qoN bfhr kr idwqf sI. afm smiJaf jFdf hY ik ieh ilbrl srkfr nfl igwtimwt df iswtf sI ikAuNik trUzo srkfr brYNptn eIst hlky qoN ijLmnI cox tflxf cfhuMdI sI aqy agr rfj grvyl nvMbr ivwc asqIPLf dy idMdf qF ijLmnI cox krvfAux qoN ibnF hor koeI cfrf nhIN sI.

          aMgryjLI mIzIaf (muwKDfrf df mIzIaf) ivwc aYmpI rfj gryvfl dIaF musLklF aqy kfrnf bfry coKI rporitMg hoeI sI ijs ivwc mnI lFzirMg dy dosL vI lgfey gey sn ijs qoN gryvfl ny ienkfr kIqf sI. dsMbr dy awD ivwc ies bfry mIzIaf dI idlcspI KLqm ho geI sI aqy iswK BfeIcfry ivwc ‘pbilk surwiKaf rport’ ivwc ‘iswK KfilsqfnI awqvfdI’ dy ijLkr bfry crcf sLurU ho geI sI.

          afm lok ies gwloN hYrfn ho rhy sn ik ilbrl pfrtI ny akqUbr 2019 dIaF afm coxF vfsqy ies hlky qoN nfmInysLn ikAuN nhIN KohlI? acfnk hI jnvrI 25-2019 nMU rfj gryvfl vwloN afpxI Pysbuwk `qy brYNptn eIst qoN ajLfd aYmpI vjoN bxy rihx df sunyhF pfieaf igaf. ieh sLfied sbwb hI sI ik aYmpI rfj gryvfl dIaF musklF `c aMgryjLI mIzIaf dI idlcspI iPr acfnk vD geI aqy muKDfrf dy mIzIaf ivwc rfj gryvfl bfry AuproQlI keI rportF pRkfsLq hoeIaF pr pMjfbI mIzIaf ies bfry ajy qwk KfmosL hI irhf hY.

          30 jnvrI nMU nYsLnl post dy nfmvr rportr tfm blYkivwl df rfj gryvfl bfry afrtIkl aKLbfr dI vYWbsfeIt `qy pRkfsLq hoieaf jo agly idn ipRMt ivwc Cfieaf hoieaf. tfm blYkivwl ny ies rport ivwc ilbrl aYmpI vjoN rfj gryvfl vloN 6 aprYl 2018 nMU aXoijq kIqy gey mYgf PMz ryjL iznr nMU mwudf bxf ky keI svfl AuTfey. ijhnF ivwc hYrfnI pRgt kIqI geI ik iewk aYmpI ny ikvyN $500 pRqI ivakqI dy ihsfb nfl 1200 dI igxqI df vwzf iznr kr ilaf. ies nfl iekwTI hoeI vwzI rkm ikwQy geI? eyny vwzy iznr dI kI loV sI aqy jo aksr pRDfn mMqrI aqy vwzy mMqrI vI nhIN kr skdy Auh iewk aYmpI ikvyN kr igaf? lyKk ny ieqrfjL kIqf ik ilbrl ies PMz-ryjL bfry jfxkfrI ikAuN nhIN dy rhy?

          pihlI PrvrI nMU roibn ErbYk nfm dI rportr ny eysy mudy nMU hor AuBrdy hoey iliKaf ik ‘agr awKF aqy kMn bMd kr leIey qF rfj gryvfl bfry kuJ vI gLLlq (sLYzI) nhIN hY.’ Aus ny tfm blYkivwl dI ilKq df hvflf dy ky ‘6 lwKy iznr’ bfry svfl AuTfey aqy ieh ilKq sIbIsI dI vYbsfeIt `qy pRkfsLq hoeI. Auprokq ilKqF bfry lokF dy kimMt bhuq qnjLBrpUr sn ijhnF ivwc trUzo srkfr vI insLny `qy rwKI geI.

          pihlI PrvrI nMU hI pRisD pwqrkfr rYks mrPLI ny nYsLnl post ivwc rfj gryvfl bfry iewk iqwKf lyK ilK miraf. sLbdF dy zMg mfrn ivwc rYksI mrPI df koeI sfnI nhIN hY aqy Auh ies kMm vfsqy bhuq gUhVI aMgryjLI vrqdf hY. jUey df Jwtpwt imlIan zflr df krjLf lfh dyx aqy 1200 ivakqIaF vfly PMzryjL df hvflf dy ky rYks mrPLI ny ilbrlF nMU slfh idwqI sI ik rfj gryvfl qF KjLfnf mMqrI bxfey jfx dy kfbl hY ikAuNik Auh krjLf Auqfrn aqy PMzryjL krnf jfxdf hY.

          pihlI PrvrI nMU rfj gryvfl ny iehnF svflF dy juvfb tvItF rfhIN idMidaF afiKaf ik Auh sKLq imhnq krdf hY aqy vDIaf afrgynfeIjLr hY ijs kfrn vwzf PMzryjL kr sikaf hY. cfr PrvrI nMU nYsLnl post dy tfm blYkivwl ny iPr afrtIkl iliKaf ijs ivwc rfj gryvfl dI tvIt aqy ilbrl rfeIizMg dy pRDfn dy hvfly nfl ikhf ik 1200 ivcoN krIb awDy ku lokF ny hI $500 pRqI ivakqI idwqf sI, bfkI muPq mihmfn sn. aqy ZfeI lwK rfeIzMg asosIeysLn kol pey hn. eysy idn torFto stfr dy aYzItorIal borz ny iewk aihm ilKq ivwc ikhf ik rfj gryvfl aqy ilbrlF nMU sMjIdf juvfb dyx dI loV hY qy swB TIk nhIN hY. muwKDfrf df mIzIaf ieh nhIN jfxdf ik pMjfbI BfeIcfry ivwc vIjLf aqy ieMmIgrysLn mfmly ikMnI aihmIaq rwKdy hn. dysI ilbrl kfks ivwc rfj gryvfl ies mfmly ivwc aihm rol adf krdf irhf hY jo lokF dI iKwc df kfrk sI aqy ies kfrn kuJ ‘aMdrUnI iKcoqfx’ vI cldI rhI hY. jfpdf hY ik ieMmIgrysLn mMqrI aihmd husyn qF KfnfpUrI qoN vwD kuJ nhIN hY, qfrF iKcx vfly ‘hYvIvyt’ qF hor hn. ‘hfQI dy dMd Kfx nMU hor aqy ivKfAux nMU hor’ df pMjfbI aKfx ies srkfr `qy pUrf iPwt bYTdf hY.

          awj pMjfbI BfeIcfry ivwc axigxq ajyhy vwzy ibjLnYsmYn hn jo Krcf krn qoN iblkul nhIN GbrfAuNdy aqy rfjnIqI ivwc cMgf dbdbf rwKdy hn. iehnF ivcoN drjun ku jd cfhux rlky pRDfn mMqrI dy pwDr df 1200-1500 bMdy df vwzf PMzryjL aXoijq kr dyx.

