www.khabarnama.com  {Punjabi Newspaper Khabarnama Toronto} email: editor@khabarnama.com 


 

ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ  ਫਾਂਟ ਇੱਥੋਂ ਡਾਊਂਨਲੋਡ ਕਰ

 

 

Click here  to download Punjabi font to read Khabarnama

 

ਖਾਲਸਾ ਵੈਸਾਖੀ ਅਤੇ ਵੈਸਾਖੀਆਂ ਕੀ ਹਨ

ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ (5104325827)

 

ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵੈਸਾਖੀ ਸੰਨ 1469 ਤੋਂ ਜਗਤ ਗੁਰੂ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੇ ਜਨਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਜਾਂਨਸ਼ੀਨ ਸਾਹਿਬੇ ਕਮਾਲਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੇਲੇ ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਤੋਂ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਨ 1469 ਤੋਂ ਸੰਨ 1699 ਤੱਕ ਰੱਬੀ ਭਗਤਾਂ, ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜਗਤ ਰਹਿਬਰ ਗੁਰੂ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਂਨਸ਼ੀਨਾਂ, ਦੇ ਸੱਚੇ ਸੁੱਚੇ ਫਲਸਫੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਵਰਨ-ਵੰਡ, ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਵਿਤਕਰਾ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮਕਰਨ, ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰ-ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਵਿਉਂਤਬੰਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਦੇ ਢੁੱਕਵੇਂ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਉਲੀਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਇਸ ਦਿਨ ਇੱਕ ਰੱਬ, ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥ, ਇੱਕ ਪੰਥ, ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨ ਦੇ ਸਰਬਸ਼ਾਂਝੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਮਰਕੱਸੇ ਕੱਸ ਕੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਮੰਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਆਰਾ ਊਚ-ਨੀਚ, ਜਾਤ-ਬਰਾਦਰੀ ਦਾ ਫਸਤਾ ਵੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜਗਤ ਗੁਰੂ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਲੋਟੂ ਪੁਜਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਜਿਹੇ ਸੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਉਨਤੀ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੁਗਲ ਸਰਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹਿੰਦੂ ਸਰਕਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਲੋਕਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਹ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਹੀਲੇ ਦਬਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪਰ ਰੱਬੀ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਕਰਤਾਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਸੰਚੇ ਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਖਾਲਸਾ (ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਜਨ ਭਏ ਖਾਲਸੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਜਿਹ ਜਾਨੀ) ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਵੈਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਦੇ ਕੇ ਸਭ ਜਾਤ-ਪਾਤੀ ਭਿੰਨ ਭੇਦ ਅਤੇ ਊਚ ਨੀਚ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਰੇ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਤਾਬਿਆ ਹੇਠ ਇਹ ਪ੍ਰਣ ਕਰਵਾਏ ਸਨ। ਖਾਲਸਾ ਸੱਚੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪੜ੍ਹੇ, ਸੁਣੇ, ਵਿਚਾਰੇ ਅਤੇ ਧਾਰੇਗਾ (ਗਾਵਹੁ ਸਚੀ ਬਾਣੀ) ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ਤ੍ਰਧਾਰੀ ਰਹੇਗਾ। ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਪਰ-ਮਰਦ ਗਾਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਾਰੂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹੇਗਾ, ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹਲਾਲ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜਗਤ ਜੂਠ ਤੰਬਾਕੂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਣ ਸਰਬਤ ਖਾਲਸੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਬਾਰ ਬਾਰ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਰਬ-ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦਾ ਮੁਦਈ ਖਾਲਸਾ, ਵੈਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਭਾਰੀ ਇਕੱਠ ਕਰਕੇ ਮਤੇ ਗੁਰਮਤੇ ਪਾਸ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ, ਵੰਡ ਛਕਣਾ ਅਤੇ ਨਾਮ ਜਪਣਾ (ਰੱਬੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚਾਰਨੀ, ਧਾਰਨੀ, ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜ਼ੀ ਰਹਿਣਾ) ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਪ੍ਰਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਖਾਸਸੇ ਨੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਸਦਾ ਪਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਮਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਜ਼ਾਲਮ ਸਰਕਾਰਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਖੁਰਾ-ਖੋਜ ਮਿਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਈ ਆਈਆਂ ਤੇ ਕਈ ਗਈਆਂ। ਖਾਲਸਾ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਾਠੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਬੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੱਜਦਾ ਰਿਹਾ। ਵੈਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਹੋਈ ਪਰ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਦੇ ਭਿਆਂਨਕ ਦੈਂਤ ਅੱਗੇ ਗੋਡੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਟੇਕੇ ਜਿਵੇਂ ਅੱਜ ਬਾਦਲੀ ਕਾਲੀ ਦਲਾਂ, ਇਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਦੇਰੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟੇਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਅਮੀਰ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਬੜਾ ਦਾਨੀ ਸੀ ਮੰਦਰਾਂ ਮਸਜਿਦਾਂ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾਨੀ ਸੁਭਾ ਅਤੇ ਸਰਬਸ਼ਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦਾ ਨਜ਼ਾਇਜ਼ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ, ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿਰੋਧੀ ਲੋਕ ਵੀ ਜੀ-ਹਜ਼ੂਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਘੁਸੜ ਗਏ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਆਪਸੀ ਫੁੱਟ, ਖਾਨਾਂ ਜੰਗੀ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦਾ ਪਤਨ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਫਿਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਉਪਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਿੱਠੂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਮਹੰਤ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਗਏ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀਕਰਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਰੀਬ 100 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਖਾਲਸੀ ਸਪਿਰਟ ਨੇ ਉਬਾਲਾ ਖਾਦਾ ਘਰਿ ਘਰਿ ਅੰਦਰਿ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅਪਨਾ ਕੇ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਗੁਰਇਤਹਾਸ ਦੇ ਸੰਧਰਭ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਸਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਕਰਕੇ ਕਾਲਸੇ ਨੇ ਹੰਕਾਰੀ, ਵਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀ ਮਹੰਤਾਂ ਤੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾ ਲਏ। ਫਰੰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਪਰ ਬਦਨੀਤ ਹਿੰਦੂ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾਇਮਪੇਸ਼ਾ ਕੌਮ ਗਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਵੱਡੇ ਸ਼ੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਗੜਾ ਜਿਹਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਕਾਂਗਰਸ ਕਦੇ ਅਕਾਲੀ ਭਾਜਪਾ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਨਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਰਾਹ ਪੈ ਗਏ। ਝੋਲੀ ਚੁੱਕ ਅਤੇ ਮਰੀ ਜ਼ਮੀਰ ਵਾਲੇ ਅਕਾਲੀ ਵੀ ਲਾਲਚ ਵੱਸ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ। ਖਾਲਸਈ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਮਲੀਆਮੇਟ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਦਾ ਬੋਲ ਬਾਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰ, ਉਸ ਦੇ ਝੋਲੀ ਚੁੱਕ ਲੀਡਰਾਂ ਅਤੇ ਪੁਜਾਰੀਵਾਦ ਨੇ ਜੂਨ 1984 ਦਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਵਰਤਾ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਂਮ ਕੀਤਾ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਢਾਹੇ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਨਮੁੱਲਾ ਸਹਿਤ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਅਜਿਹੀ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਤਾਏ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕਿਸੇ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੀਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਸੇ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਸਿੱਖੀ ਕੁਝ ਬਚੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਕਨੇਡਾ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਦਿਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਅਜ਼ਾਦ ਅਤੇ ਹਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੱਧਣ ਫੁੱਲਣ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਸਿੱਖ ਲਿਟ੍ਰੇਚਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਇੰਟ੍ਰਨੈੱਟ ਤੇ ਪੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਧਰ ਬਹੁਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਉਪਰ ਜਗੀਰੂ ਅਤੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਸੋਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਹੀ ਕਾਬਜ਼ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗੁਰਪੁਰਬਾਂ ਦੇ ਅਸਲੀ ਮਨੋਰਥਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ, ਲਚਰਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੋਟ ਕਰਕੇ, ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਿਧਰੇ ਵੈਸਾਖੀ ਨਾਈਟਾਂ  ਅਤੇ ਕਿਧਰੇ ਵੈਸਾਖੀ ਮੇਲੇ ਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੁੰਨਿਆਂ, ਮੱਸਿਆ, ਸੰਗ੍ਰਾਂਦਾਂ ਅਤੇ ਪੰਚਕਾਂ ਮਨਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਤ ਬਰਾਦਰੀ, ਉਚ-ਨੀਚ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਗਰੀਬ ਵਾਲੇ ਵਿਤਰੇ ਦਾ ਬੋਲ ਬਾਲਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਲਕ, ਗਰੀਬ ਦਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਧੜੇਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵੀ ਮੋਮੋਠੱਗਣੀਆਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਮਨਮੱਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ  ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਜੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਕਰਕੇ ਪੈਸਾ ਹੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਹਰੇ ਹਨ।

ਸ਼ਾਤਰ ਦਿਮਾਗ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਹੁਣ ਦੇਖ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਜਾਂਨ ਗੁਰ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਕਰਮਾਂਡਾਂ ਆਦਿਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਦਾ ਰਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਫਿਰ ਇਹ ਆਪੇ ਜਮੀਰਕ ਮੌਤ ਮਰ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਲਈ ਅੱਜ ਇੱਕ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਈ ਗ੍ਰੰਥ, ਇੱਕ ਪੰਥ ਦੇ ਕਈ ਪੰਥ, ਇੱਕ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮਰਯਾਦਾਵਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਡੇਰੇ ਅਤੇ ਕਈ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਿਰਮੌਰ ਸੰਸਥਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਰ. ਐੱਸ ਐੱਸ. ਅਤੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਡੇਰੇਦਾਰ ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਘੁੱਸੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਤਖਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਤੇ ਬੈਠਾ ਕੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਪੰਥ ਦਰਦੀ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚੋਂ ਖਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਜਾਰੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਵੀ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਓਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨੇ ਡੇਰੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਬੀਤਿਆ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸੁਹਿਰਦ ਵੀਰਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਸਾਡਾ ਹੱਕ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਨੇ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਨਜੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਵੈਸਾਖੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਭ ਥਾਂ ਥਿਏਟਰਾਂ ਵਿਖੇ ਦਿਖਾਈ ਜਾਣੀ ਸੀ ਪਰ ਅਖੌਤੀ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਬਿੱਲੀ ਥੈਲੀ ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਗ ਸਕਦੇ। ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਗੁਰਮਤਿ ਹੀਨ ਫੋਕੇ ਵਿਸਾਖੀ ਮੇਲੇਵੈਸਾਖੀ ਨਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਵਾਲੇ ਵੈਸਾਖੀ ਪੁਰਬਾਂ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ ਹੈ

ਸੋ ਪੰਥ ਦਰਦੀ ਗੁਰਸਿੱਖੋ! ਜਰਾ ਸੋਚੋ, ਵੈਸਾਖੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਉਣੀਆਂ ਹਨ? ਕੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਪ੍ਰਸਾਰ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਵੈਸਾਖੀ ਮੇਲੇ, ਨਾਈਟਾਂ, ਮਾਲ੍ਹ ਪੂੜਿਆਂ, ਮਹਿੰਗੇ ਮਹਿੰਗੇ ਗਵਈਏ, ਰਾਗੀ ਅਤੇ ਕਥਾਵਾਚਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕੌਮ ਦਾ ਖੂਨ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਪੈਸਾ ਰੋੜਨਾਂ ਵੈਸਾਖੀਆਂ ਹਨ?  

 


akflIaF nMU vDfeIaF jy krn zyrfvfd dIaF sPfeIaF

avqfr isMG imsLnrI (510-432-5827)

sMn 2012 dIaF pMjfb srkfr dIaF coxF ivwc acfxk ijwqy akflIaF nUM bhuq-bhuq vDfeIaF. akflI dl afpxy bl bUqy ivroDIaF dI Puwt aqy pftoDfV krky cox ijwq igaf hY, ijs dI Aus nUM vI pUrI afs nhIN sI. vDfeI df pfqr hY jy ies pRfpqI nUM vYr ivroD aqy DvybMdIaF qoN AuWpr AuWT ky sfrQk kMmF vwl iDafn dyvy. ies ijwq dy vI keI kfrn hn ijvyN ivroDI prftIaF df afm votr qwk rfbqf nF hoxf, kFgrs srkfr vwloN 1984 dy iswK kqyaFm dy dosLIaF nUM 28 sflF bfad vI ZuwkvIaF sjfvF nF dyxIaF pr pRo[ Buwlr vrgy pVHy ilKy inrdosL nOjvfnF nUM PfsI dI sjf suxf dyxI, iswKF dy kfqlF nUM vjIrIaF dyxIaF, grIbF dI sfr nF lYxF, grIb ijmIdfrF dy krjy muafP nF krny, mihgfeI qy kfbU nF pfAuxF, Kfs krky pIx vflf pfxI vI sfP suQrf muhweIaf nF krnF, srkfr vwloN zyrvfd nUM bVfvf dy ky prjf nUM vihmF BrmF vwl Dkylxf, pVHy ilKy nOjfvfnF nUM nOkrIaF dyx dI bjfey nsLy Kfx pIx leI mjbUr krnF, pVHfeI ilKfeI aqy smfijk isiKaf ssqI nF krnF, pMjfbI boldy ielfky pMjfb ivwc sLfml nF krny, pMjfb dI rfjDfnI cMzIgVH vI pMjfb nUM nF dyxF, pMjfbI mF bolI nfl ivqkrf krnF, kfgrs jo hmysLF Drm inrpwK hox df dfhvf krdI hY, df vI zyiraF ivwc jf ky Drm dy nF qy votF mMgxf, kFgrsI BwTl vrgy lIzrF df kYptn amirMdr isMG nfl nyVqf nF rwKxf, kYptn amirMdr isMG qy ajfsLI dy dosL lwgxy, hor CotIaF motIaF pfrtIaF ijvyN bhujn smfj, kOminst, lok BlfeI aqy mnpRIq isMG dI pIpl pfrtI nfl gTjoV nF krnF, kyNdrI vjIrF df GpilaF aqy iBRsLtfcfr ivwc Psxf, aMnf hjfry nfl pMgf lYxf aqy bhuqy iswK kFgrsIaF df iswKI qoN mUMh moVnF, ipMzF dy Gwt pVHy aqy bjurgF dI pMQ pRqI sLrDf hmysLF akflI dl vwl BugqxF, bfdl srkfr vwloN aftf-dfl, buZypf pYnsLn dyxf, pyNzU Kyqr ivwc ibjlI pfxI PrI krnf, ipMzF dIaF sVkF bxfAuxIaF, bfdl dl df Kfskr bfdl pRvfr df hryk zyry qy nq msqk hoxf, ihMdU-iswK eykqf dI hmdrdI aqy pIpl pfrtI df 7% votF lY jfxF afidk keI kfrn hn. ijnHF krky pMjfb ivwc kFgrs hfrI aqy akflI ijwqy hn.

akflI dl nUM hux zyrydfr sfDF dI QF akfl purK df hI DMnvfd krnF cfhIdf hY ijs dI imhr sdkf Auh ijwq gey hn. hux AunHF nUM ibnF sLrq Bfjpf awgy gozy nhIN tykxy cfhIdy. afpxy akflI BrfvF nfl rl ky iekwly akflI dl nUM bjbUq krnF cfhIdf hY. sR[ pRkfsL isMG bfdl nUM afpxI Aumr dy aKIry ihwsy ivwc hux pMQk eyjMzf, pMQk srkfr, Kfskr akflI dl ivwc lfgU krnF aqy pMQk muwidaF nUM lY ky rwusy akflI BrfvF nUM nfl rlf lYxF cfhIdf hY. jy sR[ bfdl aijhf kr jFdf hY qF iPr Aus nUM iksy zyry qy votF leI nhIN jfxF pvygf sgoN akflI hr vfr afpxy bfhUbl nfl pMjfb ivwc ijwqdy rihMxgy. Bfjpf iewk amIrF aqy jfq pfq ivwc ivsLvfsL rwKx vfilaF dI pfrtI hY pr iswK Drm dy bfnIN bfbf nfnk jI df qF sMdysL khy jFdy nIivaF aqy grIbF nUM nfl rwKx df hY-nIcF aMdir nIc jfiq nIcI hUM aiq nIcu] nfnku iqMn kY sMig sfQ vizaF isAuN ikaf rIs](15) ies krky akflI dl aqy akflI srkfr nUM bfby nfnk dy inafry aqy inrml pMQ dy aflmgIr isDFqF nUM apxf ky awgy leI, Kfs krky bhujn smfj dy BYx BrfvF nUM nfl lYxF cfhIdf hY ijvyN bfbf nfnk ny BfeI mrdfny aqy gurU goibMd isMG jI ny BfeI sMgq isMG nUM afpxf pRmuwK sfQI bxfieaf sI. gurU nfnk df Gr mlk BfgoaF nfl nhIN sgoN ikrq kmfeI krn vfly BfeI lfloaF nfl KVn vflf hY. akflIaF nUM hux eIsfeIaF vFg Gr Gr-swc kI bfxI nfnk afKy] (723) dy pRcfr aqy psfr vwl vwD iDafn dyxf cfhIdf hY jo sfrI kfienfq nUM afpxy klfvy ivwc lYNdI hY-sBy sFJIvfl sdfiein qUM iksy nF idsih bfhrf jIAu](97) agr akflI ieDr iDafn idMdy hn qF pMQ dIaF gUMjF pMjfb ivwc sdf hI pYNdIaF rihxgIaF vrnF rwb dy Gr iensfP jrUr huMdf hY Auh jLflm hoey hMkfrIaF nUM, inhMgF dy bfty vFg vI mFj idMdf hY. afs krdf hF ik pMQ dy nF qy peI vot nUM akflI pMQ dy Bly leI vrq ky, pMQk srkfr hox df sbUq dyxgy. bfkI Coty moty akflI dlF nUM vI afpxI ZfeI pf dI iKcVI vMzxI Cwz, Coty moty mqByd Bulf ky iewk mjbUq dl kfiem krnF cfhIdf hY. ardfs hY rwb kry pMQ iekwTf hovy, eyky ivwc hI brkq huMdI hY jo asIN iekwTy ho ky iswK pMQ aqy pMjfb leI kr skdy hF Auh alwg alwg rih ky nhIN kIqf jf skdf. aKIr qy iPr akflI dl nUM ijwqx qy vDfeI idMdf hoieaf, pMQ dI duhfeI vI dy irhf hF ik vD rhy zyrfvfd dy dYNq aqy nisLaF dI mfrU lwq qoN pMjfb dI prjf nUM cbf lE! nOjvfnF nUM cMgy kMmF qy lfE, ieh hI sfzf BivwK hn aqy gurUpMQ vwl iDafn idE ijs dy asIN sfry vfrs hF. sLRomxI kmytI aqy imsLnrI kfljF nUM vI cfhIdf hY ik pMjfb dy hryk bwcy bwcI nUM gurbfxI isKf dyx qF ik AunHF df jIvn burfeIaF qoN bc ky BlfeIaF dy rfh pvy aqy Auh dysL dy cMgy nfgirk bx ky dysL, pMjfb aqy iswKI df nF rOsLn kr swkx. kfsL ajoky akflIaF nUM vI afpxy aMdr purfqn akflIaF vflf jIvn aqy idRVqf pYdf krnI cfhIdI hY qF ik pMQ ivroDI sLkqIaF gurF dy pMjfb aqy pMQ vwl kihrI awK nfl nF vyK swkx.


gurU arjn sfihb nUM sLhId ikAuN kIqf igaf? ies df pRqIkrm kI hoieaf? aqy jUn 1984 df GwlUGfrf

avqfr isMG imsLnrI (510-432-5827) singhstudent@gmail.com

gurU nfnk dyv jI qoN blik BgqF qoN lY ky hux gurU arjn sfihb qwk sB BgqF aqy gurUaF ny swc df pRcfr rwbI igafn duafrf sLFqmeI ZMg nfl kIqf pr iPr vI vkqIaf hkUmqF qy AunHF dy JolI cuwkF, ktVvfdI bRfhmxf aqy mulF mOlfixaF ny hmysLF ies df ivroD kIqf. ktVvfdI bRfhmxF aqy mulF mOlfixaF ny qF ies krky kIqf ik AunHF duafrf PYlfey Brmjfl-krmkFzF df BgqF aqy gurUaF ny krVf ivroD krky BolI BflI jnqf nUM jfgrUk kIqf. ies nfl ienHF lokF dI Drm dy nF qy clfeI hoeI rojI rotI vflI dukfndfrI qy asr ipaf aqy aijhy lokF vloN hI hkUmq dy kMn Bry gey ik jy vyly isr BgqF aqy gurUaF dIaF srgrmIaF qy krVI ingHf nF rwKI geI qF ieh lok hkUmq df qKLqf Aultf skdy hn.ies mfmly ivwc iswD, jogI, AudfsI, bRfhmx, mOlfxy, sLRIcMdIey, ipRQIcMdIey, cMdUsLfhIey, bIrbl bRfhmx afidk ijwQy vkqIaf hkUmqF dy kMn Brdy rhy EQy qurfn dy rihxvfly muhMmd bfkI iblf dy cyly sLyK aihmd srhwdI, Aus dy cyly murqjLf KF jo aiq ktVvfdI icsLqI muslmfn sn aqy jo isrP qy isrP hr pfsy ieslfm hI ieslfm dyKxf cfhuMdy sn, ienF df vI iswDf hwQ sI.ievyN sOVI soc vfly Dfrimk afgU awg blUly ho AuWTy jo pihly vI afps ivwc lV rhy sn-Kih mrdy bhu bfhx mOlfxy (Bf[gu[) sfzy bhuqy ZfzI qy pRcfrk iekwly cMdU qy dosL lfAuNdy af rhy hn pr cMdU qF iewk mfmUlI aihlkfr sI.cMdU ny irsLqf krn vyly gurU ikaF ivruwD kbol boly sn ik cubfry dI iewt morI nfl lf afey ho, iswK sMgq ny ies df krVf iroD kIqf sI.

BgqF aqy gurUaF dy swcy-suwcy qy isDy-sfdy sunihrI AupdysLF krky DVf-DV ihMdU aqy muslmfn iswK bx rhy sn, ieh gwl Aus vyly df ieiqhfskfr mohsnPfnI vI ilKdf hY. BfvyN jfq aiBmfnIaF aqy ktVvfdIaF ny akbr bfdsLfh dy vI kMn Bry pr akbr KulH-idlf hox krky ienHF nUM mUMh dI KfxI peI akbr bfdsLfh keI vfr gurU drbfr afieaf, gurUaF dI isiKaf qoN pRBfivq hoieaf, ikrsfnF df mflIaf aqy ihMdUaF dy qIrQF df tYks vI muafP kr igaf. hux akbr dI mOq qoN bfad Aus dy sLrfbI-kbfbI pwuqr jhFgIr nUM ienHF ktVvfdIaF ny ies krky rfj gwdI qy bYTfieaf ik jhFgIr ieslfm df pRcfr krygf aqy iswK lihr nUM Kqm kr dyvygf pr Aus nUM kI pqf sI ik ieh lihr sgoN hor vDy PuwlygI!

ies sbMD ivwc jhFgIr Kud vI afpxI svY jIvnI “qujLik jhFgIrI” ivwc ilKdf hY ik “ibafs diraf kMzy goieMvfl ngr ivwc iewk pIrF bjurgF dy Bys ivwc arjn nfm dy ihMdU ny bhuwq sfry Boly Bfly ihMdUaF sgoN bysmJ muslmfnF nUM vI afpxy mgr lf ky afpxI pIrI df Zol AuWcf vjfieaf hoieaf sI lok Aus nUM gurU afKdy sn. iqMn cfr pIVHIaF qoN ieh dukfn cl rhI sI icr qoN mYN soc irhf sI ies JUT dI dukfn nUM bMd kIqf jfvy jF ies gurU nUM ieslfm ivwc lY aFdf jfvy. ienHF idnF c’ hI hkUmq df bfgI Kusro ieDr afieaf qy ies gurU ny Aus dy mwQy qy kysr df itwkf lf ky ijwQy Aus dI kfmXfbI dI ardfs kIqI EQy mflI shfieqf vI kIqI, jdoN mYnUM ies df pqf lgf qF mYN hukm kIqf ik ies gurU nUM pkV ky myry hvfly kIqf jfvy, Aus df Gr Gft bwcy aqy mfl asbfb murqjf KF dy hvfly krky, ies nUM Xfsf dMz dy ky mfr idwqf jfvy (Xfsf dMz purfxy mMgolIaf lok ijnFH df vihsLIpuxf msLhUr hY, idaf krdy sn, ijs ivwc iksy ivsLysL DrmI-purK nUM ibnF KUn zolyH mfiraf jFdf sI ik Aus dy KUn qoN hor sLhId nF pYdf ho jfx) so ies qrIky nfl 30 meI sMn 1606 nUM gurU arjn sfihb nUM iBafnk qsIhy dy ky sLhId kr idwqf igaf.

ijs df asr ieh hoieaf ik CyvyN gurU hrgoibMd jI ny gurU-ipqf dy afdysL qy clidaF akfl qKLq dI rcnf kIqI, mIrI pIrI dIaF qlvfrF pihx leIaF, dUr-dUr huknfmy Byj idwqy ik hux iswK rsqF bsqF dy nfl jvfnIaF, sLsLqr, GoVy Byt krn, sLsLqr ividaf df aiBafs krn aqy isLkfr Kyzx. ies qrHF QoVy icr ivwc hI gurU dI POj iqafr ho geI. gurU jI ny jflm hkUmq nfl cfr jMgF lVIaF ijnHF ivwc srkfr nUM krfrI hfr hoeI. lok iensfP leI idwlI df qKLq Cwz, akfl qKLq pr gurU dI sLrx afAux lwg pey. muglIaF hkUmq dIaF jVF KoKlIaF ho geIaF aqy jhFgIr nUM sulfh leI gurU dI sLrx afAuxf ipaf. sqvyN, aTvyN gurU qwk sLFqI rhI pr gurU drbfr ivwc iswK POj hmysLF brkrfr rhI. nOvyN gurU ny vI Drm dI Kfqr mjLlUm dI rwiKaf leI afpf kurbfn kIqf. gurU goibMd isMG ny iswKF nUM KMzy dI phul dy ky KLflsf POj df lkb idwqf, sdf iqafr br iqafr rihx df afdysL idwqf. aOrMgjLyb dI jLflm hkUmq aqy aikrqGx phfVI rfijaF nfl 14 jMgF byiensfPI aqy jLulm dy ivruwD lVIaF, ijs df Pl bfbf bMdf isMMG bhfdr ny 8 sfl rfj kIqf.iswK imslF vI ny vI jLflm hkUmq nUM vKq pfeI rwiKaf aqy mhFrfjf rxjIq isMG dI agvfeI ivwc 50 sfl rfj kIqf jo Puwt krky jFdf irhf aqy awj qwk nhIN imilaf. gurduafiraF qy mhMq kfbjL ho gey jo BfrI kurbfnIaF krky kwZxy pey. isMG sBf lihr pYdf hoeI iswKI df pRcfr hoieaf pr ienFH krmkFzI mhMqF df asr Kqm nhIN igaf. jUn 1984 ivwc iPr bhfdr iswK kOm ijs ny Bfrq nUM ajLfd krfAux leI sB qoN vwD kurbfnIaF idwqIaF nUM Bulf ky aikRqGxqf df sbUq idMdy hoey, pMcm pfqsLfh dy sLhIdI purb qy iekwqr hoeIaF hjfrF sMgqF smyq sRI drbfr sfihb aMimRqsr AuWqy BfrqI hkUmq ny hmlf krky iswKF dy ieiqhfsk dsqfvyj jo iswK rYPrYNs lfiebRyrI ivwc sFBy pey sn nUM luwitaf, sfiVaf aqy Kurd-burd kIqf, inhwQy iswK afgUaF aqy sMgqF nUM idRMdgI df nfc nwcdy hoey rPlF dIaF golIaF aqy qopF dy goilaF nfl BuMinaF aqy bcIaF aOrqF nfl blfqkfr kIqy ijvyN mhMq nrYxU ny nnkfxf sfihb ivKy inhwQy isMGF qy kIqf sI pr bfbf jrnYl isMG, jnrl sLubyg isMG, bwbr Kflsf aqy hor pMQk jQybMdIaF dI kmfn hyT, muTI Br iswKF ny pMcm pfqsLfh dI sLhIdI prMprf nUM kfiem rwKdy hoey, mukfblf krky dws idwqf ik ajy sfzy ivwc shIdF dy isrqfj gurU arjn sfihb dI sLhIdI, gurU qyg bhfdr dI kurbfnI, sfihbjLfdy, anykF akIdqmMd aqy bhfdr isMG isMGxIaF dI sLhIdI dy vfrs hox df jLjbf aqy KUn grm hY.