          -blrfj idEl, KLbrnfmf #1011, PrvrI 08-2019

 


lIgl ieMmIgrysLn dy mUMh `qy trUzo srkfr dI cupyV!

          28 jnvrI nMU kYnyzf dI ilbrl srkfr dy ieMmIgrysLn ivBfg ny mfipaF dy grYNz mfipaF nMU spFsr krn dy nfm `qy iewk vwzf zrfmf kIqf hY. kYnyzf df ieMmIgrysLn mMqrI ies nMU bhuq kfmXfb dws irhf hY aqy ijhnF dI vfrI nhIN afeI AuhnF nMU agly sfl qwk AuzIkx dI slfh dy irhf hY. ilbrl mMqrI aqy aYmpI lokF nMU 28 jnvrI vfsqy iqafr rihx dIaF azvFs slfhF dy rhy sn. keIaF ny qF awzIaF cwuk cuwk ky KbrF lvfeIaF sn ik trUzo dI ‘ieMmIgrMt-ipafrI’ srkfr ny mfipaF dIaF arjLIaF lYx dI igxqI vI vDf idwqI hY. mfipaF nMU spFsr krn dy cfhvfn aplfeI krn vfsqy vwzI iqafrI krI bYTy sn. keIaF ny qF vkIl jF ieMmIgrysLn kMsltYNt vI hfier kIqy hoey sn. keI kMsltYNt vI mIzIaf rfhIN trUzo srkfr dIaF isPLqF krdy nhIN Qwkdy ikAuNik Auh ies srkfr dI iKlrI hoeI ieMmIgrysLn nIqI kfrn coKI kmfeI kr rhy hn.

          jd 28 jnvrI nMU mfipaF aqy grYNz mfipaF nMU spFsr krn vfsqy muZlI aYplIkysLn (ientYsLn tU spFsr) Brn vfsqy srkfrI vYb sfeIt KuwlI qF dysL ivdysL ivwc iewk lwK dy krIb lokF ny muZlI aYplIkysLn Brn dy Xqn kIqy jF vkIlF, shfiekF aqy kMsltYNt qoN krvfey. sIbIsI ny ieMmIgrysLn kYnyzf dI tvIt df hvflf dy ky iliKaf hY ik 11 imMtF ivwc aYplIkysLnF df 27,000 df kotf pUrf ho igaf aqy horF nMUM aYksYWs qoN qurq ienkfr ho igaf. ijhnF lokF ny Kuwd ayplIkysLn Brn dI koisLsL kIqI hY Auh dwsdy hn ik ies vfsqy isrPL 7 imMt df smF hI imilaf. kuJ horF df dfavf hI ik smF 4[5 qoN 5 imMt df hI sI.

          agr 11 imMt nMU hI shI mMn ilaf jfvy qF vI svfl bxdf hY ik kI ieh shI hY? kI ies nMU iensfPL psMd nIqI ikhf skdf hY? kI ieh lokF dI tfeIipMg spIz, kMipAUtr aqy aMgryjLI dI muhfrq df tYst sI? aglIaF coxF hox nMU 9 mhIny qoN Gwt df smF bicaf hY aqy ieh srkfr ipCly iqMn qoN vwD sflF ivwc mfipaF dI spFsrisLp dI ZukvIN ivDI nhIN apxf skI. hr sfl nvF swp kwZx qur pYNdI rhI hY ieh srkfr. lokF nfl Bwdf mjLfk kr ky trUzo srkfr ny lIgl ieMmIgrysLn dy mUMh `qy  krfrI cupyV mfrI hY. ies nfl iehI sunyhF jFdf hY ik lIgl ivDI apnfAux vfly Gfty ivwc jfxgy aqy JUT bolx qy gYr kfnMUnI qrIky apnfAux vfilaF nMU Kuwly gwPLy imlxgy.

          amrIkf qoN gYr kfnMUnI ZMg nfl bfrzr twp ky 40 hjLfr qoN vwD lok af cuwky hn aqy trUzo srkfr ajy vI ‘vYlkm’ df sfeIn PVI KloqI hY. lokF dy tYks df keI iblIan zflr iehnF gYr kfnMUnIaF `qy rohiVaf jf irhf hY. iehnF vfsqy koeI sLrq nhIN hY, koeI kotf nhIN hY aqy koeI bMdsL nhIN hY. kYnyzf vVHidaF df svfgq kIqf jFdf hY, rihx df pRbMD kIqf jFdf hY aqy vYlPyar dy cYWkF df islislf sLurU ho jFdf hY. keI sLYqfn vYlPyar vI lYNdy hn aqy kYsL `qy kMm vI krdy hn.

          jfalI afeIilts, jfalI kflj/skUl aqy pVHn dI iewCf qoN ibnF hI lwKF vIjLy jfrI kIqy jf rhy hn. ipwCy ipwCy mfipaF nMU mltIpl vIjLy idwqy jf rhy hn jo kYnyzf af ky kYsL `qy kMm krdy hn. subfeI nOmInI pRogrfm hyT jfb afPr dy nfm `qy keI lok bhuq motI kmfeI kr rhy hn. supr vIjLf `qy afey mfipaF vfsqy kYnyzf afky pIafr dI arjLI dyx dI Kuwl hY pr agr AuhnF nMU jfiejL ZMg nfl spFsr krky kYnyzf ilafAuxf hovy qF 28 jnvrI vfly zrfmy df sfhmxf krnf pYNdf hY. kI srkfr cfhuMdI hY ik lok supr vIjLf `qy mfipaF nMU ilaf ky kYsL `qy kMm krvfAux aqy nfl hI pIafr vfsqy aplfeI kr dyx? kI ies nfl mfipaF aqy grYNz mfipaF dI kfnMUnI spFsrisLp dI ivDI df koeI mqlb rih jFdf hY?

          ieh gwl smJ afAuNdI hY ik kYnyzf bjLurgF nMU vwzI pwDr `qy ieMmIgrysLn nhIN dy skdf ikAuNik ies nfl kYnyzf dy lokF `qy Bfr vDdf hY. bjLurgF dI ishq sMBfl `qy vwzf Krcf afAuNdf hY ijs kfrn mfipaF dI ieMmIgrysLn `qy iek iksm df kotf hY. ilbrlF ny ies nMU vDfAux df zrfmf kIqf hY jdik asl ivwc arjLIaF lYx dI igxqI ivwc kuJ vfDf kIqf igaf hY pr ieMmIgrysLn ikMinaF ku nMU imlygI ieh iewk vwzf svfl hY. ies dy nfl hI jo ivDI apxfeI geI hY Auh KfmIaF dy nfl nfl ivqkry BrpUr vI hY. ijs ivakqI kol kMipAUtr aqy tfeIipMg dI pUrI nflj nhIN hY, Aus vfsqy pihlF hI nFh hY.

          gwl bjLUrgF dI ieMmIgrysLn `qy koty dI kr rhy sF. kI ilbrl srkfr ieh nhIN jfxdI ik jo ieMmIgrMt vwK vwK kYtfgrIaF hyT bhuq vwzI igxqI ivwc ‘awKF bMd kr ky’ pRvfn kIqy jf rhy hn Auh pwky ho ky afpxy mfipaF nMU spFsr krny cfhuMxgy? kI sIrIaf qoN ley gey 50 hjLfr rPUjI ajyhf nhIN krngy? kI amrIkf qoN bfrzr twp ky afey 40 hjLfr gYr kfnMUnI pwky ho ky ajyhf nhIN krngy? kI stUzYNt vjoN af ky pwky ho rhy lok ajyhf nhIN krny? kI ivafh krvf ky pwky hox vfly afpxy mfipaF nMU spFsr nhIN krngy. kI amrIkf qoN bfrzr twp ky afAux vfly sfry gYr kfnMUnI lok nOjvfn hn jF AuhnF ivwc bjLurg vI hn?

          vwK vwK kYtfgrIaF ivwc hr sfl pRvfn kIqy jf rhy lwKF ieMmIgrMtF jF pRspYkitv ieMmIgrMtF dy afr-pirvfr vI hn ijhnF ivwc mfpy vI afAuNdy hn. iksy nf iksy idn pIafr aqy sLihrIaq lYx vfilaF ny mfipaF nMU spFsr krnf huMdf hY. ies vfsqy mfipaF dI spfsrisLp `qy BfvyN ZukvF kotf lgf idwqf jfvy pr ies nMU srl aqy iensfPL psMd bxfieaf jfxf cfhIdf hY. kI mfipaF dI spFrisLp vfsqy lgfqfr arjLIaF nhIN leIaF jf skdIaF? AuhnF nMU lfeIn ivwc lgf ky pRfsYWs BfvyN koty aDIn hI kIqf jfvy ijs nfl “Pst km Pst srv” ho jfvy. lokF nMU pqf hovy ik AuhnF nMU keI sfl AuzIk krnI pYxI hY. jF kI kfnMUn ivwc soD kr ky mfipaF dI spFsrisLp leI sLihrI hoxf lfjLmI nhIN krfr idwqf jf skdf jF Gwto Gwt 5-7 sfl pIafr hox dI sLrq nhIN lgfeI jf skdI?

-blrfj idEl, KLbrnfmf #1010, PrvrI 01-2019

 


kYNsr dy ielfj leI iemIAUnoQrYpI!

afm lokF qoN ikqy Ehlf qF nhIN rwiKaf jf irhf?

          kYNsr dI nfmurfd bImfrI df nfm suxidaF hI mrIjL dI awDI jfn inkl jFdI hY aqy mOq njLdIk mMzlfAuNdI mihsUs huMdI hY. afspfs afey idn kYNsr dy zfiegnojL ho rhy kysF aqy mOqF kfrn kuJ hOsly vfly hI ies df tfkrf krn dI ihMmq krdy hn. ielfj pRnflI aqy ies rog nMU isLksLq dyx dy aMkVy vI ajy DIrj dyx vfly nhIN hn. mYzIkl pRoPYsLn df mMnxf hY ik ies rog df jldI pqf lwg jfvy qF jfn bcx dI sMBfvnf vwD huMdI hY. kuJ iksmF dI kYNsr Gwt aqy kuJ iksmF dI vwD Gfiqk huMdI hY.

          knyzIan kYNsr sosfietI dI vYWbsfeIt AuWqy pfeI geI jfxkfrI aqy kuJ KojI mIzIaf rportF dwsdIaF hn ik kYnyzf dy 50% lokF nMU afpxI Aumr ivwc iksy nf iksy smyN kYNsr df sfhmxf krnf pvygf aqy 25% dI mOq kfrn kYNsr rog hI bxygf. ies nMU asfnI nfl smJxf hovy qF ikhf jf skdf hY ik hr 4 ivwcoN 2 ivakqIaF nMU kYNsr rog hox df KdsLf hY aqy hr 4 ivcoN 1 dI mOq ies rog kfrn hI hovygI. agr ies nMU afpxy afpxy pirvfr `qy lfgU krky vyKIey qF qsvIr bhuq iBafnk jfpdI hY.

          knyzIan kYNsr sosfietI dI vYWbsfeIt muqfibk sfl 2017 ivwc 103,100 mrdF nMU kYNsr rog zfiegnojL hoieaf Bfv rog hox df pqf lwgf aqy 42,600 mrdF dI ies rog nfl mOq hoeI. eysy qrF sfl 2017 ivwc 103,200 aOrqF nMU kYNsr rog zfiegnojL hoieaf aqy 38,200 aOrqF dI ies nfl mOq hoeI. hr rojL kYnyzf ivwc 565 nvyN kYNsr mrIjL zfiegnojL ho rhy hn aqy hr rojL ies nfl 221 knyzIan mr rhy hn.