so BgqF aqy gurUaF ny qF jLulm aWgy gozy nhIN sn tyky pr awj asIN gurU-hukmF nUM iCwky tMg zyrydfr sfDF-sMqF awgy hwQ joVI KVy hF. KLflsf pMQ nUM keI sMpRdfvF ivwc vMzI bYTy hF jo afey idn sfnUM luwt ky, sfzf sLosLx kr rhy hn. gurU arjn sfihb dI sB qoN vwzI dyx sMsfr vfsqy BgqF aqy guraFU dI bfxI dI sMpfdnf hY jo sfieMtyiPk rwbI igafn df srbsFJf BMzfr hY, ijs nUM “poQI prmysLr kf Qfn” ikhf aqy Prmfieaf “gMRQ irdf gur kf ieh jfno AUqm hY srb smyN sRb QFn rhY hYN” (sUrj pRkfsL) ikAuNik dyh srIr hr vyly hr QF nhIN ho skdy, jo ibnsxhfr hn.ijs ivwc nOvyN gurU qyg bhfdr dI bfxI drj krky, dsvyN pfqsLfh ny gur-gwdI dy ky, gurU gRMQ sfihb kih sIs invfieaf aqy hukm kIqf-sB isKn ko hukm hY gurU mfinEN gRMQ] ies gurU gRMQ dy AupdysL srbwq df Blf mMgdy hn-jgqu jlMdf riK ly afpxI ikRpf Dfir](853) avil alh nUru Aupfieaf kudriq ky sB bMdy[[](1349) nf ko bYrI nhIN ibgfnf, sgl sMig hm ko bin afeI](1299) ividaf vIcfrI qF prAupkfrI](356) Gfil Kfie ikCu hQhu dyie] nfnk rfhu pCfxih syie](1245) sUrf so pihcfnIaY jo lrY dIn ky hyqu] purjf purjf kit mrY kbhU nf CfzY Kyqu] (1105) so swc nfl JUT hmysLF tkrFdf irhf hY aqy tkrAuNdf rhygf. EdoN muglIaf hkUmq iswKF nfl tkrf rhI sI, iPr iswK rfj dy Kfqmy qy mhMqF dy rUp ivwc bRfhmx tkrfieaf aqy awj ByKDfrI sfD lfxf, iswK sMsQfvF ivwc GusV aqy hkUmq df vot bYNk bxky tkrf irhf hY.iswKF dI isrmOr sMsQf akfl qKq aqy sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI vI ajLfd nhIN EQy vI afr[ aYs[ aYs[ dI ipClwg Bfjpf dI ipAuNd vfly bfdlI bRfhmx kfbj hn.Xfd rwKo jo kOmF iewTIaF ho ky mukfblf krdIaF hn Auh sdf jyqU rihMdIaF hn. so sfnUM vI awj gurU arjn sfihb dI aduwqI sLhfdq aqy jUn 84 nUM Xfd rwKdy hoey, afpxy sfry mq-Byd KLqm krky, KLflsf pMQ ivwc sLfml ho jfxf cfhIdf hY.gurbfxI dy pfT-kIrqn Tyky qy krfAux dI bjfey afp smJ ky krny, Aus qy aml krnf aqy ies amuwl KjLfny nUM dunIaF dI hryk bolI ivwc vMzx dI syvf krnI cfhIdI hY. ieh hI sLhIdF dy isrqfj gurU arjn sfihb aqy sLhId isMG-isMGxIaF nUM swcI sLrDFjlI hovygI.


kI loV pYx qy ikRpfn Auqfrn nfl aMimRq tuwtdf aqy Drm KMzq huMdf hY?

avqfr isMG imsLnrI (5104325827) singhstudent@yahoo.com

BfeI kfhn isMG nfBf mhFn kosL dy pMnf 359 qy ikRpfn dy arQ krdy hn ik ieh sMsikRq df sLbd hY, ijs df arQ hY jo ikRpf nUM PYNk dyvy, ijs dy clfAuxy vyly rihm nF afvy, qlvfr, sRI sfihb, sLmsLyr, isMGF df dUjf kkfr, jo aMimRqDfrI nUM pihnxf ivDfn hY. gurmiq mfrqMz dy pMnf 108 qy ilKdy hn ik gurU goibMd isMG jI ny surwiKaf aqy dysL rwiKaf vfsqy sLsLqR Dfrny smfijk inXm Qfipaf hY. purfqn smyN ikRpfn sUrimaF df isrmOr sLsLqR hoieaf krdI sI. BfeI sfihb hor ilKdy hn ik ijAuN-ijAuN smF bdilaf, ivigafn ny qrwkI kIqI qF hiQafr sLsLqR afidk vI bdly. gurU sfihb qoN pihlF df smF bVf iBafnk aqy muglIaf hkUmq df rfj sI. muglF ny Purmfn jfrI kIqy hoey sn ik muslmfnF qoN ibnF koeI sLsLqR nhIN rwK skdf, isLkfr nhIN Kyz skdf, GoV svfrI nhIN kr skdf, dsqfr   sjf ky aqy AuWcf isr krky, koeI nhIN qur skdf. ievyN hI bRfhmxF ny vI rIq clfeI hoeI sI ik koeI sLUdr Drm gRMQ pV-sux aqy Drm-krm nhIN kr skdf. ijs sdkf jfiq aiBmfnI, amIr, Kfn aqy rjvfVy ikrqIaF aqy brIbF nUM gulfm bxfeI rwKdy sn. BFvyN gurU nfnk sfihb ny ies sB df igafn qrk sLFsLqR rfhIN qkVf ivroD kIqf aqy sB bnfvtI idKfvy vfly Drm-krm aqy rhu-rIqF qoN AuWpr AuWTx df AupdysL idwqf pr jd Drm dy Tykydfr aqy jLflm bfj nF afey qF 6vyN jfmy ivwc akfl qKLq dI rcnf krky, mIrI aqy pIrI dIaF do qlvfrF pihn ky, aYlfn kIqf ik iswK sLsLqR vI pihrygf, isLkfr vI Kyzygf, dsqfr vI sjfeygf, GoV svfrI vI krygf. jLulm aqy DwkysLfhI ivruwD iekwlI avfjL hI nhIN AuTfeygf sgoN POjI rUp ivwc jLflm vYrIaF df tfkrf, qlvfr afidk sLsLqrF rfhIN vI krygf. muglIaf hkUmq nfl cfr jMgF ivwc jLflmF nUM icwq krky dMd Kwty krny iewk ieiqhfsk scfeI hY. BfeI gurdfs jI vI ilKdy hn ik-KyqI vfiV su iZMgrI, ikkr afs pfs ijAuN bfgY. sp plytY cMnxY, bUhy jMdf kuqf jfgY. iPr 1699 dI vYsfKI nUM gurU nfnk sfihb jI dy dsvyN AuqrfiDkfrI gurU dsLmysL jI ny, KMzy dI phul dyx vyl, ieh pwkf aYlfn vI kr idwqf-jb hmry drsLn kAu afvhu] bin sucyq qin sLsLqR sjfvhu] ikRpfn rUpI sLsLqR nUM pMjF kkfrF dI vrdI ivwc sLfml kr idwqf ik iswK ny ikRpfn nUM sLsLqR jfx ky ies dI sMBfl qy suXog vrqoN krnI hY.

so iswK dI ikRpfn hor DrmF dy icMnHF vrgf iekwlf icMnH hI nhIN sgooN sLsLqR vI hY. eIsfeI krfs ltkfAuNdy, bRfhmx jnyAU pfAuNdy, jogI jtF rwKdy, musilm sunq krdy aqy lvF ktfAuNdy hn pr AunHF dy ieh icMnH sLsLqR nhIN hn. ikRpfn iewk sLsLqR hY, iswK ny jnyAU dI qrHF gfqry pf ky ies dI pUjf nhIN krnI sgoN loV pYx qy svY rwiKaf aqy jLflm dI BiKaf vfsqy ies dI sujog vrqoN krnI hY. iswK sMq-ispfhI POjI hY, ijvyN POj dI vrdI aqy sLsLqR huMdy hn, ievyN hI KLflsy dI pMj kkfrI vrdI aqy sLsLqR hn ikAuNik-KLflsf akfl purK kI POj] pRgitE KLflsf pRmfqm kI mOj] KLflsy ny sdf iqafr br iqafr rihxf hY pr ieh vihm nhIN krnf ik jy ikqy sONdy, nHfAuNdy, qYrdy, kbwzI afidk KyzF Kyzdy aqy hvfeI jhfj afidk ivwc sPr krdy smyN jy ikqy ikRpfn AuqfrnI vI pY jfey qF gurU inrfj ho jfvygf. pr sfzy ajoky jQydfr, kQfkfr, sfD, sMq aqy zyrydfr afp qF jhfjF ivwc ikRpfnF Auqfr ky afAuNdy hn pr iswKF nUM zrfvy aqy AupdysL idMdy hn ik gurU df iswK kdy ikRpfn nhIN Auqfr skdf ikAuNik ikRpfn Auqfrn nfl aMimRq tuwt jFdf aqy Drm KMzq ho jFdf hY. kI aMimRq jF Drm kwcf Dfgf hY jo aYsf krn nfl twut jFdf hY? iswK ny ivsLfl idl lY ky dunIaF ivwc ivcrnf hY nF ik ktV ho ky-ivic dunIaF syv kmfeIaY] qF drgh bYsxu pfeIaY](26)

icMnFH dI kyvl pUjf krn vflIaF kOmF EnF icr gulfm rihMdIaF hn ijnF icr Auh jfgdIaF nhIN. ies dI msfl ihMdU kOm hY jo aYsf krky sdIaF muglF aqy aMgRyjF dy gulfm rhI. iswK kOm ny gulfmI dy sMgl kwt ky, ies nUM ajLfd krvfieaf pr awj zyrydfr sfDF sMpRdfeIaF ny kOm nUM kyvl icMnHF dI pUjf dI isiKaf dy dy ky, srIrk (iPjIklI) aqy mfnisk qOrqy srkfr dI aqy afpxI gulfm bxf ilaf hY. awj df ikRpfnDfrI iswK vI zyrydr sfDF sMpRdfeIaF df syvk hY, sfDF dIaF brsIaF KUb mnfAuNdf hY. ies df pRqw, zyrydfrF dI pUjf aqy mrXfdf df DfrnI ho cuwkf hY. nHfAuNdy smyN, ikRpfn nUM kdy isr qy, kdy lwk nfl bMnHdf aqy kdy Dfgy ivwc pro ky, gl ivwc ltkfAuNdf hY. iswK ny  icMnHDfrI nhIN sgoN iewk sMq-ispfhI POjI rUp ivwc ivcrnf hY aqy loV pYx qy ikRpfn dI suXog vrqoN krnI hY nF ik hr vyly srIr nfl rwKx vflI icMnH pUjf hI krI jfxI hY. icMnH pUjy qy sqkfry jFdy hn pr sLsLqR sdf hI sMBfl ky rwKy aqy vrqy jFdy hn. iswK ny ikRpfn Dfrn krky Kfh-mKfh iksy nfl nhIN lVnf sgoN BIV pY jfx qy afpxy aqy mjLlUm dy bcf leI vrqnf hY. Xfd rwKo ik ijnHF icr ikRpfn dI aihmIaq nhIN smJ jF smJf leI jFdI Dfrn nhIN krnI cfhIdI, ijvyN skUlI bwcy ikRpfn dI mhfnqf nUM nF jfxidaF hoieaF ies dI glq vrqoN vI kr lYNdy hn. ies krky keI ivdysLI skUlF ivwc bwicaF nUM ikRpfn pf ky nhIN afAux idwqf jFdf. gurU sfihb ny KLflsy nUM vihmF-BrmF-ByKF coN kwiZaf sI-Brm ByK qy rhY inafrf] aqy agfh vDU smy df hfxI hoxf isKfieaf sI-agfh kU qRFig ipCf Pyir nf muhZVf](1096) BfeI kfnH isMG nfBf ilKdy hn ik iswK ny smy anusfr aDuink sLsLqR vI Dfrn krny hn. iswK ny “pUjf akfl kI, prcf sLbd df aqy iddfr KLflsy kf” dy isDFq qy pihrf dyxf hY. iswK Drm dunIaF df agfh vDU, ivigafnk aqy sMsfrk Drm hY. ies ny smfjk BfeIcfry ivwc rihMidaF, iswKI dy mfrg qy clidaF, sMsfrk qrwkI dIaF pulfgF vI pwutxIaF hn nF ik qwpVF, GoiVaF, sLsLqRF aqy bfxy qwk hI sImq rihxf hY. ieh sB smyN dy sfDn sn, awj jLmfnF bhuq awgy hY, kfrF, hvfeI jhfjL aqy Pon hn. mIzIaf, ieMtRnYWt aqy hor bhuq suK-shUlqF hn, jo awj dI ijMdgI dIaF loVF bx cwukIaF hn. so ikRpfn qvIqF dI qrFH Dfgy c’ pf ky gly ltfeI iPrnf, jF kdy isr AuWqy, kdy lwk nfl bMnH aqy kdy kyvl DUup DuKf ky hI pUjf krnI aqy iewk icMnH hI smJ lYxf ikRpfn dI aihmIaq qoN anjfxqf hY. dygL-qygL df mqlv hY-pIrI-mIrI, pIrI (Drm) aqy mIrI (pfqsLfhI) dI lKfiek hY. awj dy jmfny ivwc lohy stIl dI ikRpfn dy nfl-nfl igafn-KVg afidk isiKaf rUp ikRpfn dI vI aiqaMq loV hY. so ikRpfn iekwlf icMnH nhIN sgoN sLsLqR vI hY aqy aiqaMq loV pYx qy iswK ies dI sujog vrqoN kr skdf hY. iswK ny pUjf ikpRfn dI nhIN sgoN akfl kI krnI hY ikAUNik ikRpfn iewk sLsLqR hY icMnH nhIN. loV pYx qy Auqfrn nfl aMimRq nhIN tuwtdf aqy nF hIN Drm KMzq huMdf hY ieh sB Brm aqy zrfvy hn. nfm hI aMimRq hY aqy inrml krm hI srboqm Drm hY-srb Drm mih sRyst Drmu hir ko nfmu jpu inrml krmu](266) iswK ny gurbfxI dI isiKaf aqy KMzy dI phul lY ky DrmI bxnf hY nF ik krmkFzI.iswK iksy sfD df nhIN sgoN sdf hI gurU df isiKafrQI hY.


ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਦੇ ਨਾਮ ਖੁੱਲਾ ਖੱਤ

ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਜੀ,
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ।
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ।

ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ (ਦਸੰਬਰ-ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ), ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ-ਹੁਣ ਕੂਚੀ ਦੀ ਨਹੀ ਵਡੇ ਬੁਰਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਸਬੰਧੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਆਪ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹੋ ਕਿ,  ਅਲਬਤਾ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜੇ ਵਿਕ੍ਰਮਾਦਿਤਯ ਵਲੋਂ ਇਹ ਸੰਮਤ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਸੰਮਤ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਆਰਯਾਭੱਟ ਵਲੋਂ ਈਜਾਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ੁੰਨ ਜਾਂ ਜ਼ੀਰੋ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਸਿਧਾਂਤ, ਨਿਉਟਨ ਦੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚਲੀ ਕਸ਼ਿਸ਼ ਗਰੁਤਵ ਆਕਰਖਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਇਸਾਈ ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਂ ਆਈਨਸਟੀਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਯਹੂਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੋਪ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਵਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਈਸਾਈ ਕੈਲੰਡਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਜੀ?

ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕਿ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੇਲੇ ਤਾਰੀਖਾਂ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀਆ ਜਾਂਦੀਆ ਸਨ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਦੀ-ਸਦੀ ਵਿਚ ਹੀ ਤਾਰੀਖਾਂ ਲਿਖੀਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਜੇ ਆਪ ਜੀ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਚਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਤਾਰੀਖਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਲਾਬਾਂ ਜੀ, ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਬਿਜਲੀ, ਸਪੀਕਰ, ਇੰਟਰਨੈਟ, ਟੈਲੀਫੂਨ, ਟੀਵੀ, ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਜਾਹਾਜ ਆਦਿ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ? ਆਪ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹੋ, ਉਪਰੰਤ ਗੁਰੂ ਕਲਗੀਧਰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿਤੀ 

ਸੰਬਤ ਸਤ੍ਰਹ ਸਹਸ ਭਣਿਜੈ। ਅਰਧ ਸਹਸ ਫੁਨਿ ਤੀਨਿ ਕਹਿਜੈ।
ਭਾਦ੍ਰਵ ਸੁਦੀ ਅਸਟਮੀ ਰਵਿ ਵਾਰਾ। ਤੀਰ ਸਤੁਦ੍ਰਵ ਗ੍ਰੰਥ ਸੁਧਾਰਾ। 405

ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਦਰਜ ਚਿਰਤ੍ਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨੰ: 404 (ਪੰਨਾ 1388) ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੇ ਦਰਜ ਉਪ੍ਰੋਤਕ ਪੰਗਤੀਆਂ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਸੰਮਤ 1753 ਭਾਦੋਂ ਸੁਦੀ ਅੱਠ ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲਾਂਬਾ ਜੀ, ਸੰਮਤ 1753 ਭਾਦੋਂ ਸੁਦੀ ਅੱਠ, 25 ਭਾਦੋਂ, 25 ਅਗਸਤ 1696 ਨੂੰ ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ ਨਹੀ ਮੰਗਲਵਾਰ ਸੀ। ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਦੋਂ ਸੁਦੀ 8 ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਭਾਦੋਂ ਸੁਦੀ 6 ਸੀ। ਸੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਪੰਗਤੀਆਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਸਹੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਤਾਰੀਖ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀ ਸੀ। ਲਾਂਬਾ ਜੀ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ ਕਿ ਉਪ੍ਰੋਕਤ ਪੰਗਤੀਆਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿਚ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਸੰਗਰਾਦਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਲਿਖਦੇ ਹੋ, “ਇੱਥੇ ਸੰਗਰਾਂਦ ਦੀ ਅਰੰਭਤਾ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਉਸ ਨਿਯਮ ਤੇ ਨਿਸਚਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਇਕ ਰਾਸ਼ੀ ਚੋਂ ਦੂਜੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪੁਰੇਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਸ ਤਥਾਕਥਿਤ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਸੰਗਰਾਂਦ ਤੈਅ ਕਰਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਪੁਰਾਤਨ ਸ੍ਰੋਤ ਜਾਂ ਖਗੋਲ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਲਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਤੈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ  ਲਾਂਬਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਲਿਖਣਾ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗਰਾਦ (ਸਾਂਕ੍ਰਾਂਤ) ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਇਕ ਰਾਸ਼ੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਰਾਸ਼ੀ `ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਗਰਾਦ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਿਸ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਲਾਂਬਾ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਸੰਗਰਾਦ ਸ਼ਬਦ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਕੀ 12 ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?

ਜਦੋਂ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜੇ ਵਿਕ੍ਰਮਾਦਿਤਯ ਵਲੋਂ ਇਹ ਰਾਸ਼ੀ ਅਧਾਰਤ ਕੈਲੰਡਰ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ  ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਚਪਟੀ ਅਤੇ ਖੜੀ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਦਵਾਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਗੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦਵਾਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੀ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਲਾਂਬਾ ਜੀ ਤਾਂ ਜਾਣੀਜਾਣ ਹਨ ਪਰ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਸੰਗਰਾਦਸੂਰਜੀ ਸਿਧਾਂਤ ਮੂਤਾਬਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ 1960 ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਉਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸੰਗਰਾਦ ਦ੍ਰਿਗਗਿਣਤ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਸੂਰਜੀ ਸਿਧਾਂਤ ਮੁਤਬਾਕ ਜੇਠ ਦੀ ਸੰਗਰਾਦ 15 ਮਈ, ਸਾਵਣ 17 ਜੁਲਾਈ, ਭਾਦੋਂ 17 ਅਗਸਤ,ਅੱਸੂ 17 ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ ਕੱਤਕ ਦੀ ਸੰਗਰਾਦ 18 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ‘ਦ੍ਰਿਗਗਿਣਤ ਸਿਧਾਂਤਮੁਤਾਬਕ ਜੇਠ ਦੀ ਸੰਗਰਾਦ 14 ਮਈ, ਸਾਵਣ 16 ਜੁਲਾਈ, ਭਾਦੋਂ 16 ਅਗਸਤ, ਅੱਸੂ 16 ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ ਕੱਤਕ ਦੀ ਸੰਗਰਾਦ 17 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸੀਹੁਣ ਜਦੋਂ 5 ਸੰਗਰਾਦਾਂ ਤਾਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਫਿਰਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਲਾਂਬਾ ਜੀ, ਤੁਸੀ ਹੁਣ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ ਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਕੀ ਬਣਿਆ? ਇਥੇ ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਸ਼ੀ ਫਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੂਰਜ 14, 15 ਜਾਂ 16 ਤਰੀਖ ਨੂੰ ਨਹੀ ਸਗੋਂ 21, 22 ਜਾਂ 23 ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ੀ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। (ਪੜ੍ਹੋ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਅਖਬਾਰਾਂ `ਚ ਰਾਸ਼ੀਫਲ) ਅੱਜ-ਕੱਲ ਸੂਰਜ ਧਨ ਰਾਸ਼ੀ ``ਚ ਹੈ । ਇਕ ਅਖਬਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਧਨ ਰਾਸ਼ੀ `ਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਮਾਂ 23 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 20 ਦਸੰਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਅਖਬਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਮਾਂ 22 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 21 ਦਸੰਬਰ। ਲਾਂਬਾ ਜੀ, ਇਹ ਹੈ ਤੁਹਾਡਾ ‘ਚੰਦ੍ਰਾਇਣੀ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਗਿਆਨ’। ਹੁਣ ਤਾਂ ਤੇਰਵੀਂ  ਰਾਸ਼ੀ Ophiuchus ਦੀ ਚਰਚਾ ਵੀ ਚਲ ਪਈ ਹੈ।

ਆਪ ਦੇ ਬਚਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਬਾਕੀ ਮਿਤੀਆਂ ਵੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਝੌਤੇ ਅਧੀਨ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਰਸੇ ਤੇ ਸਿਧਾ ਹਮਲਾ ਸੀਲਾਂਬਾ ਜੀ ਤੁਸੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਥੀ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ  ਤੋਂ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੁਰੇਵਾਲ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਤੇ ਕੂਚੀ ਫੇਰਨ ਦਾ ਹੀ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਂ, ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕੀ ਤੁਸੀ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਤੋਂ ਵਧੀਆਂ ਕੈਲੰਡਰ ਨਹੀ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕੇ? ਲਾਂਬਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਚੰਦ੍ਰਾਇਣੀ ਕੈਲੰਡਰ ` 1 ਦਸੰਬਰ 2010 ਦਿਨ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਮੱਘਰ ਵਦੀ 10 ਅਤੇ 11 ਸੀ ਭਾਵ ਇਕ ਦਿਨ ਹੀ ਦੋ ਤਾਰੀਖਾਂ, ਦਸੰਬਰ 13 ਅਤੇ 14 ਨੂੰ ਮੱਘਰ ਸੁਦੀ 8 ਭਾਵ ਦੋ ਦਿਨਾਂ `ਚ ਇਕ ਤਰੀਖ ਦ੍ਰਿਗਗਿਣਤ ਸਿਧਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ, ਦਸੰਬਰ 14 ਅਤੇ 15 ਨੂੰ ਮੱਘਰ ਸੁਦੀ 9 ਭਾਵ ਦੋ ਦਿਨਾਂ `ਚ ਇਕ ਤਰੀਖ ਸੂਰਜ ਸਿਧਾਂਤ ਮੁਤਾਬਕ ਅਤੇ  24 ਦਸੰਬਰ ਦਿਨ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਾਰੀਖਾਂ, ਪੋਹ ਵਦੀ 3 ਅਤੇ 4 ਆਉਣਗੀਆਂ । ਲਾਂਬਾ ਜੀ, 2010 ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੇ ਚੰਦ੍ਰਾਇਣੀ ਸੰਮਤ ਦੇ 13 ਮਹੀਨੇ (ਵੈਸਾਖ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ) ਹਨ ਅਤੇ 2012 ਵੀ 13 ਮਹੀਨੇ (ਭਾਦੋਂ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ) ਹੀ ਹੋਣਗੇ। ਕੀ ਹੁਣ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਸਿਧਾਂਤ’ ਦੀ ਬਜਾਏ ‘ਲੁੱਟ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਨਹੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਂਦਾ? ਲਾਂਬਾ ਜੀ, ਜੇ ਚੰਦ੍ਰਾਇਣੀ ਕੈਲੰਡਰ ਨੂੰ ਵੀ ਖਿਚ-ਧੂਹ ਕੇ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਦੇ ਨੇੜੈ-ਤੇੜੇ ਹੀ ਲਿਆਉਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੂਰਜੀ ਕੈਲੰਡਰ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਤੇ ਇਤਰਾਜ ਕਿਓ? ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜਾਂ 23 ਪੋਹ,3012 ਸੀ ਈ ਵਿਚ ਵੀ 5 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਆਵੇਗਾ। ਲਾਂਬਾ ਜੀ, ਕੂਚੀ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਕੈਲਕੂਲੇਟਰ ਫੜੋ, ਹੁਣ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਉ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਚੰਦ੍ਰਾਇਣੀ ਕੈਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜਾ ਪੋਹ ਸੁਦੀ 7, 2012 ਸੀ ਈ ਵਿਚ ਕਿੰਨੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਆਵੇਗਾ, ਆਵੇਗਾ ਵੀ ਜਾਂ ਨਹੀ, ਜੇ ਨਹੀ ਤਾਂ ਕਿਓ?

ਆਪ ਦੇ ਪੱਤਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ
ਸਰਵਜੀਤ ਸਿੰਘ


 

ÇsLhIdI imsl dy jQydfr isrlwQ XoDy bfbf dIp isMG sLhId phUivMz-aMimRqsrÇ

C:\Users\USER\Pictures\Avtar Singh Photos.jpg

avqfr isMG imsLnrI (5104325827)

aYsy buwZy sLyr isrlwQ XoDy bfbf dIp isMG df jnm jnvrI sMn 1682 eI[ nUM BfeI Bgqf jI dy Gr mfqf ijAuxI dI pivqr kuKoN ipMz phUivMz (aMimRqsr) ivKy hoieaf. bfbf jI df pihlf nfm dIpf sI jo isMG sjx mgroN dIp isMG ho igaf. bfbf jI CotI AuWmr ivwc hI srbMsdfnI sfihby kmfl gurU goibMd isMG jI dI sLrn ivwc rhy aqy bMd-bMd ktOx vfly BfeI mnI isMG sLhId koloN gurmiq df igafn pRfpq kIqf. bfbf jI ijwQy iKzfrI, sLsLqrDfrI aqy isLkfrI sn EQy iewk cMgy ilKfrI aqy ivdvfn vI sn. afp jI ny CotIaF motIaF keI jMgF ivwc  sLsLqrF dy jOLhr vI idKfey. afp jI ny gurU klgIDr jI qoN mflvy Kyqr dmdmF sfihb (sfbo kI qlvMzI) ivKy gurbfxI dy arQ kQf-ivcfr iswKy sn aqy gurU jI ny ies XoDy dI gurmiq pRqI lgn, syvf aqy bhfdrI krqv dyK ky afp jI dI syvf Bf[ mnI isMG jI nfl rl ky gurU gRMQ sfihb jI dIaF bIVF dy hor Auqfry krn aqy gurbfxI dy arQ awgy isMGF nUM isKfAux dI lfeI sI jo afp jI ny bfKUbI inBfeI.