          kYnyzf ivwc mOq df swB qoN vwzf kfrn kYNsr rog bx igaf hY aqy idwl dIaF bImfrIaF nMU vI ipwCy Cwz cuwkf hY. sfl 2012 dy aMkVy dwsdy hn ik kYnyzf ivwc idl dIaF bImfrIaF nfl 19[7% mOqF hoeIaF sn jdik kYNsr nfl 30[2% mOqF hoeIaF sn. zfiebItIjL (sLkr rog) jo bhuq pYr psfr cuwkf hY, nfl isrPL 2[8% mOqF hoeIaF sn. ieh aMkVy kYNsr dI iBafnkqf spsLt qOr `qy ibafn krdy hn. ajy qwk afs dI ieko ikrn ivKfeI idMdI hY aqy Auh hY ‘srvfeIvl ryt’ Bfv bc jfx dI dr ivwc vfDf hoieaf hY.  ijs df kfrn ‘arlI-zItYksLn’ (jldI pqf lwg jfxf) aqy ielfj pRnflI df kuJ vDIaf ho jfxf hY.

          rportF muqfibk sport syvfvF ivwc bhuq kmI mihsUs kIqI jf rhI hY. pMjfbI BfeIcfry ivwc qF ieh kmI hor vI ijLafdf hY ikAuNik BfsLf dy bMDn kfrn kuJ lok muwKDfrf qwk sImq phuMc rwKdy hn. agr koeI kYNsr rog nfl zfiegnojL ho jFdf hY qF ies nMU mOq qwk smfj qoN CfpfAux dI koisLsL kIqI jFdI hY. ajyhf byvsI ivwc kIqf jFdf hY ikAuNik smfj ies bfry Kuwl ky gwl krn nMU iqafr nhIN hY. pIVHq pirvfr cuwp cupIqy ies rog dI mfr shfrdy hn ikAuNik pMjfbI BfeIcfry ivwc sport syvfvF dI axhoNd hY. hr pirvfr nMU ies dy tfkry vfsqy dubfrf ‘phIaf Kojxf’ (Bfv rIienvYNt df vIal) pYNdf hY. iewk dUjy dy qjrby qoN iswKx vfsqy kfrgr sport syvfvF dI loV hY aqy ieh kMm srkfrF `qy nhIN Cwizaf jf skdf. iswK BfeIcfry `qy hfvI ho cuwkf vrg ijs dy kbjLy ivwc bhuqy Dfrimk adfry hn, Auh gwlINbfqIN Kfilsqfn bnfAux vfly pfsy lwgf hoieaf hY aqy ies bhfny afpxy bwicaF nMU isafsq, aPsrsLfhI qy vpfr ivwc sQfipq krn vfsqy horF nMU buwDU bxf irhf hY. hflq ieh bx geI hY ik iswK BfeIcfry ivwc bhuq sfry Dfrimk, XUQ, stUzYNt, sports aqy smfj syvI adfry vI kuJ Kfs lokF dy rfjsI mnorQF dI pUrqI df sfDn hI bxy hoey hn.

          ijwQoN qwk kYNsr dy ielfj df svfl hY, ies vfsqy coKI Koj ho rhI hY pr ajy qwk koeI vwzI kfmXfmI nhIN iml skI. kYNsr dy ielfj vfsqy muwK rUp ivwc kImoQrYpI aqy ryzIeysLn ivDI dI vrqoN ho rhI hY aqy ieh krIb 4-5 dhfky purxIaF ivDIaF hn. iehnF ivwc suDfr jLrUr hoey hn aqy kYNsr dI iksm muqfibk ‘Poksz’ (insLfnf ivMnx vflI) qrkIb vI eIjfd hoeI hY. keI vfr kYNsr pIVHq aMg aprysLn kr ky kwZ idwqf jFdf hY aqy afs kIqI jFdI hY ik kYNsr hor awgy nf PYly. keI kysF ivwc pUrI sPLlqf iml jFdI hY aqy keI hor kysF ivwc smF pf ky kYNsr iPr jfg AuTdI hY. pr ajy koeI hor nvF ielfj ‘jMqk’ pwDr `qy ivksq nhIN hoieaf jo aprysLn, kImoQrYpI aqy ryzIeysLn qoN vwD kfmXfb hovy. jMqk pwDr qoN Bfv ajyhf ielfj hY jo afm lokF vfsqy vI agr iPwt bYTdf hovy qF rutIn ivwc hI AuplBd hovy. awj kwl sosLl mIzIaf `qy kYNsr dy ielfj vfsqy bhuq iksm df krYp pVHn aqy vyKx nMU iml irhf hY jo Aukf hI jkInXog nhIN hY.

          kImoQrYpI aqy ryzIeysLn dy sfeIz-aPYkt (bury asr) bhuq mfrU hn aqy qkVf ivakqI hI iehnF dI mfr Jwl skdf hY. ieh ivDIaF mrIjL dI jfn kwZ lYNdIaF hn. keI vfr mrIjL bImfrI dI QF ‘ielfj dI mfr’ nfl hI mr jFdf hY. aqy keI vfr kImoQrYpI aqy ryzIeysLn nfl qbfh ho cuwkI srIr dI bcfa pRnflI (ieimAUn isstm) kfrn hor rog kmjLor srIr `qy hfvI ho ky jIvn df aMq kr idMdy hn.

          keI vfr pVHn sunx nMU imldf hY kuJ nfmvr lokF nMU kYNsr dy rog qoN bcf ilaf jFdf hY. ieh vI crcf huMdI hY ik sMsfr dIaF vwzIaF zrwg kMpnIaF kYNsr df qoV ivksq hI nhIN hox dyxf cfhuMdIaF ikAuNik ies rog dy pRcwlx ielfj nfl Auh mflomfl ho rhIaF hn. ikhf jFdf hY ik kYnyzf ivwc iewk kImoQrYpI trItmYNt qoN zrwg kMpnIaF pMj hjLfr zflr bxfAuNdIaF hn. sMBv hY ik kfrporyt lflc kYNsr df qoV lwBx ivwc aiVwkf bxdf hovy pr dfavy nfl kuJ nhIN ikhf jf skdf.

          kYNsr dy ielfj bfry GoKvIN njLr mfrIey qF pqf lgdf hY ik iemIAUnoQrYpI nfm dI ivDI vI kfmXfbI nfl vrqI jf rhI hY pr ieh sIlYktz (coxvyN) kysF qwk hI sImq hY. ies dy asl kfrn qF mYzIkl pRoPYsLn dy kYNsr mfhr hI jfxdy hoxgy. ies ivDI nMU bfieElOjIkl QrYpIjL aqy iemIAUnolOjI trItmYNt dy nfm nfl vI jfixaF jFdf hY. ies dy keI rUp dwsy jFdy hn pr muwK qOr `qy ies ivDI nfl mrIjL dy aimAUn isstm nMU qkVf kIqf jFdf hY. lYb ivwc mrIjL dy ‘tI-sYWl’ Augfey jFdy hn aqy iPr kYNsr nfl lVn vsqy ienjYkt kIqy jFdy hn. kImoQrYpI aqy ryzIeysLn dy mukfbly ies dy ‘sfeIz-aPYkt’ (bury asr) bhuq Gwt qy mfmUlI iksm dy hn. keI iksm dy kYNsr rogF vfsqy ieh bhuq kfmXfb dwsI jFdI hY. keI vfr ies nMU “Poksz kImoQrYpI aqy ryzIeysLn” dy nfl vI vriqaf jFdf hY.