afp gurmwqI jIvn ivwcoN smF kwZ ky jMgF XuwDF ivwc vI ihwsf lYNdy sn. Aus vyly muglIaf hkUmq iswKF df cux cux ky isLkfr krdI hoeI iswK Drm nUM mlIafmyt krn qy quwlI hoeI sI. jdoN sMn 1756 ivwc aihmd sLfh abdflI ny ihMd qy cOQf hmlf kIqf aqy iewQoN dy vwK-vwK QfvF qy luwtmfr krdf hoieaf vfps jf irhf sI Aus smyN Aus kol ijwQy BfrI mfqrf ivwc sonf cFdI aqy hor bykImqf sfjo smfn sI EQy hjLfrF jvfn kuafrIaF lVkIaF aqy ivafhIaF hoeIaF aOrqF vI pkV ky mn pRcfvy leI lY ky irhf sI. jd ieh Kbr axKI XoDy bfbf dIp isMG nUM imlI qF afp jI ny sfQI iswKF nfl gurmqf krky akwt PYNslf ilaf ik hkUmq, iPrkf pRsqI dy nsLy ivwc gRsq aXfs, jLflmL aqy aQry sfnHF vFg BUqr hoey abdflI koloN dysL dI DMn dOlq aqy iejLq (bhU bytIaF) afid nUM hr hIly CuzfAuxf hY. ieAuN bfbf jI dI sucwjI agvfeI ivwc KMUKfr abdflI qy jbrdsq Dfvf bol ky sfrf kImqI smfn aqy ihMdU aOrqF ablfvF nUM Czfieaf, ijs ivwc lg-pg 300 ihMdosqfnI iesqrIaF 100 jvfn lVky vI sn. agly hwly ivwc  bfbf jI dI agvfeI ivwc isMGF ny 2200 dy krIb aOrqF ijnHF nUM ihMdUaF ivwc mrd pRDfn smfj ny ablfvF bxf rwiKaf sI nUM Cuzf ky AunHF dy Gro GrIN pucfieaf pr iPr vI bhuq sfrIaF ihMdU bIbIaF vfps nF geIaF aqy iejLq afbrU bcfAux vfly isMGF dy dl ivwc rl ky isMG sj geIaF ikAuNik isMGF ny iejLq bcfAux vyly jfq-pfq jF mjLHb nhIN sI dyiKaf sgoN mnuwKqf dI Kfqr ieh Drm pfilaf sI. lok isMGF dy aYsy kfrnfmy krqv dyK ky AunHF nUM afpxI iejLq afbrU dy rfKy smJx lwg pey sn aqy jd koeI aYsI GtnF vfprdI qF lok kih AuWTdy “moVIN bfbf kwC vfilaf CeI, rMn bsry nUM geI” jd qF koeI ihMdU smrft mrhwtf, ruhylf, rfjpUq ienHF afqr hoeIaF ablfvF dI mdd qy nF puwjf jo hkUmq dy nsLy ivwc sMn 1984 nUM aihsfn PrmosL aqy bygYrqf ho AunHF hI isMGF dy vfrsF dy GrF nUM luwtdf, awg lfAuNdf aqy bybs aOrqF dI sLryafm iejLq luwt irhf sI. KYr! afpF afpxy ivsLy vwl afeIey.

abdflI isMGF koloN afpxI cMgI JfV-JMb aqy luwt-Koh krvf ky jFdf hoieaf afpxy puwqr qYmUr sLfh nUM pMjfb df sUbydfr aqy jLhfn KF nUM sYnfpqI bxf ky ieh aYlfn kr igaf ik iswKI dy Dury aMimRqsr nUM Zih ZyrI kIqf aqy srovr nUM pUr idwqf jfvy. ies hukm dI qfmIl kridaF jLhfn KF ny BfrI lfE lsLkr lY ky sRI drbfr sfihb aMimRqsr AuWqy jbrdsq hmlf kr idwqf. Aus vyly bfbf gurbKsL isMG jI “lIl ipMz” vfsI ny krIb afpxy 30 sfQIaF nfl ies durfnI AuWqy sfhmixEN mUMh qoVvF hwlf bol ky ies dIaF POjF ivwc aPVf-qVPI pYdf kr idwqI pr sLfhI POjF BfrI igxqI ivwc hox krky isMGF df bhuqf vws nF cwilaf iPr vI vYrI dy snmuwK lohy nfl lohf KVkfAuNdy isMG sLhId ho gey pr vYrI dy kfbU nhIN afey. hkUmq dy nsLy ivwc bdmsq jLhfn KF sLfhI lsLkr dI mdd nfl drbfr sfihb qy kfbj ho ky pivqr srovr nUM pUr, srbsFJy asQfn sRI drbfr sfihb aMimRqsr dI byadbI kr, smuwcy drbfr sihb dy eyrIey nUM Gyrf pf, sLfhI POjF df pihrf lgf ky vfps muV igaf. jd ies Gor bydbI dI Kbr buwZy sLyr bfbf dIp isMG jI nUM dmdmy (sfbo kI qlvMzI) ivKy imlI qF bfbf jI aqy sfQI sUrimaF dy sIny DVk, zOly PVk aqy gYrq dy BFbV mwc AuWTy. bfbf jI ny Ausy vyly byadbI krn vfly jLflmF nUM soDx df aYlfn krdy hoey ikhf ik isMGo! gurDfm sfnUM pRfxF qoN vI ipafry hn iPr Auh asQfn ijwQy chuM vrnF nUM sFJf AupdysL imldf hY, ijwQoN BuwiKaF nUM rotI, byafsiraF nUM afsrf, inQfivaF nUM QF, ingwiqaF nUM giq, inpwiqaF nUM piq, rfhIaF nUM rYx bsyrf, swc dy pujfrIaF nUM afqm bl imldf, bypwiqaF dI piq ZwkI aqy iejLq bcfeI jFdI hY EQy ies jLflm hkUmq ny aYsf pfp kmfieaf hY ijs dI sjf gurU kf Kflsf dyxI jfxdf hY “gur kI inMdf suxy nf kfn. Bytq kry sMg ikRpfn” dy isDFq qy pihrf idMdy hoey iqafr ho jfE! bfbf jI ny KMzy dI nok nfl lkIr kwZI ik gurU isDFqF dI rfKI leI jfnF vfrn aqy kurbfn hox vfly lkIr twp afE! aYsI lhU BrI qkrIr df jfdUeI asr hoieaf ik iewk vI isMG ipwCy nF hitaf sfry lkIr pfr kr gey. bfbf jI ardfsf soD ky, sfQI XoiDaF smyq vYrI nUM kIqy df Pl BugqfAux leI, GoiVaF qy kfTIaF pf, sLsLqr-bsqr sUq ky ipMzo-ipMzI GoiVaF nUM awzIaF mfrdy, drbfr sfihb dI byadbI dI Kbr df pwlU Pyrdy aqy, mfro-mfr krdy hoey sRI aMimRqsr vwl vwDx lwgy. ipMzF-sLihrF dy lok vI bfbf dIp isMG dy kfPly nfl GoVy aqy ikRpfnF smyq rldy gey. ieAuN 500 isMGF df jQf jo dmdmy qoN quiraf sI aMimRqsr qwk phuMcidaF 5000 dI igxqI twp igaf. EDr jd jLhfn KF nUM ies df pqf lwgf qF Aus nUM hwQF-pYrF dI pY geI aqy 20,000 POj lY ky afieaf aqy aMimRqsr qoN pMj ku mIl dI dUrI qy isMGF AuWqy tuwt ipaf, bVf iBafnk jMg hoieaf. isMGF ny bkiraF vFg vYrI Jtkfey, isMGF dy josL awgy KUMKfr sLfhI POjF dI pysL nF geI Auh ipwCy nUM Bwjx lwgI qF aYn Ausy vkq jrnYl aqfeI KF hor qfjf dm POj lY puwjf.

ieDr bfbf dIp isMG jI anykF Pwt srIr qy Kf ky vI KMzf KVkfAuNdy hoey vYrIaF dy afhU lfh rhy sn ik acfnk iewk sFJf vfr bfbf jI aqy jhfn KF df ho igaf ijs ivwc ijwQy jhfn KF df isr moCy vFg vwiZaf igaf EQy bfbf jI dI vI sFJy vfr ivwc awDI DOx kwtI geI. isrlwQ XoDf Gbrfieaf nhIN sgoN ies grm josLI ivwc iewk hwQ nfl sIs nUM shfrf dy aqy dUjy hwQ nfl KMzf vONhdy hoey vYrI nUM BfjVF pfeI igaf. jo lok ieh sIn dyK rhy sn AunHF dIaF “mUMh c’ AuNglF pY geIaF” ik pqf nhIN ieh gurU dy iswK ikhVI imtI dy bxy hn, gurU ny ienHF ivwc aYsI sipRt BrI hY ik ieh isr kwty jfx qy vI jfho-jlfl nfl mYdfn ivwc lVI jf rhy hn. ienHF dy gurU ny vfikaf hI gurbfxI ivwc drsfieaf hY ik “jAu qAu pRym Kylx kf cfAu] isr Dr qlI glI myrI afE” isMG vfikaf hI jfnF qwlI qy rwK, Bfv afpf gurU nUM smrpx krky, aYsy srUr ivwc kty-vwZy vI lVI jf rhy hn. afKr bfbf jI afKrI dm qwk vYrI nfl jUJdy hoey ,jLhfn KF vrgy KwbI KF jrnYl nUM sYNkiVaF smyq vwZ-kwt ky, kIqI df Pl BugqfAuNdy hoey, gurU kI ngrI aMimRqsr ivKy rfmsr dy asQFn AuWqy lfsfnI sLhIdI pf gey. ijwQy awj kwl gurduafrf sLhId gMj suBfiemfn hY. ieAuN buwZf sLyr bfbf dIp isMG krIb 80 sfl dI vzyrI AuWmr ivwc 18 syr df KMzf clfAuNdf hoieaf ieh drsf igaf ik gurU dI rihmq nfl buwZy vI hjfrF jvfnF nUM mfq pfAuNdy, gurU qoN kurbfn huMdy hoey, gurU vwl kYrI awK krky vyKx vfilaF dIaF bfjL vFg JVp mfr ky awKF kwZ skdy hn.

jrf ieDr iDafn idE ik iswK Drm aqy iswKF dy kyNdrI asQfn hryk hkUmq aqy Drm dIaF awKF ivwc rVky hn ikAuNik EQy swc-jQfrQ df pRcfr aqy psfr huMdf hY aqy mno klipq kQf-khfxIaF suxf ky, aMDivsLvfsL Plf ky, lokfeI nUM luitaf nhIN jFdf, jo bfkI keI DrmF ivwc huMdf sI qy awj vI ho irhf hY. pr bd iksmqI nfl aYsf igafn-ivigafnmeI sdf agFh vDU Drm ByKI aqy DoKybfj Dfrimk aqy rfjnIqk lIzrF dy skMjy ivwc af cuwkf hY. jo gurU gRMQ sfihb (swc dI bfxI) nUM kyvl qy kyvl rumfilaF ivwc Zwk, DUPF DuKf, igxqI-imxqI dy pfT, kIrqn aqy kQf kr pYsy hI nhIN kmf rhy sgoN gurU isDFqF dI byadbI vI kr rhy hn. awj kOm nUM bfbf dIp isMG vrgy sMq-ispfhI jQydfr afgUaF dI loV hY, jo awj ho rhI gurU isDFqF dI aYsI Gor bydbI nUM gur-sLbd aqy sFJIvflqf dy KMzy nfl rok swkx pr ajoky ByKDfrI afgUaF ny bfbf jI dy isDFqk kfrnfimaF nUM vI krfmfqF nfl joV idwqf hY. jo afpxy afp nUM bfbf jI dy vfrs dsdy hoey sMq, bRhm igafnI aqy mhFrfj aKvf rhy hn aqy krm bRfhmxF vflI byloVI suwc-iBwt vfly kr rhy hn. ijvyN gurU grMQ sfihb jI jo “sLbd gur” hn AunHF nfl DUpF, joqF, mOlIaF, gfny, qrHF-qrHF dIaF smgrIaF aqy nfrIal Byt kIqy jf rhy hn. igxqI-imxqI dy jfp, aKMz aqy sMptpfTF dIaF afpUM bxfeIaF ivDIaF nfl Boly-Bfly aigafnI iswKF nUM lwuitaf jf irhf hY. aFm mfeI BfeI nUM gurbfxI dI byadbI hoxI df zr dy ky afp “gurbfxI-pfT–ivcfr” krnoN ieh sMpRdfeI zyrydfr htf rhy hn. awj muglF nUM nhIN sgoN aYsy sMpRfdeI zyrydfr pRbMDkF nUM Bjf ky gurDfm ajLfd krfAux dI loV hY. bfbf jI sMq-ispfhI hMudy hoey gurmiq dy mhFn pRcfrk vI sn nF ik iksy sMpdRfie dy muKI. Xfd rwKo gurU ny inrml pMQ-iswK pMQ-Kflsf pMQ  sfijaf sI nF ik koeI zyrf-tksfl-sMpRdf. dsmysL jI ny bfbf bMdf isMG bhfdr nUM jQydfr Qfipaf sI ijs ny 8 sfl vwDIaf rfj kIqf aqy jLflmF nUM cMgf soDf lfieaf. bfbf bMdf isMG jI dI sLhIdI qoN bfad isMGF dy 65 jQy bx gey, ienHF qoN hI agFh bfrF imslF bxIaF ijnHF ivwcoN bfbf dIp isMG sLhId “sLhIdI imsl” dy hI jQydfr sn nF ik iksy tksfl jF sMpRdfie dy muKI sMq. sMpRdfvF df ipCokV qF inrmly sfDF afidk nfl juVdf hY ijnHF ivwc ienHF dy iewk muKI dy nF ipwCy isMG dI QF cMd vI lwgf hoieaf hY. bfbf jI df bfxf sMq-ispfhIaF vflf sI. bfbf jI isr qy dumflf sjfAuNdy, AuWpr KMzf, cwkr Dfrn krdy aqy hwQ ivwc aTfrF syrf KMzf rwKdy sn pr afpxy afp nUM sLhId bfbf dIp isMG dy jFnsLIn dwsx vfly ies dy Ault sfD-bfxf Dfrn krdy hn. dsqfr AuWqy KMzf aqy cwkr nhIN pihndy. bfbf jI ny bhfdrI kfrnfmy kIqy aqy isLkfr vI Kyzy pr ajoky sMpRdfeI kihMdy hn ik bfbf jI kwcy byr Kf ky gujfrf krdy sn. jrf soco! kwcy byr Kfx vflf 18 syr df BfrI KMzf vfh skdf hY? bfbf jI kyvl qy kyvl sLbd gurU “gurU gRMQ sfihb” jI nUM hI gurU mMndy, Aus df hI pRkfsL aqy pRcfr krdy sn pr ajoky sMpdfeI gurqf dy mflk “gurU gRMQ sfihb” jI dy brfbr asLlIl rcnf nfl Bry pey aKOqI dsm gRMQ df pRkfsL krdy hn jo pRmfxIk ieiqhfskfrF anusfr gurU goibMd isMG jI dy joqI joiq smfAux qoN koeI 50 sfl ipwCoN hoNd ivwc afieaf.

gurU ipafrI sfD sMgq jI aqy pfTk jno! awj swcy mn nfl afpxy Dur aMdr Jfq mfr ky dyKo Ausy buwZy sLyr isrlwQ XoDy, kihxI, kQnI aqy krxI dy sUry bfbf dIp isMG jI sLhId dy sLhIdI asQFn gurduafrf sLhId gMj aMimRqsr aqy hor gurDfmF ivKy ajoky pujfrI aqy Drm afgU kI kr rhy hn? abdflI ny qF isrP iblizMg ZfhI sI, awj ieh lok gur isDFq Zfh rhy hn. shIdI asQfnF aqy gurduafiraF nUM mUrqI pUjf dy mMdr bxf idwqf hY. vwz akfrI PotoaF nUM gurU dy bfrbr mwQy tyky qy DUPF DuKfeIaF jf rhIaF hn. Tyky qy aKMz pfTF dIaF lVIaF clfeIaF jf rhIaF hn. sLhIdF dy asQfnF qy suKxf suwKIaF jf rhIaF hn jo gurbfxI aqy iswK rihq mrXfdf anusfr glq hn. kihMdy hn ik “jd zuldf KUn sLhIdF df qkdIr bdldI kOmF dI. rMbIaF nfl Kopr lihMdy jF qsvIr bdldI kOmF dI.

awj vI bfbf dIp isMG jI sLhId dy ipMz phUivMz qoN iewk bfbf krnl sMDU BUqry, ivgVy hoey, hMkfrI aqy ivkfrI ByKI zyrdfr sfDF ivrwuD juraq, dlyrI aqy knUMn df KMzf cwkI iPrdf hY ijs dy ies KMzy ny pUhly vrgy srkfrI tfAUt nUM jylH krvfeI aqy iewk KMUKfr jLflm aqy blfqkfrI sfD nfl do hwQ krdf hoieaf knMUnI lVfeI lV irhf hY. aYs vyly krnl sMDU sLhId bfbf dIp isMG jI dI kul df hI crfg hY. afE isMGo! afpF vI bfby dI iKwcI lkIr pfr krky Drm dy nF qy cwl rhy pKMzF df gur igafn dy KMzy nfl pVdf PfsL krIey. gurU gRMQ jI dI kIqI jf rhI byadbI rokIey. Auh byadbI hY gurU isDFqF dI avwigaf krky kwcI bfxI kivqf dy kwcy gRMQ jo gurU jI dy sLrIk bxfey qy pRcfry jf rhy hn Aus nUM rokIey. hryk mfeI BfeI nUM bfxI pVHn, suxn aqy ivcfrn vwl pRyrIey qF ik pujfrIvfd jo sLryaFm sLbd gurU dy isDFq qoV ky byadbI kr irhf hY, nUM nwQ pfeI jf swky. afpF sfry gurU gRMQ sihb jI dI aMimRq bfxI rUpI sLihd dy duafly miKafl vFg iekwTy hoeIey-sfDsMgiq imil rhIaY mfDAu jYsy mDup mKIrf (486) jAu qAu pRym Kylx kf cfAu] isru Dir qlI glI myrI afAu](1412) ggn dmfmf bfijE pirE insLfny GfAu] Kyq ju mFizE sUrmF ab jUJx ko dfAu] (1105) isr qlI qy rwKxf iewk muhfvrf hY ijs df Bfv hY ik gurU qoN kurbfn hox leI qqpr rihxf nF ik srIrk isr vwZ ky Aus nUM QflI ivwc rwK ky hI gurU kol afAuxf. ajoky smyN ivwc vI isrlwQ XoDy bfbf jrnYl isMG, suwKf-ijMdf, byaMq isMG aqy Bf[idlfvr isMG vrgy hor vI anykF hoey hn ijnHF ny jLflmF nUM soDf lONdy hoey afpxy hwkF dI Kfqr hws hws jfnF vfrIaF. aYsy kfrnfmy krn df nfm hI hr vyly isr qlI qy rwKxf hY.

 


ਕੀ ਹਰੇਕ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਹੀ ਚਮਾਰ ਨਹੀਂ?

ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮਿਸ਼ਨਰੀ (510-432-5827)

singhstudent@gmail.com

ਮਹਾਨਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਚਮਾਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅਰਥ ਹਨ ਚੰਮ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਚਮਾਰ ਕੋਈ ਜਾਤੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੁਨਾਰ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲੁਹਾਰ, ਜਮੀਨ ਵੌਹਣ ਵਾਲਾ ਜਿਮੀਦਾਰ, ਭਾਂਡਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਕਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਿਕਲੀਗਰ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆਦਿਕ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘੜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਫਜ਼ ਨੂੰ ਉੱਚੀ-ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਵਰਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮੰਨੂੰ ਸਿਮ੍ਰਤੀ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਜਾਤਾਂ ਪਾਤਾਂ ਅਤੇ ਵਰਣਵੰਡ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਚਲਾਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਅੱਗੇ ਕਈ ਜਾਤਾਂ-ਪਾਤਾਂ ਕੱਢ ਮਾਰੀਆਂ।

ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਤੇ ਬਾਮਣ-ਭਾਊ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਰਬਸ਼੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ। ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਪਠਨ ਪਾਠਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉੱਤਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਂਵੇ ਲੁੱਚਾ ਲੰਡਾ ਲਵਾਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਭਾਵੇਂ ਕਿਨਾਂ ਧਰਮਾਤਮਾਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਦੁਰਕਾਰਨਯੋਗ ਹੈ। ਮਨੂੰਵਾਦੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੇਵੀਐ ਗਿਆਨ ਗੁਣਹੀਨਾਂ॥ ਸ਼ੂਦਰ ਨਾਂ ਸੇਵੀਐ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੀਨਾਂ॥ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਵਰਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਕੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਭਾਵ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮਰਨ ਤੱਕ ਅਤੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਲੋਕ ਤੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੀ ਚੱਲਣਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਖਤਰੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਦੇ ਡੌਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਜੰਗ ਯੁੱਧ ਕਰਨੇ ਅਤੇ ਵਤਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲੜਨਾ ਮਰਨਾ ਇਸ ਦਾ ਹੀ ਕੰਮ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭਾਊ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਰਹਿਣਾ ਖਤਰੀ ਦਾ ਹੀ ਫਰਜ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਵੈਸ਼ ਭਾਵ ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਗਏ। ਕਿਰਤੀ ਪਹਿਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੇਟ ਭਰੇ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਸ਼ੂਦ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੂਦਰ ਉੱਪਰਲੇ ਤਿੰਨਾਂ ਵਰਨਾਂ ਦਾ ਗੰਦ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਕਰੇ। ਭਾਵ ਬਾਕੀ ਗੰਦ ਦੇ ਢੇਰ ਖਿਲ੍ਹਾਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵਿਚਾਰਾ ਸਾਫ ਕਰੇ।

ਵਾਹ! ਕੈਸਾ ਸ਼ਾਤਰ ਹੈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵੀ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਹਲ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਜੱਟ ਜਿਮੀਦਾਰ, ਨਹੁੰ-ਵਾਲ ਕੱਟਣ ਅਤੇ ਬੁੱਤੀਆਂ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਨਾਈ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੰਦ ਬਨਾਉਣ ਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲੁਹਾਰ, ਮਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਚੰਮ ਲਾਹ ਕੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚਮਾਰ, ਸੋਨੇ ਆਦਿਕ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਘੜਨ ਵਾਲਾ ਸੁਨਾਰ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਸਾਜਣ ਵਾਲਾ ਘੁਮਾਰ, ਮਾਸ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਕਸਾਈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਆਦਿਕ ਭਰਣ ਵਾਲਾ ਮਹਿਰਾ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਿਰਤੀ ਕੋਹਲੂ ਦੇ ਬੈਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਹਲੜ ਅਖੌਤੀ ਉੱਚਜਾਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭਾਊਆਂ ਲਈ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕੁਚੱਜੀ ਵਰਣ-ਵੰਡ ਅਤੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦਾ ਭਰਵਾਂ ਖੰਡਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਹੁੰ ਵਰਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ-ਚਾਰ ਵਰਨ ਇੱਕ ਵਰਨ ਕਰਾਇਆ॥ (ਭਾ. ਗੁ.) ਭਾਵ ਇਨਸਾਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਹੀ ਵਰਨ (ਗੁਣ) ਹਨ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਰੱਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ। ਜਦ ਧਰਮ, ਵਤਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਰੱਖਿਆ ਖਾਤਰ ਜੂਝਦਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਖੱਤਰੀ ਹੈ। ਜਦ ਧਰਮ ਦੀ ਕਿਰਤ ਭਾਵ ਨੇਕ ਕਮਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ, ਪ੍ਰਵਾਰ ਦਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪੇਟ ਪਾਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੈਸ਼ ਹੈ। ਜਦ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੂਜਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਹੈ।

ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ ਸਭ ਇਨਸਾਨ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਮਾਨ ਹਨ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਮਣ-ਭਾਊ ਦੇ ਜੂਲੇ ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਲੰਗਰ, ਪੰਗਤ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ ਜਿੱਥੇ ਹਰੇਕ ਮਾਈ ਭਾਈ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਭੋਜਨ ਖਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਨੀਵੇਂ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਗ ਹੀ ਬੀਰ ਬਹਾਦਰ ਬਣਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਰੱਬੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਚਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਤਮਾਂ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ ਸਰੀਰ ਵੀ ਬਲਵਾਨ ਕਰ ਲਏ। ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਕਾਰਜ ਆਪ ਹੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਸ਼ਸ਼ਤਰ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਕੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਹੋ ਗਏ। ਅਨੇਕਾਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੂੰ ਖਾਰ ਮੁਗਲਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਕੀਤਾ। ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ ਬਣ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜ ਅਖਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਫਖਰ ਸਮਝਣ ਲੱਗੇ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂਨ ਦੀ ਯੋਗ ਅਗਵਾਈ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁੱਝ ਕਰ ਨਾਂ ਸਕਿਆ।

ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਚਲਾਇਆ। ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਜਗੀਰਾਂ ਜਿਮੀਦਾਰ ਕਿਰਤੀ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਓਦੋਂ ਤਾਂ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਸੂਝਵਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਬਾਮਣ ਕੁਸਕਿਆ ਨਾਂ। ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇਣ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ 65 ਜਥੇ ਬਣ ਗਏ ਜੋ ਇੱਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਕੌਮੀ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜੂਝਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੀ 12 ਮਿਸਲਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਫਿਰ ਮਹਾਂਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 12 ਮਿਸਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਰੀਬ 50 ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਮਹਾਂਰਾਜੇ ਦੀ ਫਰਾਖਦਿਲੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ, ਬਾਮਣ-ਭਾਊ ਨੇ ਸਾਧਾਂ ਦਾ ਭੇਖ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਕਈ ਪਾਖੰਡ ਅਤੇ ਡੇਰੇ ਚਲਾ ਦਿੱਤੇ, ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲੇ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਕਾਬਜ ਹੋ ਗਿਆ।

ਫਿਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਫਰਜੀ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਬਣਾ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੰਤ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੇ ਰੱਖੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਤਿਲਕ, ਧੂਪ, ਦੀਪ, ਸਮਗਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਆਦਿਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਕਰਮਕਾਂਡ ਗੁਰੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਵੱਖਰੇ, ਮਰਯਾਦਾ ਵੱਖਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਸੁੱਚ ਭਿੱਟ ਦਾ ਬੀਜੁ, ਬੀਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੀ ਫੁੱਟ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਅੰਗ੍ਰੇਜ ਕਾਬਜ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕੌਮ ਦੀ ਫੁੱਟ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਹੰਤਾਂ ਅਤੇ ਜਗੀਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਰੱਬੇ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ। ਪਾੜੋ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਕਰੀਬ 100 ਸਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