          pRkfsLq rportF dwsdIaF hn ik sfl 2011 ivwc mYrI alIjLfbYWQ ivlIamjL nfm dI iewk aOrq styj cfr dy mYlfnomf kYNsr qoN pIVHq sI aqy iemIAUnoQrYpI nfl ies qoN mukq hoeI sI. mYrI awj qwk ishqXfb dwsI jFdI hY. afs kIqI jfxI cfhIdI hY ik sfl 2011 qoN hux qwk qF ies ivDI ivwc ho vI suDfr ho cuwkf hovygf.

          lyKk dy afr-pirvfr aqy njLdIkI dosqF ivwc kYNsr nfl hoeIaF bhuq sfrIaF mOqF kfrn ies rog dy ielfj bfry pVHnf iewk afdq bx geI hY. jfxkfrF ivwc ajy qwk iek pirvfr vI nhIN imilaf ijs nMU mYzIkl pRoPYsLn ny kdy ‘iemIAUnoQrYpI’ nMU bdlvyN ielfj vjoN pysL kIqf hovy jF dwisaf qwk hovy. ies nfl mn ivc sLMky pYdf huMdy hn ik afm lokF qoN ikqy Ehlf qF nhIN rwiKaf jf irhf? ies ilKq df mMqv BfeIcfry ivwc jfgrqI pYdf krnf hY qFik pIVHq pirvfr mYzIkl pRoPYsLn qoN afpxy ipafiraF dy ielfj vfsqy ies ivDI dI sMBfvnf bfry svfl krn dI jLurrq krn. aqy pMjfbI BfeIcfry ivwc ies idno idn iBafnk huMdy jf rhy rog dy tfkry vfsqy koeI smfj syvI sport gruwp kfiem kIqf jf sky.

-blrfj idEl, KLbrnfmf #1009, jnvrI 25-2019

 

 


sOVI GwtigxqI isafsq aqy knyzIan kdrF kImqF df zrfmf!

          kYnyzf ivwc kiQq Gwt igxqI isafsq (mnOrtI pflyitks) kOVI vyl vFg vD rhI hY aqy ies df jlbf sfrIaF isafsI pfrtIaF ivwc vyiKaf jf skdf hY. ieh PYzrl aqy subfeI isafsq qwk sImq nhIN hY sgoN isivk isafsq ivwc vI pYr psfr cuwkI hY. ijs nMU vI, jd vI Gwt igxqI isafsq iPwt bYTdI hY, Auh rwJ ky Kyzdf hY. ijs nMU ies nfl koeI nuksfn hox dI sMBfvnf huMdI hY, Auh rOlf pf idMdf hY aqy knyzIan kdrF kImqF dI duhfeI dyx lwg jFdf hY.

          pRDfn mMqrI trUzo vloN lMbI AuzIk ipwCoN brnbI sfAUQ hlky smyq iqMn ijLmnI coxF 25 PrvrI nMU krvfAux df aYlfn 9 jnvrI nMU kIqf igaf sI. iehnF iqMnF ivcoN swB qoN vwD cricq brnfbI sfAUQ hlkf hY ikAuNik aYnzIpI afgU jgmIq isMG ies hlky qoN afpxI iksmq ajmf irhf hY aqy Aus dI ijwq - hfr df asr kYnyzf dIaF akqUbr ivwc hox vflIaF afm coxF `qy pYx vflf hY. mfhrF dI rfey hY ik pRDfn mMqrI jsitn trUzo ny ijLmnI coxF nMU lMbf smF ies vfsqy tfilaf hY qFik afm coxF df vkq nyVy af jfvy. ies nfl iewk pfsy jgmIq isMG nMU sMsd qoN dUr rwiKaf jf skdf hY, ikAuNik Auh cuxy jfx qwk sMsd ivwc bYT nhIN skdf. dUjy pfsy aYnzIpI nMU ies hflq ivwc Psf dyxf ijs hflq ivwc agr jgmIq hfr jfvy qF Aus nMU afgU vjoN bdlx jogf smF nf bcy. trUzo vfsqy jgmIq isMG nMU aYnzIpI df afgU rwKxf lfBdfiek hY aqy ies vfsqy agr jgmIq isMG brnfbI sfAUQ hlky dI ijLmnI cox ijwq vI jfvy qF trUzo ilbrlF dy iPwt bYTdf hY. kmjLor aYnzIpI df ilbrlF nMU coKf lfB hY. jgmIq isMG dI sdfrq hyT aYnzIpI PMzryijLMg ivwc pCV geI hY aqy bhuq sfry isitMg aYmpI aglIaF afm coxF ivwc lVn qoN qobf kr gey hn.

          brnfbeI sfAUQ hlky qoN jgmIq isMG iKlfPL KVI ilbrl AumIdvfr ny 16 jnvrI nMU acfnk AumIdvfrI Cwzx df aYlfn kr idwqf aqy jgmIq isMG qoN muafPLI vI mMg leI. kfrn? dwisaf igaf ik ilbrl AumIdvfr kYrn vFg ny cInI BfsLf dI ‘vI-cYt’ `qy post pf ky brnfbI dy cIny BfeIcfry nMU apIl kIqI sI ik Auh kYrn vFg nMU votF pfAux ikAuNik Auh cInI ipCokV dI hY aqy Aus df ivroDI jgmIq isMG BfrqI ipCokV df hY. kYrn ny awgy ieh vI iliKaf sI ik agr Aus nMU 16,000 votF iml jFdIaF hn qF Auh ijwq jfvygI aqy ies hlky (brnfbI sfAUQ) ivwc cInI ipCokV dy lokF dI bhu-igxqI hY. jd ieh post muwKDfrf dy mIzIaf qwk awpV geI qF kYrn vFg ny afpxI glqI mMnidaF asqIPf dy idwqf aqy ikhf ik Auh nhIN cfhuMdI ik Aus dI ies post kfrn pRDfn mMqrI trUzo qy ilbrl pfrtI nMU af rhIaF afm coxF ivwc koeI kfx lwgy. ilbrl pfrtI ny AumIdvfr vjoN kYrn df asqIPf qurq pRvfn kr ilaf.