ਫਿਰ ਪੰਥ ਦੇ ਅਕੀਦਤਮੰਦ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗਿ. ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਸੁਘੜ ਵਿਦਵਾਨ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਯੋਗ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਦਕਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਚਲਾਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਮਹੰਤਾਂ ਤੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਏ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਖੋਲ੍ਹੇ। ਸਿੱਖੀ ਫਿਰ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਪਰ ਕੱਢੇ ਗਏ ਮਹੰਤਾਂ ਨੇ ਅਲੱਗ ਡੇਰਾਵਾਦ ਚਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਾਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਕਵਾਰ ਫਿਰ ਬਾਮਣ-ਭਾਊ ਸੰਤਾਂ, ਮਹੰਤਾਂ, ਸੰਪ੍ਰਦਾਈਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਕਾਬਜ ਹੋ ਗਿਆ। ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਪਾਠ ਕਥਾ ਕੀਰਤਨ ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਧਰਮ ਰਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਕੌਮ ਨੂੰ ਭਾੜੇ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਅਤੇ ਜਪਾਂ ਤਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਵਲਿ ਅਲਹ ਨੂਰੁ ਉਪਾਇਆ ਕੁਦਰਤਿ ਕੇ ਸਭ ਬੰਦੇ” (1349) ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀ ਕੌਮ ਫਿਰ ਜਾਤਾਂ-ਪਾਤਾਂ ਅਤੇ ਧੜੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ। ਬਾਮਣ-ਭਾਊ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੱਟ ਜਿਮੀਦਾਰ ਹਨ ਇਹ ਬੜੇ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਜੰਗਜੂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਜਾਤੀਏ ਦਰਸਾ ਕੇ ਬਾਕੀਆਂ ਤੋਂ ਅਲਹਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਚੂੜੇ, ਚਮਾਰ, ਨਾਈ ਅਤੇ ਘੁਮਾਰ ਆਦਿਕ ਕਮੀਨ ਕੰਦੂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁੱਚ ਭਿੱਟ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਝੀ ਚਾਲ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰ, ਹਰੀਜਨ ਅਤੇ ਦਲਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜੱਟਾਂ ਅਤੇ ਬਾਮਣਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤੇ ਕਰਨੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਪੌੜੀਏ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਇਹ ਵੀਰ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਸਥਾਂਨ ਵੀ ਅਲੱਗ ਬਣਾ ਲਏ ਪਰ ਬਾਮਣ-ਭਾਊ ਮਹੰਤਾਂ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘੁਸੜ ਗਿਆ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਧਰ ਓਧਰ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਤੋਂ ਕਵਿਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵੀ ਲਿਖਵਾ ਦਿੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਦਰ ਖਾਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਵੀ ਕਰਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਅੱਜ ਜੱਟ, ਭਾਪੇ ਅਤੇ ਚਮਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤੀ ਲੋਕ ਵੰਡੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਡਾਂਗਾਂ ਸੋਟੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਬਾਮਣ-ਭਾਊ ਆਰ. ਐਸ. ਐਸ. ਭਾਵ ਰਾਸ਼ਟਰੀਆ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਂਨ ਹਾਂ-ਏਕੁ ਪਿਤਾ ਏਕਸ ਕੇ ਹਮ ਬਾਰਿਕ. . (611) ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਂ ਦਲਤ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਨਾਈ, ਛੀਂਬੇ, ਮਾਹਰੇ, ਘੁਮਾਰ, ਚੂੜੇ, ਜੱਟ ਜਾਂ ਚਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਹਾਂ ਜੋ ਬਾਮਣ-ਭਾਊ ਦੇ ਭੜਕਾਏ ਬਹਿਕਾਏ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੜੀ ਮਰੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਵਿਹਾਨਾ ਦਾ ਕਾਂਢ ਵੀ ਇਸੀ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਜੇ ਗੁਰੂਆਂ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਕੀਤਾ, ਸਾਡਾ ਧਰਮ ਇੱਕ, ਗ੍ਰੰਥ ਇੱਕ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਇੱਕ, ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਇੱਕ ਅਤੇ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਵਰਣ-ਵੰਡ ਤੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਾਕਮ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸੱਕੇ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਤੇ 5% ਬਾਮਣ-ਭਾਊ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜਰਾ ਠੰਡੇ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਸੋਚੋ ਸਾਰੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵ ਹੀ ਚਮਾਰ ਹਨ ਕੋਈ ਸੁਨਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਭਾਵ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਸਭ ਦਾ ਖੂਨ, ਅੱਖਾਂ, ਨੱਕ ਕੰਨ, ਲੱਤਾਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਕੇਸ ਆਦਿਕ ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਚੰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਰਕਤ ਬਿੰਦ ਅਤੇ ਚੰਮ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਹੋਂਦ ਹੈ। ਗੁਰ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ-ਰਕਤੁ ਬਿੰਦੁ ਕਾ ਇਹੁ ਤਨੋਂ ਅਗਨੀ ਪਾਸਿ ਪਿਰਾਣੁ॥ (63) ਫਿਰ ਜੱਟ ਚਮਾਰ ਦੀ ਸਾਡੀ ਲੜਾਈ ਕਾਹਦੀ ਹੈ? ਸਮਝੋ ਬਾਮਣ-ਭਾਊ ਦੀ ਪਾਈ ਫੁੱਟ ਨੂੰ! ਇਸ ਹੰਕਾਰੀ ਵਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਭਚਾਰੀ ਬਾਮਣ ਨੂੰ ਕਬੀਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਮਸਲੇ ਤੇ ਚੰਗਾ ਝਟਕਾਇਆ ਸੀ ਪੜ੍ਹੋ ਜਰਾ ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅੰਕਿਤ ਹੈ-ਗਰਭ ਵਾਸ ਮਹਿ ਕੁਲੁ ਨਹੀ ਜਾਤੀ॥ ਬ੍ਰਹਮ ਬਿੰਦੁ ਤੇ ਸਭ ਉਤਪਾਤੀ॥ 1॥ ਕਹੁ ਰੇ ਪੰਡਿਤ! ਬਾਮਨ ਕਬ ਕੇ ਹੋਏ॥ ਬਾਹਮਣ ਕਹਿ ਕਹਿ ਜਨਮੁ ਮਤ ਖੋਏ॥ 1॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੌ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣੁ ਬ੍ਰਾਹਮਣੂ ਜਾਇਆ॥ ਤਉ ਆਨ ਬਾਟ ਕਾਹੇ ਨਹੀ ਆਇਅ॥ 2॥ ਤੁਮ ਕਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮ ਕਤ ਸੂਦ॥ ਹਮ ਕਤ ਲੋਹੂ ਤੁਮ ਕਤ ਦੂਧ॥ 3॥ ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੁ ਬੀਚਾਰੈ॥ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹੀਅਤ ਹੈ ਹਮਾਰੈ॥ 4॥ (324) ਭਾਵ ਤੁਸੀਂ ਬਾਮਣ ਕਦੋਂ ਬਣ ਗਏ, ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਜਾਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਬਾਮਣੀ ਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਪਦਾਇਸ਼ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵੱਖਰਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਲਹੂ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਮੂਰਖਾ! ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਵੀਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ ਨਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਮਨੁੱਖ। ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਚਮਾਰ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਸਰੀਰ ਚੰਮ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।


kI iswK afrqIaF bfl-Auqfr jF kr skdy hn?

 

avqfr isMG imsLnrI (5104325827) singhstudent@gmail.com

 hF ajoky zyrfvfdI iswK Auh sB kuJ krdy jF kiraf krfieaf Bfldy hn ijs qoN gurU gRMQ sfihb jI dI bfxI mnHf krdI hY. gurbfxI rwbI BgqF aqy gurUaF duafrf sMsfr nUM idwqf igaf jQfrQ igafn hY pr pRfpq Aus nUM hI huMdf hY jo ies nUM ivcfrdf aqy aml krdf hY. gurbfxI sB pRkfr dy QoQy krmF dF BrvF KMzn krdI hY ijnHf df lokfeI nUM koeI Pfiedf nhIN huMdf Aultf DMn aqy smF vI brbfd huMdf hY. ijvyN pfxI aqy duwD dhIN pwQr dIaF mUrqIaF qy roV ky smJxf ieh pINdIaF hn. GVy jF srovr dy pfxI nUM bfxI suxf ky kihxf ieh hux aMimRq hY, ieh hI sfzI aigafnqf hY. gurbfxI vI ies bfry PurmFdI hY-n pfQru boly nf ikCu dyie]Pokt krm inhPl hY syv](1160) pwQr dIaF mUrqF kuJ vI KFdIaF nhIN hn sgoN pujfrI hI sB kuJ Kf pI jFdf hY-Bognhfry Boigaf iesu mUriq ky muiK Cfru](479) ievyN hI lwKF mn iGAu aKOqI afrqIaF ivwc PjLUl bflnf ikDr dI isaFxp hY? sfzy dysL dy hjLfrF lwKF bwcy, buwZy aqy jvfn iesqrIaF mrd ijnHF nUM keI keI idn rotI vI nsIb nhIN huMdI jd AunHF dy sfhmxy aMnI sLrdf vfly lok amolk pdfrQF nUM BMg dy BfVy roldy hn qF AunHF dy idl qy kI bIqdI hY? ieh qF vMngI mfqr hY aijhy anykF hI PjLUl dy krmkFz rojLfnF hI kIqy krfey jf rhy hn. dIvy bfl ky afrqI krnI jF AuqfrnI vI iewk aijhf hI krmkFz hY. afE afpF aKOqI sfDF sMqF nUM Cwz ky ies bfry pMQk ivdvfnF dI rfie, rwbI BgqF aqy iswK gurUaF dI bfxI qoN AupdysL leIey.

mhFnkosL dy pMnf 104 AuWqy BfeI kfnH isMG jI nHfBf afrq, afrqf, afriq aqy afrqI dy arQ ilKdy hn ik afrq-kfier, bujLidl. afrqf-duKI, pIVq. afriq-pIV, drd, dInqf. afrqI-afrfiqRk Bfv jo rfq ibnf vI hovy, iksy dyvqf dI mUrq jF pUXh awgy QflI ivwc dIvy bfl aqy Aus dy afly duafly Gumf ky pUjn krnf, ihMdUmwq anusfr cfr vfr crnF awgy, do vfr nfHBI qy, iewkvfr mUMh AuWqy aqy swqvfr sfry srIr AuWpr dIvy GumfAuxy cfhIey ar dIvy iewk qoN sO qwk jgfAuxy ivDfn hn pr gurU nfnk sfihb jI ny aijhI krmkFzI afrqI df insLyD krky pRfikRq (kudrqI) afrqI dI mihmF dwsI hY.

zf[ rqn isMG jwgI vI ilKdy hn ik purfqn kfl qoN ihMdU Drm ivwc iesLtdyv awgy QflI ivwc dIvy bfl ky, kuJ sugMDq vsqUaF dI DUp jgf ky, kuJ Puwl pwqIaF dI vrKf krky aqy iesLt dI mUrqI duafly Gumf ky afrqI AuqfrI jFdI hY. dIivaF dI igxqI insLicwq nhIN 1 qoN 101 qwk vI ho skdy hn. QflI mUrqI awgy swjy Kwby GumfeI jFdI hY. pihlF cfr vfr crxf awgy, do vfr nHfBI AuWqy iewk vfr mMUh AuWqy aqy swq vfr sfry srIr AuWqy QflI GumfAuxf sLfsqRI mrXfdf hY. afrqI Auqfrn vyly vfd-XMqRF sihq iesLt dyv dI Ausqq dy gIq jF sLbd gfAux dI vI prMprf hY. mwD-Xuwg dy vYsLnv BgqF ivwc afrqI Auqfrn df bhuwq irvfj sI. inrgux AuWpfsLk BgqF ny ies idKfvy dy acfr nUM ivarQ smJ ky swcy arQF ivwc sihj suBfivk afrqI krn AuWqy bl idwqf hY. Bgq DMnf jI ny afrqf sLbd pRBU dy dr df mMgqf, aqI afqr loVvMd leI vriqaf hY. jgnnfQpurI AuVIsf ivKy gurU nfnk sfihb ny ivKfvy vflI afrqI df KMzn krky kfdr dI kudrqI afrqI df AupdysL idwqf sI (ggn mY Qflu riv cMdu dIpk bny[[[(663) ik kudrqI afrqI ivwc akfsL Qfl, sUrj qy cMd dIvy aqy qfry moqI hn. PuwlF dI sugMDI dI DUp mihk rhI, pfAux cOr kr rhI hY aqy sglI bnrfie Puwl pwqIaF hn. pRmfqmF dy hukm rUpI sLbd dIaF nPrIaF vwj rhIaF hn. hy BvKMzn pRBU qyrI pYdf kIqI kudrq ivwc kYsI adBuq afrqI afpxy afp ho rhI hY. Bfv bRhmMz dI hr vsqU afpxI sLkqI aqy smrwQf anusfr ies ivwc juwtI hoeI hY.

Bgq rivdfs jI vI nfm nfm rUpI afrqI df hI ijkr krdy hn ik-nfmu qyro afrqI mjnu murfry]hir ky nfm ibnu JUTy sgl pfsfry]1] rhfAu] nfmu qyro afsno nfmu Aursf nfmu qyrf kysro ly iCtkfry] nfmu qyrf aMBulf nfmu qyro cMdno Gis jpY nfmu ly quJih kAu cfry]1] nfmu qyrf dIvf nfmu qyro bfqI nfmu qyro qylu ly mfih psfry]nfm qyry kI joiq lgfeI BieE Auijafro Bvn sglfry]2] nfmu qyro qfgf nfmu PUl mflf Bfr aTfrh sgl jUTfry]qyro kIaf quJih ikaf arpAuN nfmu qyrf quhI cvr Zolfry]3] ds aTf aTsTy cfry KfxI iehY vrqix hY sgl sMsfry] khY rivdfsu nfmu qyro afrqI siq nfmu hY hir Bog quhfr]4]3] (694) Bfv rwbI nfm hI dIvf, qyl, vwtI, joiq, DUp aqy sugMDI hY ies leI Aus dI afrqI krn leI bfhrI dIvy bflx, smwgrIaF PUkx aqy DUpF DuKfAux dI koeI loV nhIN.

Bgq kbIr jI vI pRmfqmF dy nfm dI afrqI df hI vrnx krdy hn ik-sMun sMiDaf qyrI dyv dyvfkr aDpiq afid smfeI] isD smfiD aMqu nhIN pfieaf lfig rhy srnfeI]1] lyhu afrqI ho purK inrMjn siqgur pUjhu BfeI] TfZf bRhmf ingm bIcfrY alKu n liKaf jfeI]1] rhfAu] qqu qylu nfmu kIaf bfqI dIpku dyh Auijafrf] joiq lgfie jgdIsL jgfieaf bUJY bUJnhfrf]2] pMcy sbd anfhd bfjy sMgy sfirMgpfnI] kbIrdfs qyrI afrqI kInI inrMkfr inrbfnI]3]5](1350)

Bgq sYx jI vI pRBU dI Ausqiq dI afrqI hI krdy hn-sRI sYx jI] DUp dIp iGRq sfij afrqI] vfrny jfAuN kmlf pqI]1] mMglf hir mMglf] inqu mMglu rfjf rfm rfie ko]1]rhfAu] Auqmu dIarf inrml bfqI] quhI inrMjnu kmlf pfqI]2] rfmf Bgiq rfmfnMdu jfnY] pUrn prmfnMdu bKfnY]3]mdn mUriq BY qfir goibMdy] sYx BnxY Bju prmfnMdy]4]2] (695) mYN qYQoN vfrny (sdky) jFdf hF Bfv qYQoN sdky jfxf hI DUp dIvy aqy iGAu afidk smwgrI iekwTI krky qyrI afrqI krnI hY.

Bgq DMnf jI vI DrqI dy pflxhfr pRmfqmF awgy afrq huMdy hn Bfv Aus qoN hI sB kuJ Kfx pIx rihx leI mMgdy hn-DMnf] gopfl qyrf afrqf] jo jn qumrI Bgiq krMqy iqn ky kfj svfrqf]1] rhfAu] dfil sIDf mfgAu GIAu] hmrf KusI krY inq jIAu] pnHhIaf Cfdnu nIkf] anfj mgAu sq sI kf]1] gAU Bys mgAu lfvyrI] iek qfjin qurI cMgyrI] Gr kI gIhin cMgI] jnu DMnf lyvY mMgI]2]4] (695)

ieh kuJ gurbfxI dy sLbd vMngI mfqr idwqy hn ienHF ivwc ikqy vI QflF ivwc dIvy bfl ky, vwK vwK smwgrIaF dI DUp DuKf ky, twlIaF KVkf ky, mUrqI dy cfr cuPyry Qfl Gumf ky aqy murJf jfx vfly PuwlF dI vrKf krky rwbI afrqI krn df ijkr hY. BilE ieh snfqnI mwq dI mrXfdf hY iswK Drm dI nhIN. ijs afrqI gfAux df BfeI gurdfs jI ny ijkr kIqf hY-sodr afrqI gfvIey aMimRq vyly jpu Aucfrf] Auh soihly dI bfxI ivwc gurU nfnk jI df (ggn mY Qflu riv cMdu dIpk bny[[[(13) vflf sLbd aqy jpujI sfihb df ijkr hY pr sfzy rfgI-ZfzI aqy gRMQI qF gurU gRMQ sfihb jI qoN bfhrlI kwcI rcnf-sMKn kI Duin GMtin kI kr PUln kI BrKf brKfvYN. afidk afrqI ivwc awiDEN ijLafdf bfhrlI kivqf dy twpy-qukF gurbfxI ivwc rl gz krky iswK sMgqF nUM BulyKy ivwc pf rhy hn. koeI ivrlf gurduafrf hovygf ijwQy inrol gurbfxI df kIrqn huMdf hY ijvyN idwlI kmytI dy pRbMD aMdr afAuNdy gurduafry hn jF kuJ sLRomxI kmytI dy jF kuJ isMG sBf gurduafry. keIaF QfvF qy qF bRfhmxF vFg afrqIaF suBf sLfm dIvfnF aqy pfTF dy BogF qy AuqfrIaF jFdIaF hn. lok gurU gRMQ sfihb duafly QflIaF Gumf ky ivwc pYsy vI pfAuNdy, Puwl suwtdy aqy sMK vI vjfAUNdy hn. ijs qmfsLy qoN gurUaF BgqF ny roikaf sI Auh awj gurU GrF ivwc vI kIqf jf irhf hY. zyiraF ivwc qF ieh vrqfrf pihlF hI cldf sI jo hux gurduafiraF ivwc cwlx lwg ipaf hY. hOlI  hOlI Xogf (Xogmq) vI gurU GrF ivKy gRMQIaF aqy pRbMDkF dI imlI Bugq nfl pYr prsfrx lwg ipaf hY jo Kqry dI GMtI hY. dwso asIN gurU dy iswK hF jF bRfhmxvfd dy? sfnUM ivKfvf Cwz ky gur isDFqF qy pihrf dyx dI loV hY. jy gurU dy aKvfAuNdy hF qF gurU numF aKOqI sfDF-sMqF df hukm mMnx dI bjfey gurU df hukm hI mMnIeyN.