          kuJ lok ies nMU jgmIq isMG dI iksmq afK rhy hn aqy AuhnF df ieh afpxf pwK hY. swc ieh vI ho skdf hY ik kYrn vFg df asqIPLf ilbrlF dy grYNz zIjLfeIn df hI ihwsf hovy qFik jgmIq dI ijwq nMU sMBv bxfieaf jf sky. kYrn dy asqIPy ipwCoN ilbrlF ny ajy ieh nhIN dwisaf ik Auh koeI hor AumIdvfr KVf krngy jF jgmIq vfsqy mYdfn KflI Cwz dyxgy? ajy ilbrlF kol hor AumIdvfvr nfmjd krn vfsqy kfPI smF ipaf hY. grIn pfrtI ny pihlF hI jgmIq df ivroD nf krn aYlfn kIqf hoieaf hY. jgmIq qoN ielfvf ies mOky kMsrvtv pfrtI aqy pIpljL pfrtI afPL kYnyzf dy AumIdvvr mYdfn ivwc hn.

          agr kYrn vFg dI muafPLI aqy asqIPf hYrfn krn vfly sn qF kYrn vloN 24 GMty dy aMdr aMdr mfrI geI pltI Es qoN vI hYrfn krn vflI hY. kYrn ny 17 jnvrI nMU ilbrl pfrtI nMU apIl kIqI hY ik Auh ilbrlF vloN cox lVnf cfhuMdI hY aqy Aus vloN pfeI geI post qF isrP Lieh qwQ hI ibafn krdI hY ik Auh cInI aqy jgmIq BfrqI ipCokV df AumIdvfr hY. ilbrl pfrtI ny Aus nMU muV AumIdvfr bnfAux qoN nFh kridaF ikhf hY ik Aus dI post ilbrl pfrtI dIaF kdrF kImqF dy Elt hY aqy Auh ilbrlF dI AumIdvfr nhIN hovygI. kYrn vFg ny hux ajLfd KVn dI DmkI vI dy idwqI hY.

          kI kYrn vFg ny afpxy afp nMU cInI aqy jgmIq nMU BfrqI ipCokV df afK ky koeI jwgoN qyhrvIN kIqI hY? ieh kuJ qF hr pfrtI aqy bhuqy AumIdvfr kr rhy hn. Kud pRDfn mMqrI trUzo ny amrIkf ivwc PV mfrI sI ik Aus dI kYbint ivwc modI qoN vwD iswK mMqrI hn. kYbint bnfAux smyN sfbkf POj muKI jnrl aYNzrU lYjLlI nMU KUMjy lgf ky trUzo ny Kud sOVI aYQink isafsq byiJjk ho ky KyzI sI. trUzo ilbrlF vloN dysL dy zyZ drjun qoN vwD ielfikaF ivc eysy kfrn iswK AumIdvfrF nMU pihl idwqI geI sI. brYNptn dy kuwl pMj hlikaF ivwc sfry iswK aYmpI hn pr sLihr dI abfdI ivwc hor vI bhuq sfry BfeIcfry vwwsdy hn.

          jgmIq isMG ny jd aYnzIpI dI lIzrisLp ijwqI sI qF Aus dy smrQkF ny vI ‘iswK’ kfrz Kyizaf sI. Aus nMU brYNptn, imsIsfgf aqy srI vrgy sLihrF qoN bhuqIaF votF peIaF sn ijs kfrn awj qwk aYnzIpI ivwc Gur Gur cwl rhI hY. AuntyrIE dIaF coxF ivwc vI keI hlikaF ivwc sLryafm gory, iswK, ihMdU aqy hor iPrikaF dI isafsq Kyzy jfx dI crcf hoeI sI. sOVI Gwt igxqI isafsq aqy knyzIan kdrF kImqF df rfm rOlf iewk zrfmf bx ky rih igaf hY.                            

-blrfj idEl, KLbrnfmf #1008, jnvrI 18-2019

 


brnfbI ijLmnI cox jgmIq isMG leI hY agnI pRIiKaf

          9 jnvrI nMU pRDfn mMqrI trUzo ny dysL dy iqMn sMsdI hlikaF ivwc 25 PrvrI nMU ijLmnI coxF krvfAux df aYlfn kIqf hY. ieh iqMn hlky asqIiPaF kfrn kfPLI smyN qoN KflI pey sn aqy ivroDI pfrtIaF pRDfn mMqrI nMU ijLmnI coxF krvfAux leI vMgfr rhIaF sn. akqUbr 2019 dIaF afm coxF leI isafsI nfpqol ivwc AulJy pRDfn mMqrI vloN ieh iqMn ijLmnI coxF ijMnf ku smF tflIaF jf skdIaF sn, tflIaF geIaF hn.

          akqUbr 2017 ivwc aYnzIpI afgU cuxy jfx qoN hux qwk jgmIq isMG nMU aYmpI bnx vfsqy cox lVn df mOkf nhIN imilaf aqy smiJaf jFdf hY ik jgmIq isMG ‘surwiKaq’ sIt dI qlfsL ivwc sI. bIsI dI brnfbI sfAUQ sIt ajyhI hY ijs nMU jgmIq isMG ijwqxXog smJdy hoxgy. AuNJ ikbYWk dy vwzy sLihr mFtrIal dy atrmONt hlky dI sIt sfbkf aYnzIpI afgU Qfms mulkyar dy asqIPy kfrn KflI hoeI sI aqy 25 PrvrI nMU ies sIt dI ijLmnI cox vI hox jf rhI hY pr jgmIq ny brnfbI sfAUQ hlky nMU cuixaF hY aqy keI mhIinaF qoN ies hlky ivwc ‘kMpyn’ vrgI muihMm ivwZI hoeI hY.