aMq ivwc dfs gurU Gr dy pRbMDkF aqy rfgI gRMQIaF nUM sinmr bynqI krdf hY ik sB gurduafiraF ivKy akfl qKq qoN pRvfixq “iswK rihq mrXfdf” hI lfgU krn aqy sfD sMpRdfvF dI snfqn mrXfdf jo imlgoBf hoeI peI hY df pUrn iqafg kr dyx. iswKF dI kyNdrI sMsQf kfiem kIqI jfvy jo smuwcy sMsfr dy gurduafiraF df pRbMD gurU gRMQ sfihb jI dy isDFqF aqy pMQk rihq mrXfdf anusfr clvy ijs nfl pMQ ivwc peIaF duPyVF Kqm ho ky, pMQ dI ibKrI sLkqI iewkmuwT ho jfvy iPr koeI zyrydfr rfgI gRMQI gurduafiraF ivwc afrqIaF nf Auqfry, twl nF KVkfvy, AuWqm pdrQ iGAu nUM ivarQ nF PUky aqy bfhrlI koeI vI kwcI rcnF nUM gurbfxI nfl rl gz krky “jY jgdIsL hry” dI qrj qy nF gfvy jF pVyH. jy afrqI gfAuxI hI hY qF gurbfxI dy sLbdF dI gfeI jfvy nF ik sMKn kI Duin vflI. BilE gurbfxI ivKy sB kuJ hY-sB ikCu Gr mih bfhir nfhI] bfhir tolY so Brim BulfhI](102) gurU gRMQ sihb hI iswKF df sMpUrn gurU hY aqy guriswKF nUM gurU dI hI agvfeI ivwc cwlxf cfhIdf hY nF ik zyrydfrF jF sMpRdfeIaF dI Jfk rwKxI cfhIdI hY. so iswK afrqIaF bfl, Auqfr nhIN skdy sgoN gurU gRMQ ivcly afrqI vfly sLbdF df kIrqn aqy kQf pRcfr kr skdy hn. gurU sumwq bKsLy]

 


gurU, hukmnfmf aqy iswK

13th December 08. Dal Khalsa Alliance, Kavi Darbar, El Sobrante Gurdwara Sahib by dalkhalsaalliance.

avqfr isMG imsLnrI (510-432-5827)

gurU qoN Bfv hY igafndfqf, igafn df pRkfsL krfAux aqy isiKaf dyx vflf. sMsfrI gurU vI keI pRkfr dy hn ijvyN Dfrimk, rfjnIqk, smfijk aqy afriQk afidk pr afpF gwl iswKF dy Drm gurU dI krnI hY. iswK Drm dy rihbr jnm dfqf gurU nfnk sfihb hn aqy awgy AunHF dy nON jFnsLIn hn. gurU nfnk sfihb jI ny sLbd nUM hI pRmuwK gurU mMinaF hY-sLbdu gur pIrf gihr gMBIrf ibnu sLbdY jg bAurfnM](635)  aqy sLbdu gurU suriq Duin cylf](943)  swcy siqgurU dy lwKx vI dwsy hn-siqguru myrf sdf sdf n afvY n jfie] Auh aibnfsLI purKu hY sB mih rihaf smfie](759) srIr qF ibnsnhfr hn, sdIv rihx vfly nhIN, ies krky sdIvI gurU nhIN ho skdy. ijhVI lokfeI pihlF qoN dyhDfrI gurUaF dy pMj BUiqk srIrF nUM hI gurU mMn ky pUj rhI sI, gurU nfnk sfihb jI ny Aus lokfeI nUM EDroN hoV ky sLbd gurU dy lV lwgx df AupdysL idwqf. Aus sLbd gurU nUM rwbI joiq (pRkfsL) df vI nF idwqf-joiq Ehf jugiq sfie sih kFieaF Pyir pltIaY] (966)  aqy sLbd gurU rUpI rwbI joiq (pRkfsL-igafn) gurbfxI nUM, gurU goibMd isMG jI ny sdIvI gurU drsfAuNdy hoey, ieMzIaf ivwc mhFrfsLtr dy nfdyV sLihr ivKy, sMn 1708 eI[ nUM afpxy aMqm smyN, guriswKF dI BrI sBf ivwc aYlfnIaF hukm kIqf ik-sB iswKn kAu hukm hY gurU mfinEN gRMQ] (hukm-gurU goibMd isMG)

iswKF df sdIvI gurU, jugo-juwg atwl “afid sRI gurU gRMQ sfihb” hY ijs df hryk sLbd hI iswK leI gurU df hukm, Purmfn jF hukmnfmf hY. iswK dy arQ hn iswKx vflf isiKafrQI-cylf. so iswK ny sdf hI gurU df hukm srbAuWc mMnxf hY nF ik iksy Kfs mnuwK df ikAuNik mnuwK glqIaF df puqlf aqy Buwlxhfr hY pr gur-krqfr sdIvI aBuwl hY-Bulix aMdir sBu ko aBulu gurU krqfru] (61)  iswKF df gurU  “afid sRI gurU gRMQ sfihb” hY nF ik koeI sMq-mhMq jF jQydfr. hF srbwq Kflsf dy Qfpy jQydfr ny guriswKF nfl ivcfr-ivtFdrf krky gurU dI hjLUrI aqy sMgq dI kcihrI ivwc gurmqf sunfAuxf hY nF ik iksy afgU dy dbfa Qwly af ky, iksy Bory ivwc jbrI iksy AuWpr Tosxf hY. gur-sMgq jI! akfl qKq df jQydfr inrpwK aqy ajLfd hoxf cfhIdf hY nF ik iksy iewk pfrtI df hukm-brdfr.

dyKo! jd idwlI df qKq byiensfPf ho igaf, qF gurU sfihb ny akfl qKq dI rcnf prjf nUM ieMnsfP dyx leI kIqI. amIr-grIb, Coty-vwzy sB dI Pirafd gur-qKq “sRI akfl qKq” qy suxI jFdI sI. ies krky lok gurU nUM swcf-pfqsLfh aqy idwlI qKq dy hMkfrI rfjy nUM JUTf-bfdsLfh kihMdy sn. Bf[ gurdfs jI vI ilKdy hn ik-siqgur swcf pfiqsLfh kUVy bfdsLfh dunIafvy] iesy krky gurU ny iksy mnuwK iswK nUM sRI akfl qKq df jQydfr nhIN sI Qfipaf sgoN gurU dI agvfeI ivwc hI PYNsly huMdy sn. rfxf-rMk iewk brfbr smiJaf jFdf sI. gurU goibMd isMG jI dy joqI-joiq smfAux qoN bfad iswK “afid sRI gurU gRMQ sfihb”  jI nUM hI afpxf swcf aqy sdIvI afgU jfx ky gur-qfibaf aqy sMgq ivwc PYNsly krdy sn. bfad ivwc pRclq hlfqF smy jQydfr vI igafnvfn, piVHaf iliKaf, inmrqf df puMj, sMq-ispfhI guriswK smuwcy pMQ dI rjfmMdI nfl Qfipaf jFdf sI jo gurU gRMQ sfihb jI dy hukmF dI afp pflxf krdf aqy bfkIaF nUM krn dI isiKaf idMdf sI nF ik Dwky nfl afpxy hukmnfmy dUijaF qy Tosdf sI.

iksy hor gRMQ nUM “afid sRI gurU gRMQ sfihb” dy brfbr pRkfsL nhIN sI kIqf jFdf. (gur-hukmF) dI sKqI nfl pflnF kIqI jFdI sI. kOm ivwc iewksfrqf df zispln kfiem rwKx leI (gur-isDFqF) dI rosLnI ivwc bxfeI geI “iswK rihq mrXfdf”  lfgU kIqI geI. jQydfr jF muKI iswK afgU dI izAutI iesy nUM lfgU krvfAux dI sI nF ik iksy sMpRdfeI zyrydfr dI afpMU bxfeI mrXfdf lfgU krn dI. awj sfzf gurU “afid sRI gurU gRMQ sfihb”  hY aqy asIN Aus dy hryk sLbd rUpI hukmnfmy dI pflnf krnI hY nF ik iksy hor gRMQ jF aKOqI-jQydfr dy hukm dI. jQydfr qF kOmI syvfdfr huMdy hn jo gur-sLbd AupdysLF rfhIN guriswKF aqy hornF nUM vI gurU nfl joVdy hn nF ik ajoky hYNkVbfj gurU igafn qoN KflI, afpxy akfvF dy kih qy mn mrjI dy afdysL aqy hukmnfmy jfrI kr-kr ky guriswKF nUM gurU-pMQ coN CykI jFdy hn. hukmnfmF kyvl gurU df hI ho skdf hY bfkI guriswKF dIaF sfrIaF iDrF dy isrmOr afgU, gurU dI hjLUrI ivKy kyvl gurmqy krdy hn aqy iPr sfiraF dI sihmqI nfl gurU isDFqF dI rOsLnI ivwc pfs kIqf igaf gurmqf jQydfr sMgq ivwc jfrI krdf hY ijs nUM sMgq pRvfn krdI hY bsLrqy jQydfr srbsFJf aqy kyvl “afid sRI gurU gRMQ sfihb” jI nUM gurU mMndf aqy ies dy isDFqF qy pihrf idMdf hovy. guriswKI ivwc iksy iewk sLKsLIaq nfloN sMgqI pMcfieq nUM pRmuwK mMnidaF srbsFJIvflqf dI pRDfnqf hY. ies leI iekwlf jF iksy iewk DVy dy jQydfr gurU vFg hukmnfmF nhIN kwZ skdy sgoN afpxy-afpxy ivcfr pysL kr skdy hn.  

guriswKo! vfsqf gurU df, gur hukmF dI pflxf krdy hoey kyvl qy kyvl “afid sRI gurU gRMQ sfihb” jI nUM hI afpxf sdIvI gurU Dfrn kro. hor gRMQ smJx vfsqy jrUr pVHo pr “afid sRI gurU gRMQ sfihb”  dy brfbr iksy vI gRMQ jF poQI df pRkfsL nf kro ikAuNik sfzf rwb iewk, gurU iewk, insLfn iewk, ivDfn iewk (iswK rihq mrXfdf) hY. ijwQy vI gurU gRMQ sfihb jI df pRkfsL hY Auh gurduafrf hY aqy hryk gurduafry ivKy mrXfdf vI iewk hI hoxI cfhIdI hY (pr ajokI mrXfdf nUM gur isDfqF dI rOsLnI ivwc soD lYxf cfhIdf hY)  gur-sMgq jI! jrf ieDr vI iDafn idE ik ajoky jQydfr gurduafiraF ivwc “iswK rihq mrXfdf” lfgU ikAuN nhIN krvfAuNdy?  ijhVy zyrydfr bfby iswK rihq mrXfdf dI pflxf nhIN krdy, jQydfrF df Prj bxdf hY ik EQy mrXfdf lfgU krvfAux jF EQy gurU gRMQ sfihb jI df pRkfsL nF krn dyx ikAuNik ijwQy gurU dy Ault mrXfdf cl rhI hovy EQy pRkfsL krnf gurU dI by-adbI hY. ajoky  jQydfrF nUM PqivaF df rfh Cwz ky ivcfr gosLtIaF dy rfh pYxf cfhIdf hY aqy “afid sRI gurU gRMQ sfihb”  jI dI inrol bfxI df pRcfr krn vfly ivdvfn guriswK pRcfkF dI vwD qoN vwD hONslf aPjLfeI krnI cfhIdI hY nF ik AunHF nUM hukmnfimaF dy DmkIaF Bry zrfvy dy-dy ky pMQ ivwcoN CykI jfxf cfhIdf hY. gurmiq igafn dI Gft krky sfzy keI afpsI mq Byd ho skdy hn jo iml bYT ky ivcfr lYxy cfhIdy hn. Xfd rwKo asIN hF qF sfry gurU dy iswK nF ik iksy sMq-sfD-bfby jF aKOqI-jQydfr dy cyly. so sfzf gurU “afid sRI gurU gRMQ sfihb”  hY, Aus df hryk sLbd sfzy leI hukmnfmf hY. asIN sfry iswK hF aqy sfnUM pflxf vI kyvl gurU dy hukmF dI hI krnI cfhIdI hY nF ik iksy aKOqI zyrfvfdI jQydfr dy iewk pfsV hukm dI.

Xfd rwKo ijs idn asIN afpxf srb pRvfixq jQydfr “afid sRI gurU gRMQ sfihb”  jI nUM mMn ilaf, sfzy ivwc eykqf af ky, sfry JgVy vI Kqm ho jfxy hn. BilE! pMQ nUM gurU dI agvfeI ivwc hI cwlxf cfhIdf hY ies ivwc hI pMQ df Blf hY, rfj hY, pfqsLfhI hY, nhIN qF qbfhI hI qbfhI njLr af rhI hY. gurU BlI kry asIN (gurU, hukmnfmf aqy iswK) dy isDFq nUM smJx dI bfr bfr vIcfr krdy rhIey aqy ivcfrF df rsqf sdf KuwlHf rwKIey. AuWcy-suwcy agfh vDU ivcfrF df sumyl aqy smudfey hI (gurU, hukmnfmF aqy iswK) hox df srbpwKI isDFq hY. ijs nUM koeI vI apxfa ky gurU dIaF rihmqF pRpq kr skdf hY. jy ies (isDFq) nUM smJxf cfhuMdy ho qF ieh gurU df hukm kdy nf Bulo-sB isKn kAu hukm hY gurU mfinEN gRMQ] aqy jo pB kAu imlbo chY Koj sLbd myN lyh]

hux qwk KLbrnfmf dI vYWb sfeIt nUM pfTk vyK cuwky hn

Click Here