          kuJ mfhrF df ivcfr hY ik pRDfn mMqrI jsitn trUzo vloN ies hlky dI ijLmnI cox jfxbuwJ ky awgy pfeI jf rhI sI qFik aYnzIpI nMU ‘kmjLor’ rwiKaf jf sky. aYnzIpI afgU nMU lMbf smF sMsd qoN bfhr bYTx `qy mjbUr krnf vI aYnzIpI nMU kmjLor rwKx df iewk qrIkf sI. ieh vI ikhf jf irhf hY ik jgmIq isMG dI sdfrq hyT aYnzIpI eynI kmjLor ho geI hY ik jsitn trUzo nhIN cfhuMdy ik afm coxF qoN pihlF aYnzIpI afpxf afgU bdly. agr jgmIq isMG ijLmnI cox hfr jFdy hn qF pfrtI afgU bdlx dy rsqy pY skdI hY aqy ajyhf trUzo ilbrlF dy iblkul ihwq ivwc nhIN hovygf. jgmIq isMG dI sdfrq hyT aYnzIpI dy awDI drjun qoN vwD aYmpI aglI cox lVn qoN ienkfr kr cuwky hn aqy PMz ryijLMg ivwc vI pfrtI bhuq pCV geI hY.

          srvyKxf ivwc aYnzIpI 15-16% `qy bYTI hY ijs df lfB ilbrlF nMU ho irhf hY. jgmIq isMG dI afpxI lokpRIXqf 5-6% dy afspfs GuMm rhI hY jo ik grIn pfrtI dI afgU mya qoN vI hyT hY. kmjLor aYnzIpI df ilbrlF qoN ielfvf grIn pfrtI nMU vI lfB hox dI afs hY. grIn pfrtI ny brnfbI hlky ivwc jgmIq isMG iKlfPL afpxf AumIdvfr nf KVf krn df aYlfn kIqf hY. crcf hY ik jsitn trUzo vI jgmIq isMG iKlfPL kmjLor AumIdvfr dy hwk ivwc sn. brnfbI sfAUQ hlky ivwc cInI ipCokV dy knyzIan lok BfrU hn. jgmIq isMG iKlfPL kMsrvtv aqy ilbrl AumIdvfr cInI ipCokV vfly hn ijs kfrn AuhnF dI vot vMzy jfx dI sMBfvnf hY. pr iPr vI jgmIq isMG vfsqy ieh sIt ijwqxI musLkl dwsI jf rhI hY. hor qF hor aYnzIpI dy sfbkf afgU mulkyar ny vI jgmIq isMG dy ijwqx dI afs `qy ikMqU kIqf hY. dUjy pfsy aYnzIpI aMdr jgmIq isMG nMU bdlx dIaF avfjLF vI AuT rhIaF hn. sosLl mIzIaf `qy mulkyar nMU vfps ilafAux dI mMg krn vflf iewk gruwp srgrm hY.

          iqMn ijLmnI cox hlikaF ivwcoN do aYnzIpI dy hlky hn (2015 ivwc ijwqy sn) aqy iewk kMsrvtv pfrtI df hY. 2015 ivwc AuntyrIE df Xfrk ismko hlkf kMsrvtv pfrtI ny 50[25% votF lY ky ijwiqaf sI jdik ilbrl nMU 37[77% votF imlIaF sn. kMsrvtv ieh sIt iPr ijqx vwl vD rhy hn. atrmONt hlkf aYnzIpI 44[11% votF lY ky ijwiqaf sI aqy ilbrlF nMU isrPL 33[46% votF imlIaF sn pr hux ilbrl ies hlky ivwc aYnzIpI qoN awgy dwsy jFdy hn. brnfbI sfAUQ aYnzIpI ny 35[07% nfl ijwiqaf sI aqy ilbrlF nMU 33[88% votF imlIaF sn. eyQy ijwq dI mfrjn bhuq hI Gwt sI. brnfbI sfAUQ ijLmnI cox aYnzIpI afgU vjoN jgmIq isMG leI agnI pRIiKaf hY.

-blrfj idEl, KLbrnfmf #1007, jnvrI 11-2019

 


‘mOq dy hwk’ bfry bihs nvyN dOr ivwc dfKLl

          17 jUn 2016 nMU kYnyzf dI sMsd ny ibwl sI-14 pfs krky ‘svY iewCq mOq dy hwk’ ijs nMU “XUQnysLIaf” afKdy hn, df kfnMUnIkrn kr idwqf sI. ies kfnMUn hyT iksy lfielfjL bImfrI qoN pIVHq bflg Aumr df ivakqI zfktr dI mdd nfl mOq df hwk hfsl kr skdf hY. ies vfsqy kuJ ivsLysL sLrqF rwKIaF geIaF hn ijhnF nMU pUrIaF krnf pYNdf hY. ies kfnMUn dy bnx qoN pihlF kYnyzf ivwc ‘svY-mOq’ df hwk Bfv afpxy afp nMU KLqm krn df hwk nhIN sI aqy dysL dy ikRmInl koz hyT KudksLI gYr-kfnMUnI sI.  dysL dI suprIm kort ny ikRmInl koz dI ies mwd nMU PrvrI 2015 ivwc rwd kr idwqf sI aqy srkfr nMU spsLt kfnMUn bnfAux vfsqy 12 mhIny df smF idwqf sI.  jnvrI 2016 ivwc suprIm kort ny ieh hwd 4 mhIny hor vDf idwqI sI. kYnyzf srkfr ny ies muqfibk 17 jUn 2016 ivwc zfktr dI mdd nfl mOq dy hwk df kfnMUn pfs kIqf sI. ies kfnMUn hyT hux qwk 3,714 ivakqI zfktrF dI mdd nfl mOq nMU ipafry ho cuwky hn. ieh kYnyzf ivwc hox vflIaF kuwl mOqF df 1% qoN vwD bxdf hY.

          kYNsr dy Gfiqk rog qoN pIVHq lok swB qoN vwD ies kfnMUn hyT svY-iewCq mOq df hwk hfsl kr rhy hn. hYlQ kYnyzf muqfibk ies kfnMUn hyT mrn vfly 65% ivakqI kYNsr dy rog qoN pIVHq sn. iewk pfsy ies kfnMUn nMU vrqx vfilaF dI igxqI lgfqfr vD rhI hY aqy dUjy pfsy ies kfnMUn nMU hor moklf krn dI mMg kIqI jf rhI hY. mjUdf kfnMUn muqfibk nyV BivK ivwcsMBfvI mOq hox dy afsfr hoxy cfhIdy hn aqy bImfrI lfielfj hox dy nfl nfl drd BrI hoxI cfhIdI hY ijs nfl ijAuxf iewk iksm dI sjLf hI mihsUs huMdI hovy. kuJ Dfrimk sMprdfvF ies df ivroD kr rhIaF hn jdik ‘svY-iewCq mOq’ nMU iensfn df hwk smJx vfly ies kfnMUn dI phuMc hor afsfn krnI cfhuMdy hn qFik hor lok vI ies hyT af skx. ieh ‘hwk’ nbflgF aqy mfnisk rogIaF nMU pRdfn krn dI isPLrsL nfl ‘svY-iewCq mOq dy hwk’ bfry bihs nvyN dOr ivwc dfKLl ho geI hY.

          ikRsims bryk `qy jfx qoN kuJ idn pihlF kYnyzf srkfr nMU iqMn mfhr pYnlF ny ies bfry afpxI rfey ByjI hY. ieh pYnl ‘kONsl afP knyzIan akYzmIjL’ nfl sbMiDq hn ijhnF ny ‘mcEr - mfeInrjL’ nMU vI ieh hwk dyx dI sMBfvnf `qy gOr kIqf hY. ‘mcEr - mfeInrjL’ ajyhy lokF nMU ikhf jf irhf hY jo 18 sfl qoN Gwt Aumr dy nbflg hn pr Auh 18 sfl dy nyVy qyVy hn aqy afpxy bury-Bly bfry sqwrk hn. ies ivwc mfnisk rogIaF nMU sLfml kIqf igaf hY. mfhr ies nMU ‘mYzIkl aisstYns ieMn zfeINg’ (mrn leI zfktrI mdd) aqy Coty sLbdF ivwc ‘aYm ey afeI zI’ (mYz) vI afKdy hn. ieh iqMno rportF Kfs isPfrsLF pysL nhIN krdIaF  sgoN sMBfvI kfnMUnI soD vfsqy ivcfr vtFdry leI gfeIz hI krdIaF hn.

          ‘zfeINg ivd izgntI’ nfm dy aYzvokysI gruwp dI cIP sLihnfjL gokUl df kihxf hY ik do sfl pihlF sMsd vloN pfs kIqf igaf kfnMUn gYr vfijb bMdsLF lgfAuNdf hY ijs nfl svY-iewCq mOq dI cfhq rwKx vfly lokF nMU afpxI jIvn lIlf agyqI KLqm krnI pYNdI hY. gokUl muqfibk srkfr nMU inXmF, Kfskr ‘kfnsYNt’ bfry qbdIlIaF krnIaF cfhIdIaF hn. mjUdf inXmF hyT ‘aYm ey afeI zI’ (mYz) vfsqy afigaf lY lYx vfilaF nMU vI mYzIkl mdd nfl mrn qoN aYn pihlF dubfrf afpxI iewCf dI qsdIk krnI pYNdI hY aqy iPr AuhnF nMU mYzIkl mOq idwqI jFdI hY. dubfrf Bfv mOq qoN aYn pihlF iPr iewCf jfhr krn qoN bImfrI kfrn asmrQ hox dy zr kfrn keI ivakqI agyqI mOq df PYslf kr lYNdy hn qFik asmrQ hox dI hflq ivwc Auh bybsI kfrn ruldy nf rihx. hYlIPYks dI rihx vflI aOzrI pfrkr ny vI ies zr kfrn agyqI mOq lY leI sI hflFik ky Auh kuJ smF hor ijLMdf rih skdI sI. aOzrI CfqI dy kYNsr nfl jUJ rhI sI jo Aus dIaF hwzIaF ivwc PYldf hoieaf idmfg qwk awpV igaf sI. bImfrI nfl idmfgI qOr `qy dubfrf iewCf jfhr krn qoN asmrQ ho jfx dy zr kfrn Aus ny agyqI mOq nMU cux ilaf sI. mrn qoN pihlF Aus ny dysL dI sMsd nMU apIl kIqI sI ik ieh sLrq htf leI jfvy ik mYzIkl mdd nfl mrn dI afigaf lYx qoN bfad vI mrn qoN aYn pihlF mrn dI iewCf df iPr pRgtfvf kIqf jfvy. ijs df Bfv hY ik mOq hfsl krn vflf Es smyN qwk pUrI surq ivwc hovy.

          ‘kfnPrMs afPL kYQoilk ibsLps’ svY-iewCq mOq dy kfnMUn dy sKLq iKlfPL hn aqy smJdy hn ik iksy nMU vI jfn dyx jF lYx df hwk nhIN hY. spoksprsn lIsf gfl df kihxf hY ik svY-iewCq mOq df hwk nbflgF aqy mfnisk rogIaF qwk lY jfxf iBafnk glqI hovygf. eIsfeI mwq dIaF hor keI sMprdfvF vI ies df ivroD kr rhIaF hn. iehnF df mwq hY ik hr Gor bImfr, grIb, amIr, bflg, nbflg aqy mfnisk rogI iensfn nMU brfbr sMBfl df hwk hY qFik AuhnF dy aMqly idnF qwk AuhnF dI cMgI sFB sMBfl kIqI jfvy.

          hYrfnI dI gwl hY ik hr Kyqr ivwc brfbr hwkF dI gwl krn vfly ihMdU, iswK, muslmfn aqy hor bhuq sfry BfeIcfry ies sMjIdf mfmly bfry pUrI qrF KfmosL hn. hflFik hor mfmilaF ivwc Auh afpxy kiQq Dfrimk ivsLvfs nMU Jwt awgy rwK idMdy hn. lfielfj aqy drd BrIaF bImfrIaF qoN pIVHq lok iehnF BfeIcfiraF ivwc vI mjUd hn.

          iewk spYsLl sMsdI kmytI ny afpxI 70 sPLy dI rport ivwc ikhf sI ik ‘mcEr mfeInrjL’ aqy mfnisk rogIaF nMU svY-iewCq mOq dy hwk qoN bfhr nhIN  rwKxf cfhIdf. sfl 2019 ivwc ies mfmly `qy hox vflI crcf ivwc swB BfeIcfiraF nMU afpxy ivcfr rwKxy cfhIdy hn qFik ies gMBIr muwdy `qy sMsd aqy srkfr shI phuMc apxf skx.            

-blrfj idEl, KLbrnfmf #1006, jnvrI 04-2019

 

 IP Address
<>


2018 dy sMpfdkI lyK pVHn leI ieWQy kilwk kro jI!


hux qwk KLbrnfmf dI vYWb sfeIt nUM pfTk vyK cuwky hn

Click Here